دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتاتىن باستاما

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى ازىرلەنگەن ەدى. جوبانىڭ اتى ايتىپ تۇرعانداي, اۋىلدارعا مەديتسينالىق مەكەمە سالۋعا, ەسكىلەرىن جاڭارتىپ, قۇرال-جابدىقتارىن تۇگەندەۋگە باسىمدىق بەرىلدى. ءبىرىنشى مىندەت – 655 مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك نىسانىن سالۋ. تارقاتىپ ايتساق, اۋىلداردا 260 مەديتسينالىق پۋنكت, 160 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, 235 جاڭا فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت پايدالانۋعا بەرىلەدى. ونىڭ ىشىندە 228 نىسان بۇرىن-سوڭدى بىردە-ءبىر مەديتسينالىق ۇيىمى بولماعان اۋىلداردا اشىلسا, 427 عيمارات توزىعى جەتكەن نىسانداردىڭ ورنىنا قايتا بوي كوتەرەدى. جوبا اياسىندا 35 كوپبەيىندى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانا جاڭارادى. وندا ينسۋلت, كارديولوگيا ورتالىقتارى, مەديتسينالىق وڭالتۋ, تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا, حيرۋرگيا, رەانيماتسيا جانە قارقىندى تەراپيا بولىمشەلەرى اشىلادى.

پرەزيدەنت جوبا تۋرالى «جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندەگى قازاقستان: وزەكتى ماسەلەلەر جانە ونى تۇبەگەيلى تسيفرلىق وزگەرىستەر ارقىلى شەشۋ» اتتى جولداۋىندا: «مەملەكەت دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ ءۇشىن جۇيەلى شارالار قابىلداپ جاتىر. ەلىمىزدە مەديتسينا نىساندارى بىرتىندەپ جاڭعىرتىلىپ كەلەدى. اۋىلداعى فەلدشەرلىك-اكۋشەر­­لىك پۋنكتتەردەن باس­تاپ مامان­دان­­­­دى­رىلعان اۋرۋحانا­لارعا دەيىن جاڭارتىلىپ جاتىر. «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭ­عىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى ايا­سىندا 540 نىسان سالىندى, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 115 نىسان پايدالانۋعا بەرىل­مەك. ال قالالى جەرلەردە دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىس­تى بىرقاتار ءىرى نىسان ىسكە قوسىلدى. مىسالى, استانادا ونكولوگيا ورتالىعى, الماتىدا جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ عىلىمي ورتالىعى اشىلدى. وسى رەتتە بۇعان دەيىن ءتۇرلى ايماقتا بوي كوتەرگەن كوپبەيىندى اۋرۋحانالاردى بيۋروكراتيالىق شىر­عالاڭعا سالماي, پايدالانۋعا بەرۋ قاجەت.
سونداي-اق مۇنداي جاڭا نىساندار سالۋدى جالعاستىرا بەرگەن ءجون. بۇل جۇمىسقا مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى مەحا­نيزمدەرى اياسىندا جەكە ينۆەستيتسيانى دا تارتۋ كەرەك. سوندا ازاماتتار استاناعا كوشە بەرمەيدى», دەپ اتاپ ءوتتى.

ۇلتتىق جوبانىڭ ارتىقشى­لىعى, مۇنداعى باستى ماقسات – اۋىل­دىڭ ەلدى مەكەندەرىن نور­ما­­تيۆتەرگە ساي كەلەتىن مەدي­تسي­­نالىق-سانيتارلىق العاش­قى كومەك ۇيىمدارىمەن قام­تا­ما­سىز ەتۋ. وسىلايشا, 4 ميل­ليون­نان استام اۋىل تۇرعى­نى ما­مانداندىرىلعان مەديتسينا­لىق كومەكپەن قامتىلادى. ين­فا­ركت, ينسۋلتتەن بولەك, ءتۇرلى جارا­قات كەزىندە نەمەسە باسقا دا شۇعىل جاعدايلاردا اۋىل تۇرعىن­دارى ونداعان شاقى­رىم­دى ەڭسەرىپ, ورتالىققا سابىل­ماۋعا ءتيىس. مۇنداي توسىن جاع­دايلاردا ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءار مينۋت ماڭىزدى. ۇلتتىق جوبانىڭ ارقاسىندا فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت­تەردە اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لار كابينەتى, ياعني تەلەمەديتسينا قىزمەتىنە ارنالعان كابينەت, فيزيوتەراپيا كابينەتى, كىرەبەرىسىندە ءدارىحانا پايدا بولدى. بىرنەشە جىلدا ۇيلەسىم تاپقان جوبانىڭ بارىسى تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر مۇراتوۆ اڭگىمەلەپ بەردى.

– ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىن­دە جوس­پارلانعان 655 مە­ديتسينالىق-سانيتارلىق ال­­عاشقى كومەك نىسان­دا­رىنىڭ 540-ى سالىندى. ەندى 115 ۇيىم­نىڭ قۇرىلىسى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى. ءدال قازىرگى جاعداي­دا 346 نىسان ەسكىرگەن عيمارات­تاردىڭ ورنىنا تۇرعىزىلسا, 194 نىسان بۇرىن مەديتسينا ينفراقۇرىلىمى بولماعان اۋىلداردا بوي كوتەردى. بۇل – 200-گە جۋىق اۋىلدا مەديتسينالىق كومەك قولجەتىمدى بولدى دەگەن ءسوز. قۇرىلىسى اياقتالعان نىسان­داردىڭ ىشىندە 227 مەديتسي­نالىق پۋنكت, 187 فاپ, 126 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا بار, – دەدى ت.مۇراتوۆ.

بيىل جىل سوڭىنا دەيىن اياق­تالادى دەپ جوسپارلانعان 115 نىسان شىعىس قازاقستان, جامبىل, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, اتى­راۋ, اباي, ۇلىتاۋ, الماتى, قاراعاندى, جەتىسۋ وبلىستارىن­دا پايدالانۋعا بەرىلەدى. مە­دي­تسينالىق-سانيتارلىق العاش­قى كومەك نىساندارىنىڭ قۇرى­لىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 120 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ءار نىساننىڭ جوباسى بىرىڭعاي ستاندارتتار بويىنشا ازىرلەنىپ, تەلەمەديتسينا, فيزيوتەراپيا كابينەتتەرى, ءدارىحانا پۋنكتتەرى, ەمدىك دەنە شىنىقتىرۋ زالدارى قامتىلعان. قۇرىلىس كومپا­نيالارى قۇرىلىسقا قاجەت جاب­دىقتاردىڭ 70%-دان استامىن وتان­دىق وندىرۋشىلەردەن تاسى­مالداعان.

– ۇلتتىق جوبانىڭ ەكىنشى مىن­دەتى اياسىندا 32 اۋداندىق ورتا­لىق اۋرۋحانا جاڭارادى. قولد­ا­نىستاعى 20 ورتالىق اۋدان­دىق اۋرۋحانا كوپبەيىندى ورتا­لىق اۋرۋ­حانا بولىپ قايتا قۇرىلادى. عيماراتتار كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, كەڭەيەدى, مەديتسينالىق جابدىقتارمەن قامتىلادى. كوپبەيىندى ورتالىق اۋرۋحانالاردا نەگىزىنەن ينسۋلت جانە كارديولوگيا ورتالىق­تارى, مەديتسينالىق وڭالتۋ ور­تا­­لىقتارى, تراۆماتولوگيا, ور­تو­پەديا بولىمشەلەرى, حي­رۋر­­­گيا بولىمشەسى, رەانيماتسيا جانە قارقىندى تەراپيا بولىم­شەسى اشىلادى. وسى اۋرۋحانا­لار بىرنەشە ەلدى مەكەننىڭ, ونىڭ ىشىندە كورشى اۋداننىڭ تۇرعىندارىنا مەديتسينالىق قىز­مەت كورسەتەدى. ۇلتتىق جوبا باس­تالعالى 8 اۋرۋحانا تولىق­قاندى كوپبەيىندى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانا بولىپ قايتا قۇرىلدى. بۇل قاتاردا تەمىرتاۋ, بالقاش قالالارى مەن جاڭاارقا, ءۇرجار, شۋ, مەركى, تالاس, بەينەۋ اۋدان­دارى بار. بۇگىندە 10 جوبا بويىن­شا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇ­مىس­­تارى اياقتالدى. وسىنىڭ بارى­­نە 54,5 ملرد تەڭگە قارجى جۇم­سا­لادى, – دەپ مالىمدەدى ت.مۇراتوۆ.

ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە اۋىلداعى مەديتسينا ۇيىمدارىنا 1100-دەن استام مامان دايارلاۋ جوسپارلانىپتى. جالپى, جوبا بارىسىندا 1009 مەديتسي­نا قىزمەتكەرى اۋىلداعى ۇيىمدارعا جۇمىسقا ورنالاسادى. بۇل تىزىم­دە شامامەن 459 دارىگەر 550 ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرى بولا­دى. مەديتسينالىق-سانيتار­لىق العاشقى كومەك نىساندارىنا 55 جالپى تاجىريبەلىك دارى­گەرى, 168 ورتا مەديتسينا قىزمەت­كەرى, كوپبەيىندى اۋداندىق اۋرۋ­حانالارعا 404 ارنايى مامان­داندىرىلعان دارىگەر, 382 مەيىرگەر جۇمىسقا ورنالاسادى. بۇل جوسپاردىڭ ۋاقتىلى ورىندالۋىنا وڭىرلەرگە مامان تارتۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى نەگىز بولۋعا ءتيىس. مىسالى, بۇگىندە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە جۇمىس ىستەۋگە بارعان مەديتسينا ماماندارىنا «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى قاراستىرىلعان. دارىگەرلەردىڭ الەۋمەتتىك كەپىل­دىكتەرى مەن ىنتالاندىرۋ تو­لەمدەرىنىڭ پاكەتى كەڭەيدى. جاس ماماندارعا كوتەرمە جار­دەماقى, ەڭ تومەنگى پايىزدىق مول­شەرمەن تۇرعىن ۇيگە نەسيە, ەڭبەكاقىعا قوسىمشا تولەمدەر سەكىلدى الەۋ­­مەتتىك قولداۋ تۇرلەرى قاراستى­رىل­عان. ونىڭ ىشىندە مەديتسينا ما­ماندارىنىڭ بالالارىن بالا­باقشاعا ورنالاستىرۋ تارتىبىنە, قازا تاپقان نەمەسە مۇگەدەكتىگى بار قىزمەتكەردىڭ بالالارىنا جەڭىلدىكتەر بار.

2024 جىلدان باستاپ اۋىلعا جۇمىسقا باراتىن اسا تاپشى مەديتسينا ماماندارىنا 100 ەڭ تومەنگى جالاقى – 8,5 ملن تەڭگە مولشەرىندە بىرجولعى اقشالاي تولەم بەرىلەدى. وسىن­داي ارتىقشىلىقتار دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ كادرلىق الەۋەتىن نىعايتىپ, اۋىل تۇرعىن­دارىن قولجەتىمدى مەديتسي­نالىق كومەكپەن قامتۋعا ىق­پال ەتەدى. سول سەكىلدى «اۋىلدا دەن­ساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلت­تىق جوباسى قالا مەن اۋىل مە­­ديتسيناسىنداعى الشاق­تىق­تى قىسقا مەرزىمدە جاقسار­تۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى. دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ كادر­لىق, ينفراقۇرىلىمدىق, تەح­نولوگيالىق الەۋەتىن نىعاي­تۋعا جول اشادى.