ميراس • 27 قىركۇيەك, 2025

كوكپار تۇرلەرى

41 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

كوكپار – كوشپەلىلەردىڭ بايىرعى زاماننان بەرى كەلە جاتقان عۇرىپتىق سپورتى. كوكپاردىڭ شىعۋ توركىنى جايلى زەرتتەۋشى ءا.قالي ۇلى: «قازىرگى كوكپار تارتۋ اۋەلدە الەۋمەتتىك ءمانى بار اسكەري ماشىقتىڭ قاجەتىنەن تۋعان. تۇرىك قاعاندىعى كەزىندەگى «دەربەس جاساقتى» وسىنداي جاتتىعۋدان ءوتىپ, سىنالعان جاۋىنگەرلەردەن جاساقتاعان. اسكەري ماشىقتىڭ بۇل ءتۇرى بەيبىت كۇندەردە كوكپار تارتۋ ويىنىنا ۇلاسىپ وتىرعان», دەيدى.

كوكپار تۇرلەرى

بىزگە بەلگىلى كوكپاردىڭ كوپتەگەن ءتۇرى بار. اتاپ ايتقاندا: جاپپاي تارتۋ, ۇتىسىپ تارتۋ, دودا كوكپار, اينالما كوكپار, مارە كوكپار, تاقىم تارتىس ت.ب. سونداي-اق كوكپار­دىڭ اتالعان تۇرلەرىنە قاتىستى جەكە-جەكە ەرەجەلەرى بولعان نەمەسە كوكپارشى­­لار ويىن ۇستىندە جاعدايعا قاراي كەلى­سىپ الاتىن دا ءۇردىس بار. بىراق بۇل بىر­تەكتى ەمەس ءۇردىس ءار ولكەدە ارقيلى تۇر­لەرى كەزدەسە بەرەدى.

مىسالى, جاپپاي تارتۋدى الاتىن بولساق,  بۇل ويىن تۇرىندە كارى-جاس, ۇلكەن-كىشى دەيتىن شەكتەۋ جوق. بارلىق ادام قاتىساتىن بولعاندىقتان جوعارىداعىداي اتاۋعا يە. كوكپارشىلاردىڭ تاقىم كۇشىن, ەپتىلىگىن, قول قايراتىن تالاپ ەتەتىن بۇل كوكپاردىڭ ەرەكشەلىگى بارلىق وڭىرگە ءتان ەكەندىگىندە.

ۇتىسىپ تارتۋ. ويىنشىلار ەكى توپقا بولىنەدى. ەكى جاقتان ءبىر-ءبىر ادام شىعىپ كوكپاردى تارتادى. كوكپاردان ايىرىلعان نەمەسە ۇتىلعان ادام ويىننان شىعادى. كەي جاعدايدا وزىنە سەنگەن كوكپارشى قارسىلاستارىن جەكە-جەكە سايىسقا شاقىرىپ, ءبىر ءوزى ءبارىن جەڭىپ ويىننان شىعارىپ تاستايتىن كەزدەرى بولعان. ناتيجەسىندە, قارىمى مىقتى, كۇشىنە اتى ساي جىگىت ىرىكتەلىپ جەڭىسكە جەتەدى.

اينالما كوكپار. بۇنى كەي وڭىر­لەر­دە «شاۋىپ تارتۋ» دەپ تە اتايدى. ويىنشىلار كوكپاردى ناقتى مەجەلەنگەن جەرگە (اۋىلعا, جەكە ۇيگە, نىسانالى ورىنعا, ت.ب.) جەتكىزىپ تاستاۋى كەرەك. ەكىنشى جاق ولاردى جىبەرمەي قارسىلىق كورسەتەدى. قارسىلاستارى­نان ايلاسىن اسىرىپ, نىساناعا كوكپار­دى اپارىپ تاستاعان ادام سىيلىققا يە بولادى.

مارە كوكپار. ويىنعا قاتىسۋشىلار ەكى شەتتەن نىسانا نەمەسە قازاندىق بەلگىلەپ, قاي جەڭگەنى كوكپاردى سول قازاندىققا سالىپ, ۇپاي جينايدى. وسى­لاي مەجەلەنگەن ۋاقىتتا قاي توپ كوپ ۇپاي جينايدى, سولار جەڭىسكە جەتەدى. قازىرگى كوكپارشىلار وسى مارە كوكپار تۇرىنەن سايىسىپ ءجۇر.

جالپى, كوكپار ويىنى توپتاسقان جىگىتتەردىڭ بىرلىگى مەن ەپتىلىگىن قاجەت ەتەدى. ەرتەرەكتە كوكپارشىلار اۋىل, اتا, رۋ بولىپ توپتاسىپ, ەكىنشى رۋ, اتا, اۋىلدىڭ ازاماتتارىمەن سايىساتىن. رۋدىڭ ازاماتتارى قارسىلاستارىنان جەڭىلىپ قالماۋ ءۇشىن اركەز دايىندالىپ, ۇنەمى ماشىقتانعان. قازاقتا: «كوكپار تارتقاندىكى, قويان قاققاندىكى» دەپ تەگىن ايتىلماعان.

سوڭعى جاڭالىقتار