ءان • 02 قازان, 2025

ماحاببات ماقامى

20 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جىلدار تىزبەگى جىلىس­تاعان سايىن وتكەن شاققا قارايلايتىنىمىز بار. ۋاقىت شىركىن ۇشقان قۇس­تاي زۋلاعانىمەن, ساعىمعا اينالعان ساعىنىشقا تو­لى كەزەڭ كىسى جادىنان وشپەك ەمەس. تاۋدىڭ تاڭ­عى سامالىنداي تىڭداعان سايىن جانىڭدى راحاتقا بولەيتىن عاجاپ شىعارما دا سول ءبىر ءمولدىر جىلداردىڭ كۋاسىندەي بولاتىنى داۋ­سىز. ءاربىر تارماعىنان رومانتيكالىق سيپات سە­زىلىپ تۇراتىن تۋىندى­نىڭ ءجونى قاشاندا بولەك بولسا كەرەك.

ماحاببات ماقامى

ء«بىز ەكەۋمىز» ءانى ءححى عاسىردىڭ باسىندا تالاي جۇرەكتىڭ شوعىن ۇرلەگەنى تالاس تۋدىرمايدى. ءسوزى مەن سازى ۇيلەسىم تاپقان ءان عارىشتىق جىلدامدىقپەن جۇرت­تىڭ جادىنا سىڭە بەردى. راديونى قوسا قالساڭىز, ءدال وسى تۋىندى شىرقالىپ جاتاتىن. كوپتىڭ سۇرانىسىنا يە بولعان شىعارمانى جۇرت تا قوسىلا ورىنداعاندا شىنايى تۋىندىنىڭ حالىق جۇرەگىنەن مىقتاپ ورىن العانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس ەدى.

«قالىقتاپ اق قانات اق قار,

سىر تىڭداپ مۇلگيدى باقتار.

كەڭ دالام قۇشاعىن جايىپ,

ەسىمدە قاۋىشقان شاقتار.

 

مولدىرەپ جۇلدىزداي كوزىڭ,

جۇرەكتى تەربەتتى سەزىم.

ءبىز ەكەۋمىز, ءبىز ەكەۋمىز,

قاۋىز جارعان گۇل ەكەنبىز», دەپ باستالاتىن ءان شۋماقتارى بارلىق جەردە شىرقالاتىن. ءدال وسى شىعارما بەلگىلى ءانشى دوسىمجان تاڭاتاروۆتىڭ ونەر­دەگى تولقۇجاتىنا اينالىپ كەت­كەنى اقيقات.

ادەمى تارماقتارمەن ادىپ­تەلگەن ءان قازىرگى ۋاقىتتا رەتروعا اينالىپ كەتكەنى راس. ايتسە دە, ماحاببات مەلودياسىنا تەلىنگەن شىعارما تەرەڭ مازمۇنىمەن ءالى كۇنگە دەيىن جۇرت كوڭىلىندە دە, كوكەيىندە دە جاڭعىرىپ تۇراتىنى تالاس تۋدىرماسا كەرەك.

«ول كەزدە تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانى اكىمدىگىنىڭ مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمىن باسقارىپ جۇرگەن كەزىم ەدى. بىردە كۇندە­لىكتى كۇيبەڭ تىرشىلىكتەن  ۇيگە قاتتى شارشاپ كەلدىم. مۇندايدا قاسيەتتى قارا دومبىرانى قولعا الىپ, رۋحاني كەڭىستىككە ساپار شەگەتىنىم بار. وسىلايشا, شەر تارقاتاتىنمىن. سول جىلدارى جەڭگەڭ قاتتى سىرقاتتانىپ قالدى. وسى ءان سول كەزدە جارىق كوردى», دەيدى ء«بىز ەكەۋمىز» ءانىنىڭ اۆتورى, كومپوزيتور دۇيسەنالى بىقىباەۆ وتكەن شاق تۋرالى تولعانىپ.

مىڭداعان تىڭدارماننىڭ سۇيىكتى شىعارماسىنا اينالعان ء«بىز ەكەۋمىز» ءانىنىڭ ءسوزىن جەرگىلىكتى اقىن, «قۇلان تاڭى» گا­­زەتىندە 40 جىلدان استام ۋاقىت ەڭبەك ەتكەن كارىپجان ءنۇسىپ جازعانىن كوپ ادام بىلە بەرمەيدى. ءوڭىر رۋحانياتىنا ولشەۋسىز ەڭبەك سىڭىرگەن ازامات كوبىنە بالالار تاقىرىبىنا قالام تەربەيتىن. سوندىقتان وعان مۇنداي ليريكالىق انگە ءسوز جازۋ وڭاي سوقپاعان سەكىلدى.

«جۋرناليست بولسام دەپ ارمان­داعان تالاي اۋىل جاستا­رى­نىڭ قاناتىن قاتايتقان كارىپ­جان اعامەن جاقسى ارالاستىم. اعامنىڭ ۇيىنە بارىپ, شامشار جەڭگەمنىڭ قولىنان ءشاي ءىشىپ, كارەكەڭمەن ەمەن-جارقىن اڭگى­مەلەسۋشى ەدىم. ءبىر كۇنى ول كىسىگە جاڭادان جازعان ءانىم تۋرالى سىر شەرتتىم. «وسى انگە ءسوز جازۋ كەرەك بولىپ تۇر, اعا», دەدىم كارەكەڭە قولقا سالىپ. ول كىسى ۇزاق ويلانىپ بارىپ: «مەن نەگىزى بالالار اقىنىمىن عوي. قالاي بولادى ەكەن؟» دەدى. مەن دە ايتقانىمنان قايت­پادىم. «كەلىنىڭىز سىرقات­تانىپ ءجۇر. ءوزىڭىز جەڭگەمە قالاي عاشىق بولدىڭىز؟ سول كەزدى ەسكە تۇسىرسەڭىز جازاسىز عوي», دەدىم. ارادا از ۋاقىت وتكەندە اعام حابارلاستى.

«دۇيسەن-اۋ, ۇيگە كەلمەي كەتتىڭ عوي. ات باسىن بۇرساڭشى» دەدى. قۇستاي ۇشىپ جەتتىم. ليريكالىق انگە ءسوز جازۋعا يكەمىم جوق دەگەن اعام 18 شۋماق جازىپ تاستاپتى. بارلىق شۋماعى كوڭىلگە قونادى. الايدا انگە 4 شۋماق جەتكىلىكتى. سول 18 شۋماقتىڭ ىشىنەن تاڭداپ تۇرىپ 4 شۋماقتى الدىم», دەيدى د.بىقىباەۆ.

اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, كۇندەر­دىڭ كۇنىندە تاماشا ءاندى ءوزى ورىنداپ وتىرعانىن كورگەن دوسىمجان تاڭاتاروۆتىڭ ء«بىز ەكەۋمىزگە» اڭسارى اۋىپتى. وسىلايشا, عا­جاپ شى­عارما جاڭادان تانىلا باس­تاعان ءانشىنىڭ قورجىنىن تولىقتىرعان.

جۇرەك قىلىن قوزعايتىن عاجاپ شىعارما العاش رەت تەلەديداردان شىرقالعاندا ءسوزىن جازعان مارقۇم كارىپجان ءنۇسىپ بالاشا قۋانىپ كومپوزيتور ىنىسىنە حابارلاسىپتى.

ء«بىر كۇنى كارىپجان اعام حابارلاستى. «دۇيسەن, تەلەديداردى تەز قوسشى», دەيدى اپتىعىپ. قوسىپ قالسام, نۇرلان ونەرباەۆتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «قازاق راديوسى» ۇيىمداستىرعان ء«ان تاڭ­دايىق» باعدارلاماسى كورسەتىلىپ جاتىر ەكەن. بۇل ءوزى بايقاۋ سياقتى باعدارلاما ەدى. سول بايقاۋدا ء«بىز ەكەۋمىز» اي سايىن ءبىرىنشى ورىننان تۇسپەي, «جىل ءانى» اتاندى. بۇل ءاندى 1999 جىلى جازعانىمىزبەن, شىعارما 2003 جىلى كەڭىنەن تارادى», دەيدى ول.

دۇيسەنالى بىقىباەۆ پەن كارىپجان ءنۇسىپ جازعان شىعارما ومىرشەڭ تۋىندى. جارىققا شىعا سالىسىمەن حيتكە اينالعان ء«بىز ەكەۋمىز» ءانى ءالى كۇنگە دەيىن جۇرت جادىنان وشكەن ەمەس. «جۇرەككە كىرىپ بويدى العان» شىعارما دەپ وسىنداي اندەردى ايتسا كەرەك. 

سوڭعى جاڭالىقتار