كۇن تارتىبىندەگى العاشقى ءۇش زاڭ جوباسى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى بولعاندىقتان زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى سنەجاننا يماشەۆا اتالعان زاڭ جوبالارىنىڭ باسىن قوسىپ, قورىتىندىسىن ازىرلەۋ جونىندە ورتاق بايانداما جاسادى. بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل زاڭ جوبالارى پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسى دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماشىلىعىمەن ازىرلەنگەن.
– زاڭ جوبالارىمەن ازاماتتىق-پروتسەستىك, اكىمشىلىك-پروتسەستىك, قىلمىستىق-پروتسەستىك جانە اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق كودەكستەرگە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن. كودەكستەر بويىنشا تۇزەتۋلەرگە سايكەس, كونستيتۋتسيالىق سوت ءوز شەشىمدەرىنە ايقىنداعان تۇسىندىرمەلەر ءىستى شەشۋ ءۇشىن ماڭىزدى بولسا, جاڭادان اشىلعان ءمان-جاي رەتىندە سوت شەشىمدەرىن قايتا قاراۋعا نەگىز بولادى, – دەدى س.يماشەۆا.
سونداي-اق ءماجىلىس قىلمىستىق جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋ (جىلىستاتۋ) جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋ تاۋەكەلدەرىن باعالاۋ حالىقارالىق ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالادى. بۇل باعىتتاعى زاڭ جوباسىن قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جەڭىس ەلەمەسوۆ تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان كەلىسىمگە مەملەكەت باسشىلارى 2023 جىلدىڭ قازان ايىندا قول قويعان.
سونداي-اق قازاقستان مەن ماروككو قىلمىسكەرلەردى ۇستاپ بەرۋگە كەلىستى. جالپى وتىرىستا ءماجىلىس وتكەن جىلى 12 جەلتوقساندا رابات قالاسىندا قول قويىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ماروككو كورولدىگى اراسىنداعى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالادى. زاڭ جوباسىن تانىستىرىپ, بايانداما جاساعان باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى عالىمجان قويگەلديەۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇجاتقا سايكەس, تاراپتار قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ نەمەسە سوت ۇكىمىن ورىنداۋ ءۇشىن ءوز اۋماقتارىندا ورنالاسقان ادامداردى ءبىر-بىرىنە ۇستاپ بەرۋگە مىندەتتى بولادى.
بۇدان بولەك, ءماجىلىس قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ماروككو كورولدىگى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالادى. ياعني قوس تاراپ ەندىگى جەردە باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان ادامداردى ءوز ەلىندە جازاسىن ودان ءارى وتەۋ ءۇشىن ءبىر-بىرىنە بەرۋگە مىندەتتى بولادى.
پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسى جالپى وتىرىستا «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» جانە ونىمەن بايلانىستى ىلەسپە تاعى زاڭدى ەكىنشى وقىلىمدا قابىلدادى. زاڭ جوبالارىن نەگىزگى باياندامادا تانىستىرعان ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا زاڭ جوبالارىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ازىرلەگەنىنە توقتالدى. زاڭ ارقىلى العاش رەت جاساندى ينتەللەكت, مودەل, جۇيە, دەرەكتەر كىتاپحاناسى, سينتەتيكالىق ناتيجە سىندى جاڭا قۇقىقتىق ۇعىمدار ورنىقتىرىلىپ وتىر.
بۇل زاڭ جوبالارى قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا قۇقىقتىق نەگىز قالايدى. جوبالار ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە, دەرەكتەردى قورعاۋعا جانە يننوۆاتسيالاردى قولداۋعا باعىتتالعان.
– زاڭ جوباسىندا جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋدىڭ نەگىزگى ەتيكالىق قاعيداتتارى بەكىتىلگەن. ولاردىڭ ىشىندە ادام قۇقىقتارىنىڭ باسىمدىعى, جۇمىستىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن اشىقتىعى بار. جاساندى ينتەللەكت قۇقىقتىق قاتىناستاردىڭ سۋبەكتىسى رەتىندە تانىلمايدى. ادام بارلىق شەشىمگە جاۋاپتى بولىپ قالا بەرەدى. جاساندى ينتەللەكتىنى ازىرلەۋ جانە ەنگىزۋ ءۇشىن ۇلتتىق پلاتفورما قۇرىلادى. ول دەرەكتەر كىتاپحانالارىنا, جاساندى ينتەللەكت ونىمدەرىن ازىرلەۋ جانە پايدالانۋ ورتاسىنا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى. زاڭ جوباسى ازىرلەۋشىلەردىڭ ەسەپتەۋ ينفراقۇرىلىمىنا, ونىڭ ىشىندە سۋپەركومپيۋتەرلەرگە قول جەتكىزۋ ءتارتىبىن انىقتايدى, – دەدى ە.سمىشلياەۆا.
دەپۋتاتتار زاڭ جوبالارىن قابىلداعان سوڭ ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆ ءسوز سويلەپ, ەلىمىز الەمدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جي-ءدى دامىتۋعا دەم بەرەتىن زاڭدى قابىلداعانىن اتاپ ءوتتى. وسى زاڭدى ازىرلەۋ بارىسىندا تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى وزىق الەمدىك تاجىريبەلەر مەن تاۋەكەلدەردىڭ ءبارى ەسكەرىلگەنىن ايتتى.
– ءبىز ەلىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى زاڭدى قابىلدادىق. مەملەكەت باسشىسى تاياۋداعى جولداۋىندا الدىمىزعا ءۇش جىل ىشىندە قازاقستاندى جاپپاي تسيفرلىق ەلگە اينالدىرۋ جونىندە اۋقىمدى مىندەت قويدى. بۇل پروگرەسسيۆتى يدەيانى پرەزيدەنت بۇگىن الەمنىڭ ەڭ باستى مىنبەرى – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ تورىنەن دە جاريالادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ: «قازاقستان جاساندى ينتەللەكتىنى تەحنولوگيالىق جەتىستىك دەپ قانا ەمەس, ادامزات پروگرەسىنە قوزعاۋ سالاتىن زور تابىس رەتىندە قاراستىرادى», دەپ اتاپ ءوتتى. بۇل جاھاندىق ءۇردىس ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, جاپپاي تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن قولدانۋ ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق باسىمدىعىنا اينالدى, – دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
ە.قوشانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قابىلدانعان «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ – وسى باستامانى ىسكە اسىرۋ جولىنداعى ىرگەلى قادام. ول ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق دامۋىن جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا جول اشپاق.
سونداي-اق ءماجىلىس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مادەنيەت جانە ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى ەكىنشى وقىلىمدا قابىلدادى.
زاڭ بويىنشا حالىقارالىق عىلىمي جوبا بايقاۋلارىندا جۇلدەلى ورىندارعا يە بولعان وقۋشىلارعا ءبىر رەتتىك تولەماقى بەرىلەدى. ولاردى دايىنداعان پەداگوگتەرگە دە قارجىلاي وتەماقى قاراستىرىلعان. سونداي-اق مۇگەدەك بالانى تاربيەلەپ وتىرعان نەمەسە ءى توپتاعى مۇگەدەك ادامدى باعىپ وتىرعان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرىن وقۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك گرانتتى مىندەتتى تۇردە وتەۋدەن بوساتۋ ۇسىنىلادى. شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا رەزيدەنتۋرا, ماگيستراتۋرا, اسپيرانتۋرا جانە دوكتورانتۋرادا وقىعاندارعا وتەلىم مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى. مەملەكەت مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردا سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋدى كۇشەيتەدى.
جالپى وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا باعىتتاعان دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.
