مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ «تمد ەلدەرىنىڭ ارحيۆتەرىندەگى قازاقستاندىق جازۋشىلاردىڭ زەرتتەۋ جۇمىستارى» جوباسى اياسىندا 2025 جىلدىڭ 9–13 قىركۇيەك كۇندەرى تاتارستان استاناسى قازان قالاسىنىڭ كىتاپحانا, مۋزەي قورلارىندا ىزدەنىس جۇمىسىن جۇرگىزدىك. قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا قازان قالاسىنىڭ قازاق بالاسىنا تيگىزگەن شاپاعاتى مەن يگىلىگى مول ەكەنىن زيالى قاۋىم جاقسى بىلەدى. تەگىندە, پاتشالىق رەسەي تاراپىنان وتارشىلدىق ەزگىنى قازاقتان بۇرىن كورگەن تاتار اعايىننىڭ ورىستىڭ يگىلىك اكەلەر وقۋى مەن مادەنيەتىن دە بويىنا بىزدەن ەرتە سىڭىرگەنى راس. ونىڭ ىشىندە وتىرىقشى مادەنيەت جەمىسى سانالاتىن ۋنيۆەرسيتەت پەن كىتاپحانا, تەاتر مەن باسپا ءىسى سىندى ادام بالاسى ويلاپ تاپقان قۇندىلىقتاردى الدىمەن ايتۋعا بولادى.
اقىن سۇلتانماحمۇت تورايعىر ۇلى حح عاسىردىڭ باسىندا: «انا قىردا تاتار تۇر, باسقالارمەن قاتار تۇر» دەپ تاريحي شىندىقتى كوركەم تىلمەن جەتكىزەتىنى قازاق بالاسىنا كوپ جايدى اڭعارتتى.
قازان قالاسىنىڭ قورلارىنان قازاق قالامگەرلەرىنە قاتىسى بار سونى دەرەك, تىڭ اقپارات ىزدەدىك. وسىنداي ماقساتپەن 2025 جىلعى قىركۇيەكتىڭ توعىزىنشى جۇلدىزىندا «تاتار كىتابى تاريحىنىڭ مۋزەيى» اتتى مادەني وشاققا بارۋدى ۇيعاردىق. البەتتە, قازان شاھارىنىڭ ورتالىق كوشەلەرىندە اياق اتتاساڭىز, تاريحي ەسكەرتكىش, ەسكى ۇيلەرگە ىلىنگەن مەموريالدىق تاقتا, نەمەسە مۋزەي وتە كوپ. مادەنيەتتى جۇرت وتكەنىن قاستەرلەپ, قۇرمەتتەپ, بارلىعىن حاتتاپ, كەيىنگى ۇرپاققا اماناتتاپ, سونىڭ بارىنەن اقشا كوزىن جاساپ, ساقتاپ وتىر ەكەن دەپ قىزىعاسىز. كارتادا «تاتار كىتابى تاريحىنىڭ مۋزەيى» دەپ كورسەتىلسە دە, بۇل مەكەمە رەسمي «تاتار ادەبيەتى تاريحىنىڭ مۋزەيى شاريف كامال مەموريالدىق پاتەرىمەن» دەپ اتالادى. مۋزەي تاتارستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت مينيسترلىگىنە قارايتىن تاتارستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ فيليالى سانالادى.
تاتار ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى شاريف كامال تۇرعان مۋزەيگە ەرتە بارىپ الدىق. اشىلۋىنا ءالى جارتى ساعاتتاي بار ەكەن. بىردە مۇسىلمانشا ورامال تاققان تاتار ايەلى ەسىكتىڭ سىرتىندا تۇرعان بىزگە تۋعان تىلىندە امانداسىپ, عيمارات ىشىنە كىرۋگە شاقىردى. مۋزەيگە, وسىلايشا, جيىرما ءمينوت ەرتە كىردىك. بۇل كەزدە شاعىن مۋزەي قىزمەتكەرلەرى ىشىندە جينالىپ قالىپتى. مەكەمە ديرەكتورى ايدار راسىم ۇلىمەن تانىسىپ, كەلگەن ماقساتىمىزدى ءتۇسىندىرىپ, قورلارىڭىزدا قازاق قالامگەرلەرىنە, قازاق كىتابىنا قاتىستى قۇندى دۇنيە تابىلار ما ەكەن دەپ ساپارىمىزدىڭ ءمان-جايىن جەتكىزدىك.
ءبىزدى سىرتتان كۇتىپ العان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى گۇلناز جيھانگيروۆا اسا مادەنيەتتى, سىپايى, كىشىپەيىل جان ەكەن. گۇلناز بىزگە مۋزەيدىڭ ءىشىن ارالاتىپ, جەكە ەكسكۋرسيا جۇرگىزدى. سول ەكسكۋرسيا كەزىندە ەكىنشى قاباتتا شىنىنىڭ استىندا تۇرعان ەسكى سۋرەتكە نازارىمىز اۋدى. «اراب جازۋىن رەفورمالاۋ كونكۋرسىنا قاتىسۋشىلار. قازان, 1927» دەگەن تۇسىنىكتەمە جازىلعان سۋرەتتىڭ ورتاسىندا احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ بەينەسى كوزىمىزگە وتتاي باسىلدى. سۋرەت اپ-انىق, بەينەلەنگەن ادامدارىن وپ-وڭاي اجىراتۋعا بولادى. بۇل سۋرەتتى بۇرىن كەزدەستىرمەگەن سەكىلدىمىز. كوزىمىزگە سەنبەيمىز. گۇلناز حانىمنان سۋرەتتى تەلەفونعا ءتۇسىرىپ الۋعا رۇقسات سۇرادىق. ول «الدىمەن رەسمي حاتىڭىز بولسا, جاقسى ەدى» دەدى. كەيىن يشارامەن كەلىسىمىن بەردى. ۇلت ۇستازىنىڭ بەينەسىن كورگەننەن كەيىن, مۋزەيدىڭ قالعان ەكسپوناتى قىزىقسىز قالدى. ويىمىزدىڭ بارلىعى جاڭاعى قۇندى جادىگەرگە, بەيتانىس سۋرەتكە اۋدى. مۋزەي قىزمەتكەرىنەن سۋرەتتە بەينەلەنگەن باسقا ادامداردىڭ كىم ەكەنىن سۇراپ ەدىك, ول كىسى ناقتى جاۋاپ بەرە المادى. جالعىز يدريسوۆ دەگەندى عانا ايتتى. جالپى بۇل جەردە قاتە كەتكەن بولار؟ احمەت بايتۇرسىن ۇلى قازان قالاسىنا كەلدى دەگەن اقپاراتتى بۇرىن ەستىمەدىك... «كەلگەنى ءسوزسىز, مۇنى وسى سۋرەت راستايدى» دەپ وي تۇيدىك. ءبىر ەسەپتەن, مۇراعات ماتەريالىنا مۇقيات تاتار اعايىن سۋرەتتىڭ قايدا جانە قاشان تۇسىرىلگەنى جايىندا ولقىلىق جىبەرە قويماس دەپ تە ويلادىق.
رەسەي جەرىندە قىركۇيەك ايىنان باستاپ تەلەفون بايلانىسى كۇردەلەنىپ, كەرەك اداممەن تەز تىلدەسە قويۋ قيىنداپ كەتكەن. ۇيرەنشىكتى ۋاتساپ, تەلەگرام جەلىلەرى تىلدەسۋدەن اجىراپ قالىپتى. دەرەۋ جاڭالىعىمىزدى جاس الاشتانۋشى, دوكتورانت شاكىرتىمىز دانيار يحسانعا حابارلاپ, اقاڭنىڭ 1927 جىلى قازانعا كەلگەنى تۋرالى مالىمەتتى كوپتومدىعى مەن مونوگرافيالاردان ناقتىلاپ بەرۋىن سۇرادىق. ەلدەگى سالىستىرۋ دەرەگى كەلگەنشە مۋزەي مامانى بىزگە ينتەرنەتتەن ماتەريال ۇسىندى. الايدا بۇلاردىڭ ىشىندە دە ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تاتارستانعا ساپارى تۋرالى انىق جازىلعان مالىمەت ۇشىراسپادى.
ءىسساپاردىڭ ەكىنشى كۇنى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنا حابارلاسىپ, توراعا مەرەكە قۇلكەنوۆ اتىنان تاتارستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى اليسا ۆياتكيناعا رەسمي حات جىبەرۋدى وتىندىك. ەلدەن شىعاردا توراعا اتىنان مۇنداي رەسمي حاتتىڭ بىرنەشەۋىن قازانداعى ارحيۆ, كىتاپحانالارعا العان دا ەدىك. الايدا «تاتار ادەبيەتى تاريحى مۋزەيىنە» دەپ جەكە ەسكەرمەدىك. جازۋشىلار وداعىنىڭ حاتشى-رەفەرەنتى ايجان ۇكىباەۆادان رەسمي حات كەشىكپەي تۇسەتىنىن بىلدىك. سول ءۇشىن مەرەكە ابدەش ۇلىنا ريزاشىلىعىمىز شەكسىز. مۋزەي قىزمەتكەرى گۇلناز جيھانگيروۆا سوزىمىزگە سەنىپ, ەندى بىزگە كومپيۋتەرلىك قوردا ساقتالعان ەسكى سۋرەتتەردى كورۋگە رۇقسات ەتتى. قالتامىزدا الىپ جۇرەتىن فلەشكا ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىعىنا ارنايى شىعارىلعان. سىرتىندا كورنەكتى قايراتكەردىڭ اتى-ءجونى جازىلعان. فلەشكانى كورگەندە, گۇلناز حانى منىڭ تاريحي سۋرەتتى كوشىرىپ بەرمەۋگە لاجى قالمادى. ءسويتىپ, قۇندى سۋرەتتىڭ ەلەكتروندىق نۇسقاسى اقاڭنىڭ 150 جىلدىعىنا ارنايى شىعارىلعان فلەشكاعا 2025 جىلدىڭ 10 قىركۇيەگىندە جازىپ الدىق. سۋرەت قوردا بىلاي دەپ ساقتالعان: «نمرت كپپي-124639-51. فوتوگرافيا گرۋپپوۆايا. يدريسوۆ م.ي. ۆ 1-م ريادۋ 1-ي سپراۆا_1».
تاتارستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيى قورىنداعى ا.بايتۇرسىن ۇلى بەينەلەنگەن سۋرەتتىڭ استىندا «م.يدريسوۆ وڭ جاعىندا ءبىرىنشى وتىر» دەپ كورسەتىلىپتى. م.يدريسوۆتەن باسقاسىنىڭ اتى-ءجونى جازىلماسا, بۇل ادام تاتار جۇرتى ءۇشىن بەلگىلى تۇلعا بولعان شىعار دەپ ويلادىق. گۇلناز حانىم بىزگە م.ءيدريسوۆتىڭ ەڭبەگىن قىسقاشا بايانداپ بەردى. حاماتحانوۆ ساگيت زاگيتوۆيچتىڭ «يبراگيموۆتاردىڭ شەجىرەسى جانە ناسحي مۋحامماد يدريسي» اتتى تاتار جانە ورىس تىلدەرىندە جارىق كورگەن البوم فورماتىنداعى قالىڭ كىتاپتى الىپ كەلدى. ەڭبەك ورىنبور قالاسىندا جارىق كورىپتى. بىراق شىققان جىلى, باسپاسى كورسەتىلمەگەن. بۇل كىتاپتان ءبىز مۇحاممەد يدريسوۆ 1882 جىلى 19 ناۋرىزدا قازان قالاسىندا تۋعانىن, پوليگرافيست, كالليگراف, گرافيك-سۋرەتشى, ۋنيفيكاتسيالانعان اراب ءالفاۆيتىن جاساۋشى, تۇرىك جانە شىعىس تىلدەرىنىڭ بىلگىرى ەكەنىن بىلدىك. ءبىزدى قىزىقتىرعان تاريحي سۋرەت يدريسوۆ اۋلەتىنىڭ شەجىرەسىنە ارنالعان كىتاپقا دا كىرگەن ەكەن. سۋرەتكە «م.يدريسوۆ قازان قالاسىندا (ورىندىقتا سول جاعىندا وتىر)» دەپ انىقتاما بەرىلگەن. بىراق اتالعان كىتاپتا دا ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ اتى جازىلماعان.
كەلەر كۇنى «تاتار كىتابىنىڭ تاريحى مۋزەيىندە» نۋريا ميفتاحۋتدينوۆا ەسىمدى عالىممەن تانىستىق. نۋريا – فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قازانداعى قايۋم ناسىري مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرى. ءبىز قۇرمەت تۇتاتىن تاتار عالىمى, پروفەسسور حاتيپ ميننەگۋلوۆتىڭ شاكىرتى ەكەن. قايۋم ناسىري مۋزەيى جوندەۋدەن ءوتىپ جاتقاندىقتان, نۋريا «تاتار كىتابى تاريحىنىڭ مۋزەيىنە» ۋاقىتشا قىزمەت ىستەۋگە كەلىپتى. ءبىزدىڭ كەشە احمەت بايتۇرسىن ۇلى بەينەسى ساقتالعان سۋرەتتىڭ سىرىن سۇراعانىمىزدى ەستىپتى. بۇل سۋرەت جايىندا ماقالاسى جارىق كورگەنىن ايتتى. ول ماقالا 2022 جىلى ۋفا قالاسىندا «مۋحاممەد يدريسوۆ – ماستەر شريفتا» اتتى كىتاپتا باسىلعان ەكەن. كىتاپ 200 دانامەن جارىق كورىپتى. ونىڭ ءبىر داناسىن نۋريا سول جەردە بىزگە كورسەتتى. كىتاپتىڭ 58-بەتىنە ءبىزدى قىزىقتىرعان تاريحي سۋرەت ەنگەن. وعان مىناداي تۇسىنىكتەمە بەرىلگەن: «اراب الىپپەسىن رەفورمالاۋ بويىنشا كونكۋرس قاتىسۋشىلارى مەن ءجيۋريى. قازان. 1927 جىل.
ءبىرىنشى قاتار. سولدان وڭعا قاراي: 2. ۆ.حانگيلدين, 3. ا.بايتۋرسين, 4. م.تيگروۆ (كەيىن نۋريا تاگيروۆ دەپ تۇزەتتى), 7. م.يدريسوۆ.
ەكىنشى قاتار. سولدان وڭعا قاراي: ا.راحيم, 4. ي.شناسي, 8. گ.الپاروۆ.
ءۇشىنشى قاتار. سولدان وڭعا قاراي: 1. گ.شاراف, س.شارافەتدينوۆ, 4.ف.بۋرناش».
سول ارادا نۋريا ميفتاحۋتدينوۆادان كىتاپتى قۇراستىرۋشىنىڭ ءبىرى مارس يبراگيموۆتىڭ تەلەفونىن الىپ, ۋفاداعى ارىپتەسىمىزبەن تىلدەستىك. «احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ بەينەسى بار قۇندى سۋرەتتى ۋفادا باسىپ شىعارعان ەكەنسىزدەر. ونىڭىزعا زور العىس ايتامىز. ەندى بىزگە بۇل قىمبات كىتاپتى قايدان تاۋىپ بەرە الاسىز؟» دەپ ءوتىنىش ايتتىق. «ماعجان جۇماباي مەن سايفي قۇداش زامانىنان جالعاسىپ كەلە جاتقان دوستىعىمىزدىڭ ءبىر بەلگىسى رەتىندە كىتاپتى تاۋىپ بەرسەڭىز» دەپ قولقا سالدىق. باشقۇرت ارىپتەسىمىز كىتاپتىڭ از دانامەن شىققانىن ايتىپ, قازىر قولدا قالماعانىن جەتكىزدى. الايدا ەلەكتروندىق نۇسقاسىن جىبەرۋگە ۋادە ەتتى.
تاريحي سۋرەتتىڭ ءبىرىنشى قاتارىندا 7 ادام وتىر. ەكىنشى قاتاردا 8, ءۇشىنشى قاتاردا 7 ادام تۇر. بارلىعى – 22 كىسى. سۋرەت ارنايى فوتوستۋديادا تۇسىرىلگەن. ونى جەردەگى كىلەم, قابىرعاداعى سۋرەت, دەكوراتسيا بايقاتادى. بەينەلەنگەن ادامنىڭ كوبى فوتواپپارات وبەكتيۆىنە قاراعان. ياعني سۋرەتكە تۇسىرگەن ادام – كاسىبي مامان, ءوز ءىسىنىڭ بىلگىر شەبەرى ەكەنى بايقالادى. احمەت بايتۇرسىن ۇلى الدىڭعى قاتاردا ورتادا وتىر. قازاق عالىمىنىڭ كوزىندە وي, تولعانىس بار. بۇل كوزقاراستان كۇدىك پەن كەلەر كۇنگە الاڭداۋشىلىقتى دا سەزۋگە بولادى. ءوزى رەفورما جاساعان, الاش بالاسىنىڭ يگىلىگىنە اينالعان, قانشا ادامنىڭ كوزىن اشىپ, ۇيقىسىنان وياتقان, ىلگەرى دامىعان حالىقتاردىڭ قاتارىنان تابىلۋعا سەبەپشى بولعان قادىرلى توتە جازۋدان, ءتول پەرزەنتىنەن تۋعان جۇرتى جاقىن ۋاقىتتا ايىرىلاتىنىن سەزىپ وتىرعانداي. كوزى اشىق وقىعان ازاماتتار جازۋدى وزگەرتۋدىڭ استارىندا ۇلكەن ساياسات جاتقانىن ءتۇسىندى. اقاڭ دا تاتار زيالىلارىمەن بىرلىكتە الىپپە رەفورمالاۋ بويىنشا كوميسسيادا تىزە قوسىپ, جۇرتقا پايدا اكەلەتىن يگى جولدى قاراستىرۋدى ويلاپ وتىرعان سىندى. قاسىنداعى كەيبىر ازاماتتىڭ بەت الپەتىنەن ازداعان كوتەرىڭكى كۇيدى, بەيمارال قالىپتى سەزسەك, اقاڭنىڭ جۇزىنەن ونداي الاڭسىز جايدى بايقامايمىز. قازاق داناسى تەرەڭ وي ۇستىندە, تەبىرەنىستە وتىرعانداي. پالتوعا ۇقساس پيدجاگى ەكى تۇيمەلى بەلدىكپەن جيناقى قىسىلعان. كويلەگى, گالستۋگى, شاشى, كوزىلدىرىگى – ءبارى دە ۇقىپتى, تياناقتى. ءبىزدىڭ انىقتاۋىمىز بويىنشا, سۋرەتتەگى 22 ادام اراسىندا احمەت بايتۇرسىن ۇلى جالعىز قازاق. تاتار عالىمى, وڭ جاق شەتتە وتىرعان مۇحاممەد يدريسوۆ پەن احمەت بايتۇرسىن ۇلى الدىندا عانا قاعاز بار. بۇل جايت تا ەكى عالىمنىڭ قالعاندارىنان ءباسى بيىك ەكەنىن بىلدىرەتىندەي. ورتاداعى شاعىن ستولعا ەكى ادام عانا سيادى. ەكى ادامنىڭ ءبىرى – احمەت بايتۇرسىن ۇلى. اقاڭا ۇستەل باسىنان, قۇرمەتتى جەردەن ورىن بەرىلگەن. قازاق عالىمى اياعىن دا, قولىن دا ايقاستىرىپ جيناقى وتىر. جاس مولشەرى جاعىنان اقاڭ بارلىعىنان ۇلكەن سەكىلدى. سۋرەت 1927 جىلدىڭ كۇز مەزگىلىندە تۇسىرىلگەن دەگەن مالىمەتتى انىقتادىق. ن.ميفتاحۋتدينوۆا 1927 جىلدىڭ قازان, قاراشا ايلارى بولۋ كەرەك دەپ پايىمدادى. اقاڭنىڭ جاسى بۇل كەزدە 55 جاستان اسقان.
احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 1926 جىلى باكۋ قالاسىندا وتكەن ءبىرىنشى تۇركىتانۋشىلار سيەزىندە تۇسكەن سۋرەتى مەن بەينەجازباسى تابىلعاندا, ارداقتى تۇلعانىڭ ءومىرى مەن مۇراسىنا ىنتىزار قاۋىم زور قۋانىش سەزىمدە بولدى. تاتارستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيى قورىنان انىقتالعان بۇل تاريحي سۋرەتتىڭ دە بىزگە بەرەر تاعىلىمى مول.
بىرىنشىدەن, بۇل مۇرانى ۇلت-ازاتتىق الاش قوزعالىسى رۋحاني كوسەمىنىڭ, اقىن, جۋرناليست, كوسەمسوزشى, اۋدارماشى, كورنەكتى عالىم احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ قازاق قاۋىمىنا بەيمالىم سۋرەتى دەپ ساناۋىمىزعا نەگىز بار. «كىتاپ تاريحى مۋزەيى» سورەسىندەگى سۋرەتكە, سونداي-اق «سامويزدات» ۇلگىدەگى جىلى كورسەتىلمەگەن كىتاپتاعى نۇسقاعا ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ەسىمى جازىلماعان. ۋفادا 2022 جىلى جارىق كورگەن كىتاپتىڭ تارالىمى از (200 دانا عانا). ول كىتاپتا اقاڭنىڭ اتى «ا.بايتۋرسين» دەپ قىسقا عانا ۇسىنىلعان.
ەكىنشىدەن, بۇل قۇندى مۇراعات ماتەريالى بىزگە كورنەكتى عالىمنىڭ قازان قالاسىنا 1927 جىلدىڭ كۇزىندە جاساعان ءىسساپارى تۋرالى تىڭ ماعلۇمات ۇسىنادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تاتارستان استاناسىنا باردى دەگەن دەرەكتى كەزدەستىرمەدىك. بۇل ساپار كەزىندە قايراتكەر تاعى كىممەن كەزدەستى؟ ول جيىنعا قازاق ەلىنەن جالعىز ءوزى عانا قاتىستى ما؟ تاريحي سۋرەت وسى سەكىلدى سۇراقتاردىڭ جاۋابىن ناقتىلاۋعا وي سالادى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى جانتاس جاقىپ 2016 جىلى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «عالىمجان يبراھيموۆ تۇركi-تاتار ويشىسى, تۇركi-تاتار بiلگiرى, تۇركi-تاتار جازۋشىسى» اتتى تاتار تىلىندە جازىلعان ماقالاسىن قازاننان تاۋىپ, عىلىمي قاۋىمعا ۇسىندى («Egemen Qazaqstan» گازەتى, 27.01.2016). تاتارستاننىڭ ء«بىزدين يۋل» ء(بىزدىڭ جول) جۋرنالىنىڭ 1928 جىلعى 2-سانىندا جارىق كورگەن ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ بۇل ماقالاسى تاتار حالقىنىڭ كورنەكتى ءتىلشى عالىمى, جازۋشىسى, كەيىن قۋعىن-سۇرگىن قۇربانى بولعان قايراتكەر تۇلعاسى عالىمجان يبراگيموۆكە جولدانعان. ماقالا سوڭىنان «24.01.1928 – قىزىلوردا» دەپ كورسەتىلگەن. ياعني بۇل ماقالانى اقاڭ 1927 جىلدىڭ كۇزىندە, قازاننان ورالعاننان كەيىن جازدى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
تەگىندە, احمەت بايتۇرسىن ۇلى سىندى ۇلتىمىزدىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتىنىڭ ءاربىر جىلى, ايى, ءتىپتى كۇنى مۇقيات زەرتتەلىپ, تەرەڭ زەردەلەنگەنى ابزال. ءىسى دە, عۇمىرى دا عيبراتتى تۇلعانىڭ قازىرگى قازاق قوعامىنا پايدا بەرەر يگىلىك ىزدەرىن ايقىنداي بەرۋ – زيالىلار پارىزى.
قايىربەك كەمەڭگەر,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ قازاق ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورى,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
