سۋرەتتى تۇسىرگەن – ۆالەري بۋگاەۆ
پاۆلودارداعى العاشقى «كەلەشەك مەكتەبى»
وبلىس ورتالىعىندا «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا العاشقى ءبىلىم ۇياسى ەسىگىن ايقارا اشتى. 1200 وقۋشىعا ارنالعان قازاق مەكتەبى قاجەتتى وقۋ قۇرالدارىمەن, وقۋشىلاردى كاسىپتىك بەيىمدەۋگە ارنالعان ارنايى كابينەتتەرمەن جابدىقتالعان.
«كەلەشەك مەكتەپتەرى» مودەلى – ەلىمىزدەگى ورتا ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ ستراتەگيالىق نەگىزى رەتىندە اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرى اراسىنداعى الشاقتىقتى جويۋعا باعىتتالعان, تەڭدەسى جوق باستاما. ال پاۆلودارداعى «دوستىق» شاعىن اۋدانىندا ىسكە قوسىلىپ وتىرعان جاڭا قازاق مەكتەبىن بۇل توڭىرەكتى مەكەن ەتكەن وتباسىلار ۇزاق كۇتكەن. جاڭا عيمارات اۋماقتاعى وقۋشى تاپشىلىعى ماسەلەسىن تولىققاندى شەشىپ وتىر. 1200 وقۋشىعا شاقتالعان №48 مەكتەپكە قازىردىڭ وزىندە 1050 بالا قابىلدانىپ قويىپتى. وقۋشىلار ءالى دە ۇزبەي كەلىپ جاتىر. مەكتەپتەگى بارلىق وقۋ كابينەتتەرى قاجەتتى جيھازدارمەن, وقۋعا قاجەتتى قۇرالدارمەن جابدىقتالعان, اسەم بەزەندىرىلگەن عيمارات ءىشى بالالاردىڭ ءبىلىم الۋعا دەگەن ىنتاسىن ارتتىرا تۇسەتىندەي. بيىل مۇندا تەك قانا ءبىرىنشى سىنىپقا 164 بالا كەلگەن.
زاماناۋي ءبىلىم عيماراتىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ارنايى قاتىسقان وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ اتاپ وتكەندەي, مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا ەلىمىز بويىنشا 460 مىڭ ورىنعا ارنالعان 217 جاڭا فورماتتاعى مەكتەپ سالىنىپ جاتىر. 1 قىركۇيەكتە 130 مەكتەپ وقۋشىلار يگىلىگىنە تاپسىرىلدى.
«كەلەشەك مەكتەپتەرىنىڭ» تەڭ جارتىسى اۋىلدىق جەرلەردە بوي كوتەرىپ جاتىر. ۇلتتىق جوبانىڭ كوزدەيتىن مەجەسى – زامانعا ساي جابدىقتالعان مەكتەپتەر ارقىلى الەمدىك باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت كەلەشەكتەرىن تاربيەلەۋ. بۇعان قوسا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ورتا ءبىلىم سالاسىندا تەڭ مۇمكىندىكتەر قۇرۋ تۋرالى تاپسىرماسىنىڭ ورىندالىپ جاتقانىنىڭ وڭ كورىنىسى دەۋگە بولادى. سەبەبى بارلىق مەكتەپ ءبىر ۇلگىدە, ءتىپتى ىشكى ارلەنۋى, بەزەندىرىلۋى ءبىر قالىپتا. ەلىمىزدە ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كەڭ اۋقىمدى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. جي-ءدى ءبىلىم سالاسىنا ەنگىزۋدى باستاپ كەتتىك. بۇل ءۇشىن العاشقى بەتتە 180 مىڭ پەداگوگ ارنايى دايىندىقتان ءوتتى. وقۋشىلار ءۇشىن ارنايى ءبىلىم پلاتفورماسى ازىرلەندى. جي مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا نەگىز بولۋى كەرەك. بۇل تاراپتا اتا-انالار ءۇشىن دە ارنايى كۋرستار ۇيىمداستىرىلادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جي-ءدى كۇندەلىكتى ءبىلىم سالاسىندا پايدالانۋدىڭ جوعارى مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك», دەدى مينيستر.
ماماندار قابىرعاداعى جازۋ مەن سۋرەت تە ءبىلىم ساپاسىنا اسەر ەتەتىنىن انىقتاعان. سوندىقتان الداعى ءۇش جىل ىشىندە ەلىمىزدەگى بارلىق مەكتەپتىڭ ىشكى بەزەندىرىلۋى تەڭەستىرىلەدى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بۇل تۇرعىدا بارلىق مەكتەپتىڭ جۇمىسىنا ارالاسىپ, ادىستەمەلىك جانە مازمۇندىق جاعىنان جەتىلدىرۋگە تىكەلەي كومەكتەسەدى. بۇعان قوسا, ەلىمىزدە 1231 مەكتەپتى قامتيتىن رەنوۆاتسيالاۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ 820-سى اۋىلدىق جەرلەردە ورنالاسقان. ءۇش جىلعا ەسەپتەلگەن بۇل باعدارلاما اياسىندا كۇردەلى جوندەۋ, كىتاپحانالار مەن اسحانالاردى جاڭارتۋ, سپورت زالدارىن قايتا قۇرۋ, زاماناۋي ورتاق كەڭىستىكتەر قۇرۋ جانە قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىمەن جابدىقتاۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق اتا-انالاردىڭ ءبىلىم-تاربيە بەرۋ باعىتىنداعى تۇسىنىكتەرىن ترانسفورماتسيالاۋعا ءمان بەرىلەدى. ياعني اتا-انا باستاۋىش, ورتا جانە جوعارى سىنىپتاردا وقيتىن بالالارىنا جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي قانداي تاربيە بەرۋى كەرەكتىگى تۋرالى تۇجىرىمداردى ۇيرەنەدى.
«پاۆلودار وبلىسى بيلىگىنىڭ ءبىلىم سالاسىنا دەگەن ايرىقشا قامقورلىعى بايقالىپ وتىر. اسىرەسە شاعىن جيناقتى مەكتەپتەرگە وڭ كوزقاراس بار. وڭىردەگى اۋىلدىق جەرلەردە 200-گە جۋىق شاعىن جيناقتى مەكتەپ تىركەلسە, سولاردىڭ بارلىعىن جاڭارتۋ كوزدەلىپ وتىر. بيىل اۋىلدىق مەكتەپتەردى زامانعا ساي جاڭارتۋعا 12 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, ءار مەكتەپتە شامامەن 300–500 ملن تەڭگەدەن قاراستىرىلىپتى. بۇل – اۋىلدارىمىزدىڭ ساقتالىپ قالۋىنا, اۋىل مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم سالاسىن ارتتىرۋعا ۇلكەن كومەك. ەندىگى جەردە اۋىل پەداگوگتەرىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن كوتەرۋگە كوڭىل بولەمىز. بالا قاي وڭىردە, قاي ەلدى مەكەندە, قاي مەكتەپتە وقىسا دا, ساپالى بىلىمگە قول جەتكىزۋى كەرەك. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قويىپ وتىرعان تاپسىرماسى دا وسى», دەپ قوستى عاني بەيسەمباەۆ.
وبلىس اكىمى اسايىن بايحانوۆ زاماناۋي مەكتەپ جاڭادان سالىنىپ جاتقان «دوستىق» شاعىن اۋدانىنىڭ وركەندەۋىنە تۇرتكى بولاتىن الەۋمەتتىك باستامالاردىڭ ءبىرى ەكەنىن جەتكىزدى. ايتۋىنشا, اۋماقتاعى ينفراقۇرىلىم قارقىندى دامىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن اۋداندا كوپقاباتتى 15 الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇي تاپسىرىلىپ, 5 مىڭنان استام وتباسى باسپانالى بولعان. الداعى ۋاقىتتا اۋماقتا 240 سابيگە ارنالعان بالاباقشا, ەمحانا, بالالارعا ارنالعان كوپتەگەن ويىن جانە سپورت الاڭىن تۇرعىزۋ جوسپارلانعان.
«دوستىقتا» بۇعان قوسا جابىق مۇز ايدىنىن, ءبىر جارىم مىڭ كورەرمەن سىياتىن كونگرەس-حولل, بەس مىڭ ادامعا لايىقتالعان, باسسەينى بار سپورت كەشەنىن تۇرعىزۋ كوزدەلگەن. بۇل جوبالاردىڭ بارلىعى تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان يگى باستامالاردىڭ جالعاسى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
№48 ورتا مەكتەپ ءۇش قاباتتان, 10 بلوكتان تۇرادى. ءبىرىنشى بلوكتا وقۋشىلارعا كاسىپتىك باعدار بەرۋگە ارنالعان كابينەتتەر ورنالاسقان. عيماراتتا ەكى سپورتتىق زال, 245 ورىندىق اسحانا بار. مەكتەپ ديرەكتورى اينۇر بەكباەۆانىڭ سوزىنشە, «دوستىق» شاعىن اۋدانىنداعى بالالاردى ەسەپتەمەگەندە, جاقىن جەردەگى №21 مەكتەپتەن 500 وقۋشى اۋىسىپ كەلىپتى. اتالعان مەكتەپتەگى قازاقتىلدى سىنىپتارعا ساباق بەرەتىن پەداگوگتەر قۇرامى دا جاڭا ءبىلىم ۇياسىنا اۋىسىپ جاتىر. مەكتەپ اكىمشىلىگى تولاسسىز كەلىپ جاتقان وقۋشىلار سانىنا قاراپ, بولاشاقتا مۇندا ءبىلىم الاتىندار سانى 1500-گە جەتىپ قالۋى ىقتيمال ەكەنىن ايتادى.
اتا-انالار اتالعان قازاق مەكتەبىن بىرنەشە جىلدان بەرى كۇتكەندەرىن جەتكىزدى. تولعاناي نۇردىلدابەكوۆا ۇلكەن بالاسى بيىل 3-سىنىپقا بارعانىن, بۇعان دەيىن №21 مەكتەپتە وقىعانىن بايان ەتتى.
«ول مەكتەپ ەسكى ءارى تار ەدى. ەندى ءدال ءۇيىمىزدىڭ جانىندا قازاق بالالارىنا ارنالعان مىناداي ءزاۋلىم ءارى كەڭ ءبىلىم ۇياسىنىڭ بوي كوتەرگەنىنە قۋانىشتىمىز. مۇنداي جاعداي جاساپ جاتقان مەملەكەت باسشىلىعىنا, ءوڭىردىڭ ءبىلىم سالاسىنا جاۋاپتى ازاماتتارعا العىسىمىز شەكسىز. ەندى ءبىز, اتا-انالار, بۇل مەكتەپكە تىلەكشى بولىپ, ۇيدە بالالارىمىزدىڭ تاربيەسىنە بۇرىنعىدان دا كوبىرەك ءمان بەرەمىز دەپ ويلايمىن», دەيدى ول.
قازىرگى ۋاقىتتا «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا پاۆلودار قالاسىندا 600 وقۋشىعا ارنالعان تاعى ءبىر جاڭا مەكتەپ سالىنىپ جاتىر. ونىڭ قۇرىلىسى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى دەپ كوزدەلگەن.
ءۇش اۋىلداعى قۋانىش
جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا ەرتىس-بايان ءوڭىرىنىڭ ءۇش بىردەي اۋىلىندا جاڭا مەكتەپتەر بوي كوتەردى. ولار اققۋلى اۋدانىنىڭ تىلەكتەس اۋىلىندا, ەرتىس اۋدانىنىڭ بۇلانباي اۋىلىندا, پاۆلودار اۋدانىنىڭ بىرلىك اۋىلىندا اشىلىپ وتىر.
تىلەكتەس اۋىلىنداعى اياداي عانا ەسكى مەكتەپتىڭ عيماراتى اپاتتىق جاعدايدا دەپ تانىلىپ, وبلىس اكىمى اسايىن بايحانوۆ جەرگىلىكتى جۇرتپەن كەزدەسۋدە جاڭا ءبىلىم وشاعىن سالىپ بەرەمىز دەپ ۋادە ەتكەن. ايتقانداي, جاڭا مەكتەپ نەبارى بەس اي مەرزىمدە تۇرعىزىلدى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «الەمدە بالالاردىڭ باقىتى مەن كۇلكىسىنەن ماڭىزدى ەشتەڭە جوق. وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ جان-جاقتى دامۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ – ارقاشان ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى», دەگەن ەدى. اۋىل بالالارىنىڭ الەۋەتىن ءوسىرۋ, ولاردىڭ زامانعا ساي مەكتەپتەردە ءبىلىم الۋىنا قول جەتكىزۋ ءبىز ءۇشىن ىرگەلى ماقساتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. تىلەكتەس اۋىلى ادامدارىنىڭ ءوتىنىشى از ۋاقىت ىشىندە ورىندالعانىنا قۋانىشتىمىن. كەلەشەكتە وسى مەكتەپتەن بىلىمىمەن الەمدى مويىنداتار ازاماتتار تۇلەپ ۇشا بەرسىن», دەدى ءوڭىر باسشىسى مەكتەپتىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا.
مۇنداي ءزاۋلىم ءارى زامانعا ساي ءبىلىم ۇياسى اۋىل وقۋشىلارى ءۇشىن كوپ جىلدان بەرى ارمان ەدى. حيميا, فيزيكا, ينفورماتيكا كابينەتتەرى وزىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىلعان. مەكتەپ 90 وقۋشىعا لايىقتالىپ سالىنعانىمەن, جاڭا وقۋ جىلىندا ازىرشە 52 بالا ءبىلىم الاتىن بولادى.
«مەكتەپ جانىنان 20 بالاعا ارنالعان شاعىن ورتالىق تا اشىلىپ جاتىر, وندا 10 بالا تاربيەلەنەدى. بۇل جەردە ءجۇز جىل بۇرىن العاشقى باستاۋىش مەكتەپتەر قۇرىلعان. ەندى سول جاڭارىپ, قۋانىشىمىزدى ەسەلەپ وتىر. ينۆەستور كومپانيا بارلىق وقۋشىمىزعا مەكتەپكە ارنالعان جانە سپورتتىق كيىمدەرىن سىيعا تارتتى», دەپ اتاپ ءوتتى تىلەكتەس ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى اينۇر بەكباۋوۆا.
اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ ادىستەمەلىك كابينەت مەڭگەرۋشىسى گۇلشات باتتالوۆا وقۋ ورنى ءوز تاريحىندا العاش رەت جاڭا سپورتتىق زالعا يە بولىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. بۇعان دەيىن بالالار جازدا دالادا, قىستا تار كابينەتتەردە دەنەشىنىقتىرۋ ساباعىن وقىپ كەلگەن. «مەملەكەت باسشىسى مەكتەپ باعدارلاماسىنا جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. ەندى تىلەكتەس مەكتەبى اۋدانىمىز بويىنشا جي ەنگىزىلگەن العاشقى قاناتقاقتى ءبىلىم ۇياسى بولادى. سەبەبى مۇندا اقپاراتتىق قۇرالدار, سونىڭ ىشىندە زD پرينتەر قويىلعان», دەدى ول.
اۋىل تۇرعىنى رۋسلان مۋسين مۇنداي كەڭ ءارى جارىق مەكتەپ اۋىل بالالارىنىڭ بىلىمگە دەگەن قۇلشىنىسىن ارتتىراتىنىن, الداعى ۋاقىتتا جاس وتباسىلاردىڭ تۇراقتاپ قالۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.
ءبىلىم كۇنى قارساڭىندا ەرتىس اۋدانىنىڭ بۇلانباي اۋىلىندا دا جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىلعى قاڭتار ايىندا مۇنداعى ەسكى مەكتەپ عيماراتىندا ءورت شىعىپ, نىسان تولىعىمەن جانىپ كەتكەن ەدى. جاڭادان سالىنعان مەكتەپتىڭ جالپى اۋدانى – 241,1 شارشى مەتر. التى وقۋ كابينەتى, مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا ارنالعان مەكتەپالدى دايارلىق, كومپيۋتەرلىك سىنىپ, سپورت جانە ءماجىلىس زالى, اسحانا ورنالاسقان. بيىل مۇندا 20 بالا ءبىلىم الادى. ءبىلىم ۇدەرىسىن 11 پەداگوگ قامتاماسىز ەتەدى. عيمارات ەكى ايدىڭ ىشىندە سالىنىپ, جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا تولىقتاي دايىن بولدى.
اۋىل تۇرعىندارى جاڭا مەكتەپ ءۇشىن جۇرەكجاردى العىستارىن ءبىلدىردى.
«مەكتەپ ورتەنىپ كەتكەندە, ءبارىمىز اۋىلدىڭ بولاشاعىنا الاڭدادىق. ويتكەنى كەلەشەگىمىز تىكەلەي مەكتەپپەن بايلانىستى. ءبىز ءۇشىن مەكتەپ – اۋىلدىڭ جۇرەگى. بالالارىمىز كورشى اۋىلدارعا كەتۋگە ءماجبۇر بولا ما دەپ قورىقتىق. اكىم جاڭا مەكتەپ سالۋعا ۋادە بەرىپ, سوزىندە تۇردى. بۇگىن بالالار جاڭا سىنىپتارعا كىرىپ, كوڭىلىمىز جايلاندى», دەيدى كوپبالالى انا بەكزات قىمبات.
ال بىرلىك اۋىلىندا 40 جىلدان استام ۋاقىت مەكتەپ بولماعان. ەلدى مەكەننىڭ جۇزگە جۋىق بالاسى كۇن سايىن رەسپۋبليكالىق تراسسا ارقىلى زاريا اۋىلىنا قاتىناپ, ءتورت اۋىسىممەن وقۋعا ءماجبۇر بولىپ كەلگەن. اتا-انالار بالالارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە الاڭدادى. وقۋشىلار ۇيىرمەلەر مەن سەكتسيالارعا دا بارا المادى. اۋىل تۇرعىندارى مەكتەپ سالۋ ماسەلەسىن بىرنەشە مارتە كوتەرگەن ەدى.
جاڭادان اشىلعان ءبىلىم ۇياسى 120 وقۋشىعا ارنالعان, عيماراتتىڭ جالپى اۋدانى ءبىر مىڭ شارشى مەتردەن اسادى. مۇندا 14 كابينەت, ونىڭ ىشىندە ينفورماتيكا, حيميا جانە بيولوگيا پاندەرى بويىنشا مامانداندىرىلعان كابينەتتەر جابدىقتالعان, زاماناۋي سپورت زالى, شەبەرحانا, كىتاپحانا, 48 ورىندىق ءماجىلىس زالى, اسحانا جانە مەديتسينالىق كابينەت بار. مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار ءۇشىن 40 ورىندىق شاعىن ورتالىق اشىلدى.
وبلىس اكىمى بىرلىك اۋىلىنداعى جوبا وفتەيك-كەلىسىمشارت جۇيەسى بويىنشا ىسكە اسىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. ياعني كاسىپكەردىڭ ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن سالىنىپ, مەملەكەت دايىن عيماراتتى ساتىپ الدى. بۇل مەحانيزم اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋدە باسقا اۋدانداردا دا تيىمدىلىگىن كورسەتكەن.
پاۆلودار وبلىسى
