باياندامادا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىن جان-جاقتى رەفورمالاۋ ماسەلەسىنە باسا ءمان بەرىلدى. پرەزيدەنت بۇۇ سەكسەن جىلدان بەرى ادامزاتقا تونگەن جاھاندىق cىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋدە باستى ءرول اتقارىپ كەلە جاتقانىن جانە جەر جۇزىندەگى ميلليونداعان ادام ءۇشىن ءۇمىت سيمۆولى بولىپ قالا بەرەتىنىن ايتتى.
دەسە دە, بۇۇ-نىڭ بۇگىنگى قۇبىلمالى زامانعا بەيىمدەلۋى ءۇشىن ونىڭ ۇستانىمىن نىعايتۋ ەرەكشە مانگە يە. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىمگە سەلكەۋ تۇسكەنىنە نازار اۋدارىپ, باس اسسامبلەيا مىنبەرىنەن ازيا, افريكا جانە لاتىن امەريكاسى ەلدەرى ارقىلى روتاتسيا تارتىبىمەن بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قۇرامىن كەڭەيتۋدى, سونداي-اق ورتا دەرجاۆالاردىڭ ءرولىن ارتتىرۋدى ۇسىندى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ بۇۇ جارعىسىندا كورسەتىلگەن ەگەمەندىك, اۋماقتىق تۇتاستىق جانە كەز كەلگەن داۋدى بەيبىت جولمەن شەشۋ قاعيداتتارىنا بەيىل ەكەنىن تاعى دا راستادى. ول «جارعىنى قولايىنا قاراي قولدانۋ ونىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەدى», دەپ حالىقارالىق قۇقىقتى ىرىكتەۋ ءتاسىلى ارقىلى پايدالانۋدىڭ الدىن الدى.
پرەزيدەنت اگرەسسيۆتى يدەولوگيا مەن ءميليتاريزمدى جويۋ قاجەت ەكەنىن دە باسا ايتتى. ول يادرولىق دەرجاۆالار اراسىنداعى ديالوگتى قايتا جانداندىرۋدى قولداپ, جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىن قالپىنا كەلتىرۋگە شاقىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە تاراتپاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ديالوگ الاڭى بولۋعا دايىن. ودان بولەك, ەلىمىز بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىستى ءارى قاراي ىلگەرىلەتۋدى جالعاستىرا بەرەدى.
مەملەكەت باسشىسى ۋكراينا اينالاسىندا جالعاسىپ جاتقان داعدارىسقا جانە گازاداعى گۋمانيتارلىق اپاتتىڭ جان تۇرشىگەرلىك اۋقىمىنا دا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى اقش پرەزيدەنتىنىڭ ارااعايىندىعىمەن ازەربايجان مەن ارمەنيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ قالىپقا تۇسكەنىن قۇپتاپ, ەڭ كۇردەلى دەگەن قاقتىعىستاردىڭ ءوزىن پاراساتتى شەشىم مەن ديپلوماتيانىڭ ارقاسىندا رەتتەۋگە بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
پرەزيدەنت ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق كۇن تارتىبىندەگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. وسىعان بايلانىستى ءبىز ولاردى ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ودم-نىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ جونىندەگى پارلامەنتتىك كوميسسيا اياسىنداعى جۇمىسىمىزدى بەلسەندى تۇردە جالعاستىرا بەرەمىز.
مەملەكەت باسشىسى جالپى دەباتتا ەكولوگيالىق اپاتتاردىڭ زارداپتارىنا دا توقتالىپ, ايماقتاعى سەرىكتەستەردى جانە بارشا حالىقارالىق قوعامداستىقتى كاسپيدىڭ سۋ قورىن ساقتاۋ ءۇشىن جەدەل شارالاردى بىرلەسىپ قابىلداۋعا شاقىردى. پرەزيدەنت ميلليونداعان ەرىكتىنى ورتاق ىسكە جۇمىلدىرعان «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق اكتسياسى تۋرالى ايتىپ, ەلىمىزدىڭ باستاماسىمەن بۇۇ 2026 جىلدى ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى جولىنداعى حالىقارالىق ەرىكتىلەر جىلى دەپ جاريالاعانىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول جاھاندىق ەكولوگيالىق كۇن ءتارتىبىن ودان ءارى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن باس اسسامبلەياعا 22 ءساۋىردى حالىقارالىق جەر شارىن كوگالداندىرۋ كۇنى دەپ جاريالايتىن قارار قابىلداۋدى ۇسىندى.
جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قارقىندى دامۋى دا باياندامادا ايتىلعان ماڭىزدى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى بولدى. پرەزيدەنت جي ادامزات پروگرەسىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولا الاتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار بۇل سالانىڭ تەحنولوگيالىق, ەكونوميكالىق جانە گەوساياسي تەڭسىزدىكتەردىڭ كۇشەيۋىنە اكەلەتىن تاۋەكەلدەرى دە بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ بۇۇ اياسىندا جاساندى ينتەللەكتىنى باسقارۋ بويىنشا جاھاندىق ديالوگكە بەلسەندى قاتىسۋعا دايىن ەكەنىنە نازار اۋداردى.
پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, كاسىپتىك ءبىلىم بولماسا, تسيفرلىق پروگرەسكە قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان تەحنيكالىق ماماندىقتاردى دامىتۋ جانە ولاردىڭ قوعامداعى ءرولىن ارتتىرۋ دا ماڭىزدى مىندەت ەكەنى انىق.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى الەمدىك قوعامداستىققا قازاقستاندى ءۇش جىل ىشىندە تولىق تسيفرلىق دەرجاۆاعا اينالدىرۋدى كوزدەيتىن ستراتەگيالىق ماقساتىمىز تۋرالى دا ايتىپ بەردى.
مەملەكەت باسشىسى ەلىمىز ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋدى جاقتايتىنىن جانە قازاقستاننىڭ ەۋرازيانىڭ لوگيستيكالىق حابى رەتىندەگى ماڭىزىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. ءبىز الداعى ۋاقىتتا دا ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى كولىك ءترانزيتىن, سونىڭ ىشىندە ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىن, «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» كولىك ءدالىزىن جانە ترانسكاسپي كولىك باعىتىن دامىتۋدى جالعاستىرا بەرەمىز.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, جاھان جۇرتىنىڭ نازارىن قازاقستاندا بولىپ جاتقان اۋقىمدى ساياسي رەفورمالارعا اۋداردى. پرەزيدەنت ءبىر پالاتالى پارلامەنت قۇرۋ ماسەلەسىن جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمعا شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىسىنا توقتالدى جانە قازاقستان ءارى قاراي دا «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» قاعيداتىن ۇستاناتىنىن ايتتى.
جالپى, قازاقستان حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق باعدارىنا تابان تىرەپ, الەمدىك ارەنادا بىتىمگەر, ارااعايىن جانە سەنىمدى سەرىكتەس ءرولىن جالعاستىرا بەرەدى.
پرەزيدەنتىمىزدىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 80-سەسسياسىنداعى جالپى دەباتتا سويلەگەن ءسوزى ەلىمىز حالىقارالىق قۇقىق, سىندارلى ديالوگ جانە ورنىقتى دامۋ قۇندىلىقتارىنا بەيىل ەكەنىن كەزەكتى رەت راستاپ بەردى. وسىلايشا, قازاقستان قازىرگىدەي جاھاندىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا الەمگە تەڭگەرىمدى تاسىلگە, ادىلەتتىلىككە جانە بولاشاق جولىنداعى ورتاق جاۋاپكەرشىلىككە نەگىزدەلگەن رەفورمالىق كۇن ءتارتىبىن ۇسىندى. الداعى ۋاقىتتا بۇل باستاما الەمدىك قاۋىپسىزدىكتىڭ كۇشەيۋىنە وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز.
ماۋلەن اشىمباەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى
