الەمگە سەنىم مەن اشىقتىققا نەگىزدەلگەن كونسەنسۋس قاجەت

جالپى دەباتتاعى سوزىن­دە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ الەمدە قوردالانعان پروب­لەما­لارعا توقتالىپ, باستى باسىم­دىق­تارىنا نازار اۋداردى. ولاردى ەڭسە­رۋ ءۇشىن جۇيەلى قادامدار مەن تىڭ تاسىلدەر ۇسىندى.

بارشا جەرلەستەرىمىز پرەزي­دەنتى­مىز­دىڭ ءسوزىن ماقتا­نىش­پەن تىڭدادى دەپ ويلايمىن. ول كونسترۋك­تيۆيزممەن, دالدىگىمەن ەرەكشە­لەنەدى. باسىنان اياعىنا دەيىن بەيبىت­شىلىك, تولەرانتتىلىق پەن ديالوگ باياندامانىڭ نەگىزگى دىڭگەگى بول­عا­نى كورىنىپ تۇر. ءبىزدىڭ قوعام ءۇشىن بۇل قاراپايىم قۇندىلىقتار مەن قاعي­­داتتار بولعانمەن, الەم وعان ءزارۋ بولىپ وتىر.

قاسىم-جومارت توقاەۆ بارلىق مەملەكەت باسشىلارىن كەلەر ۇرپاق الدىندا پاراساتتىلىق پەن جاۋاپ­كەر­­شىلىك تانىتۋعا شاقىردى. حالىق­­­ارا­لىق قۇقىقتىڭ بۇزىلۋى «جاڭا نورماعا» اينالعان قازىرگى جاھاندىق داعدارىسقا ەندى كوز جۇما قاراۋعا بولمايدى. بۇۇ باسشىلىعىمەن جاڭا عالامدىق ءتارتىپ مودەلىن بىرگە ىزدەۋگە ورالعان ءجون. الەمگە سەنىم مەن اشىقتىققا نەگىزدەلگەن جاڭا كونسەنسۋس قاجەت. ول ءۇشىن مەم­لەكەتتەردىڭ ءبارى بىرىگىپ, بۇۇ-نى جان-جاقتى رەفورمالاۋعا كىرىسۋى كەرەك.

جالپى العاندا, مەملەكەت باسشىسى سام­ميتكە قاتىسۋشىلارعا جاھان­دىق ماسە­لەلەردىڭ سالدارىمەن كۇرەس­پەي, بۇۇ ناقتى قۇرالدارعا يە بولىپ, داعدا­رىستاردىڭ الدىن الىپ, بۇكىل ادامزاتتىڭ بەيبىت دامۋىن قام­تا­ماسىز ەتۋى كەرەك ەكەنىن ءدوپ باسىپ ايتتى.

ءار باستاما ەلىمىزدىڭ بارلىق دەڭگەيدە جانە حالىقارالىق الاڭداردا جۇرگىزىپ جاتقان بايىپتى, جەتە ويلاستىرىلعان ءارى بەيبىتسۇيگىش ساياساتتىڭ ناتيجەسى ەكەنى پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ سالماعىن ارتتىرا ءتۇستى.

بۇدان بولەك, مەملەكەت باسشىسى بۇۇ مىنبەرىنەن جاڭا يدەيالار ۇسىنىپ, ەلىمىزدىڭ عالام­دىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋگە قا­­تىستى ستراتەگياسى تۋرالى ايتىپ بەردى. ول – كليماتتىڭ وزگەرۋى, سۋ تاپشىلىعى, ارال مەن كاسپي تەڭىزدەرىنىڭ ماسەلەلەرى, جاسان­دى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ, ەنەرگەتيكا مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قاتىستى جايتتار.

بۇل ماسەلەلەر قاسىم-جومارت توقاەۆ رەفورمالارىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنا اينالعانى جانە ونىڭ ۇنەمى نازارىندا ەكەنى بارشاعا ايان. پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى مەن ءاربىر جولداۋى جوعارىدا اتالعان باعىتتار بويىنشا ەلدى دامىتۋعا ارنالعان ناقتى شارالاردى قامتيدى.

الەم كوشباسشىلارىنىڭ باسىن قوسقان جيىندا جاھاندىق ديالوگ­­­تىڭ باستى تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى تسيفر­لاندىرۋعا بايلانىستى سىن-قاتەر­لەر بولدى. پرەزيدەنت ءدال وسى تاقى­رىپ­تا الەمنىڭ ەڭ بيىك مىنبەرىنەن ءسوز سوي­لە­گەن كۇنى ءماجىلىستىڭ «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» جاڭا زاڭدى ەكىنشى وقىلىمدا قابىلداۋىنىڭ رامىزدىك ءمانى زور. بۇل قۇجات مەملەكەت باس­شى­­­سىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماق­ساتىندا دەپۋتاتتاردىڭ باستاما­سى­مەن ازىرلەندى. ءبىزدىڭ ەلىمىز – الەم­دە مۇنداي زاڭدى قابىلداعان العاشقى ەلدەردىڭ قاتارىندا. ول الەم­دىك تاجىريبە نەگىزىندە ازىر­لەنىپ, قازىرگى قوعام­داعى ۇرەي مەن الاڭ­داۋ­شىلىق­تىڭ بارىنە جاۋاپ بەرەدى. جاڭا زاڭ­نىڭ پروگرەسسيۆتىلىگى مەن دەر كەزىندە قولعا الىنۋى ەلىمىز­دىڭ الەم­دىك ۇردىستەرگە ساي دامىپ وتىر­عا­نىن كورسەتەدى.

ەڭ باستىسى, جاھانداعى الماعايىپ جاعدايدا ەلىمىزدە بارلىق وزگەرىس حالىقپەن بىرگە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ءبىز دامۋدىڭ دەموكراتيالىق باعدارىن تۇراقتى تۇردە كۇشەيتتىك. پرەزيدەنتتىڭ اۋقىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالارى قوعامنىڭ ساناسىن وزگەرتىپ, ازاماتتاردىڭ بارلىق سالادا بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ساياسي جۇيەمىز ودان ءارى اشىق بولىپ, تيىمدىلىگى ارتىپ كەلەدى. «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» فورمۋلاسى تولىققاندى ىسكە استى. زاڭ مەن ءتارتىپ قاعيداتى بارلىق دەڭگەيدە مۇلتىكسىز ورىندالىپ, زاڭعا باعىناتىن ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن قورعايدى. رەفورمالار جولىنداعى كەلەسى ماڭىزدى قادام ءبىر پالاتالى پارلامەنت بولۋعا ءتيىس. ول ەلدىڭ ساياسي ومىرىنە قوعامنىڭ بۇدان دا بەلسەندى ارالاسۋىن كۇشەيتەدى.

قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ بۇۇ جارعىسىن قايتا قاراۋ, ورتا دەر­جا­ۆا­لار­دىڭ حالىقارالىق قاتىناس­تار­داعى ءرولىن كۇشەيتۋ, قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن جاڭعىرتۋ, يادرولىق قارۋعا قارسى كەشەندى شارالار قابىلداۋ, قازىرگى عالامدىق سىن-قاتەرلەردى شەشۋ سياقتى ناقتى باستامالارى جاھاندىق دەڭگەيدە ەگجەي-تەگجەي تالقىلانادى دەپ سەنەمىن. مۇنىڭ ءبارى بۇرىنعىدان دا وزەكتى. كوپتەگەن ەل مەن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى ميلليونداعان ادام قازىرگى الەمدىك ءتارتىپ­تىڭ ادىلەت­سىز­دى­گى­مەن بەتپە-بەت كەلىپ, وسى ماسەلە­لەرگە ناقتى ءارى باتىل جاۋاپتار كۇتىپ وتىر. بۇل ءبىزدىڭ پلانەتامىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلە دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.

ەرلان قوشانوۆ,

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى