«الپىسىنشى جىلدارى جاس قالامگەرلەردىڭ «تاڭعى شىق» جيناعى جارىق كوردى. مۇنداعى جاڭالىقتار كوپشىلىكتى ەلەڭ ەتكىزگەنى انىق. سول جيناققا ەلەن اعانىڭ ء«ان سىرى» اتتى تىرناقالدى تۋىندىسى ەنىپتى. ەلەن ءالىمجان ءبىراز جازۋشى سەكىلدى كەڭەستىك يدەولوگيانىڭ ۇرانعا تولى جەتەگىنە ەرگەن جوق. شىعارمالارىنىڭ نەگىزگى ءتىنى – ىزگىلىك, مەيىرباندىق سەكىلدى ىزگى قاسيەتتەرگە قۇرىلدى. ءوزى دە ادامگەرشىلىك دەگەن اسىل قاسيەتىن ەشقاشان جوعالتقان ەمەس.
ماتەريالدىق بايلىقتى العا قويعان قوعامدا جان تازالىعى نازاردان تىس قالىپ جاتادى. ەلەن اعامىز ول ساناتتا جوق ادام. قالامگەردىڭ تولقۇجاتىنا اينالىپ كەتكەن «اناجار» رومانىندا ادام بالاسىنىڭ كىسىلىك قاسيەتى كەڭىنەن كورىنىس تابادى. مۇنداعى جاس ايەلدىڭ تاعدىرى كىمدى دە بولسىن بەيجاي قالدىرمايدى. ادام توزگىسىز قيىندىققا تاپ بولعان ونى اۆتور تۇرمىستىق-فيزيكالىق قيىندىقتان گورى ار ازابىنا سالادى. وسىلايشا, ءبىزدى تۇڭعيىق وي جەتەگىنە تارتادى. اۆتوردىڭ شەبەرلىگى سوندا, ءوز كورىن ءوزى قازىپ بولعان ايەلدى ومىرگە قايتا اكەلەدى. سول ارقىلى وقىرمان ويىن ويران ەتەدى», دەدى جازۋشىنىڭ رۋحاني ءىنىسى حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى دوقتىرحان تۇرلىبەك.
ادامزاتقا ورتاق تراگەديانى ارقاۋ ەتكەن قالامگەر تۋىندىسى تۋرالى پىكىرلەر راسىندا دا از ايتىلعان جوق. ەلەن ءالىمجان شىعارماشىلىعىمەن تەرەڭىرەك تانىسقان قالامگەر عۇسمان جاندىباەۆ «اناجار» – سوڭعى وتىز جىلىمىزدىڭ كوركەم كورىنىسى» دەپ جازۋشى رومانى حاقىندا ءوز ويىن ءبىلدىرىپتى. بۇدان ارتىق قانداي باعا بەرۋگە بولادى؟
ءىس-شارا بارىسىندا كوركەم ادەبيەت پەن دراماتۋرگيانى قاتار الىپ جۇرگەن قالامگەردىڭ قايراتكەرلىك قىرىنا توقتالعاندار دا بولدى. ەستەلىك ايتقان ازاماتتار ەلەن ءالىمجاننىڭ جەلتوقسان كوتەرىلىسى كەزىندە ءۇنسىز قالماي, وڭىرلىك تەلەارنادا العاش بولىپ تاۋەلسىزدىككە ۇمتىلعان قازاق جاستارىنا قولداۋ كورسەتىپ, تەلەارنا ەكرانىنا شىنايى سيۋجەتتەر شىعارعان العاشقى باسشى بولعانىن دا اتاپ ءوتتى. وسىنداي ءور مىنەزىمەن, ەرلىككە پارا-پار قادامىمەن دارالانعان قالامگەردىڭ ۇلت دەگەندە شىعار جانى بولەك ەكەنى دە تىلگە تيەك ەتىلدى.
ەلەن ءالىمجاننىڭ قامقورلىعىن كورىپ, ءتالىمىن العاندار دا از ەمەس. باسقوسۋدا قالامگەردىڭ قولداۋىنان قاناتتانعان ازاماتتار دا ءوز ويىمەن ءبولىستى. «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, اقىن ەرلان ءجۇنىس ۇستازى تۋرالى جىلى ەستەلىك ايتسا, جازۋشىلار كوسەمالى ءساتتىباي ۇلى باستاعان وزگە دە ازاماتتار ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, پروفەسسور ساعىندىق وردابەكوۆ, اقىن شىرىن ماماسەرىكوۆا دا قالامگەر شىعارماشىلىعى تۋرالى تەرەڭنەن تولعاندى. ال م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى اسلان تۇرلىبەك ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى مۇحتار بايجۇمانوۆتىڭ قۇتتىقتاۋىن جەتكىزىپ, قۇرمەت كورسەتتى. سونداي-اق ش.مۇرتازا اتىنداعى حالىقارالىق تاراز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ماحمەتعالي سارىبەكوۆ دراماتۋرگ شىعارماشىلىعى تۋرالى وي تەربەپ, كەش يەسىن مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى.
قالامگەر شىعارماشىلىعىنا ارنالعان مەرەيتويلىق ءىس-شارالار ارمەن قاراي اسقار توقپانوۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق دراما تەاترىندا جالعاستى. تەاتر ساحناسىندا ەلەن ءالىمجاننىڭ «ابىلاي حان» دراماسى ساحنالاندى.
تەاترعا جينالعان كوپشىلىك درامالىق تۋىندى ارقىلى ابىلاي حاننىڭ ەل باسقارۋ ىسىندەگى قايراتكەرلىك بولمىسىنا ءتانتى بولدى. قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحىندا ابىلاي حان تۋرالى كوپتەگەن شىعارما جازىلدى. ال ەلەن ءالىمجاننىڭ «ابىلاي» دراماسى الدىڭعى دەرەكتەردى قايتالاماۋىمەن ەرەكشەلەنەدى.
قارا ولەڭگە اڭسارى اۋسا دا, ءوزى جازعان جىرلارى تۋرالى ەش جەردە ايتپايتىن جازۋشىنىڭ بۇل كۇنى كومپوزيتورلىق قىرى دا اشىلدى. ساحنا تورىندە جەرگىلىكتى انشىلەردىڭ ورىنداۋىندا جازۋشى-دراماتۋرگتىڭ «تاعزىم ۇلى ابايعا», «سەرى اعا», «اققۇمدا تۋعان بالامىن» سەكىلدى بىرنەشە ءانىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى.
ءىس-شارا سوڭىندا ءسوز العان ءوڭىر باسشىسى ەربول قاراشوكەەۆ قالامگەردى مەرەي-تويىمەن قۇتتىقتاپ, جىلى لەبىزىن ءبىلدىردى.
ء«سىز – جاستىق شاعىڭىزدان باستاپ بار عۇمىرىڭىزدى تۋعان ەلىڭىزدىڭ يگىلىگىنە ارناعان ازاماتسىز. ادەبيەت پەن مادەنيەتكە قوسقان ولشەۋسىز ۇلەسىڭىز, تالاي جاس قالامگەردى قاناتتاندىرىپ, قازاق رۋحانياتىن بايىتقان ەڭبەگىڭىز حالىقتىڭ جادىندا ماڭگى ساقتالاتىنى انىق.
ءومىر جولىڭىز – كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى. ءسىز قالامىڭىزدىڭ قۋاتىمەن ەلدىڭ بىرلىگىن, حالىقتىڭ سالت-ءداستۇرىن, اسىل مۇراتتارىن ارداقتاپ, وشپەس مۇرا قالدىردىڭىز. ادەبي شىعارمالارىڭىزدا حالقىمىزدىڭ بولمىسى مەن تاعدىرى كورىنىس تاۋىپ, جاس ۇرپاقتىڭ رۋحاني قازىناسىنا اينالدى. ءسىز – قازاق دراماتۋرگياسى مەن ادەبيەتىندە وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرعان, ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان, شىعارماشىلىق الەمى باي, كورنەكتى قالامگەرسىز.
ءسىزدىڭ قالامىڭىزدان تۋعان تۋىندىلار ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ كوركەمدىك دەڭگەيىن كوتەرىپ قانا قويماي, تالاي وقىرماننىڭ وي-ساناسىن تاربيەلەپ, جۇرەگىنە ساۋلە قۇيدى. ءسىزدىڭ «ورالۋ», «كورىپكەل», «اق پەرىشتە – ارمانىم!» اتتى پوۆەستەر مەن اڭگىمەلەر, «تاقتالاس», «تولىق ادام تۋرالى», «باۋىرجاننىڭ پىراعى», «تاڭعى شىق», «ادامگەرشىلىكتىڭ اق جولى» پەسالارىڭىز بەن پۋبليتسيستيكالىق جيناقتارىڭىز كەيىنگى ۇرپاققا رۋحاني تاربيە مەن ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردىڭ بيىك ۇلگىسى رەتىندە قىزمەت ەتىپ, ۇلتتىق ادەبيەت قازىناسىن بايىتا ءتۇستى», دەدى ەربول شىراقپاي ۇلى. سونداي-اق كەشتە وبلىستىق ءماسليحات توراعاسى ابدالى نۇراليەۆ قالامگەردى مەرەيلى جاسىمەن قۇتتىقتاپ, قۇرمەت ءبىلدىردى.
كەش سوڭىندا جازۋشىنىڭ «جانۇرانىم» پەسالار جيناعى مەن «تارعىل سيىر» اڭگىمەلەر جيناعىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى.
