وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىنىڭ ورتا تۇسى. قازمۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وقيمىن. «پودكۋرستا» وقىپ جۇرگەنىمدە مەركى اۋدانىنىڭ بەيبىت تويباەۆ دەگەن جىگىتىمەن ءبىر بولمەدە جاتتىم. سول ازاماتقا تاعى ءبىر مەركىلىك بەكتەمىس مۇساحانوۆ دەگەن سىنىپتاسى كەلىپ ءجۇردى. قازاقتىڭ قارا ءسوزىنىڭ تۇبىنە تۇيە شوگەرگەندەي شەشەن جىگىت. ونىڭ ۇستىنە ابايدان باستاپ, قازاقتىڭ ءدۇلدۇل اقىندارىنىڭ ولەڭدەرىن جاتقا وقيدى. ونەر ادامدارىنىڭ تاعدىر-تالايىنان دا جان-جاقتى حابارى بار. اڭگىمەشىلدىگىمەن قوسا ءان دە سالادى. باياعىنىڭ سال-سەرىلەرى سياقتى, كورىكتى جىگىت. «قىز جىبەك» فيلمىندە تولەگەن ءرولىن ويناعان بەلگىلى اكتەر قۇمان تاستانبەكوۆتىڭ اعايىن ءىنىسى بولىپ كەلەدى. ونىمەن دە دوستاسىپ كەتتىم, ءوزى زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ ءبىرىنشى كۋرس ستۋدەنتى. كەيدە ءبىزدىڭ بولمەدە قونىپ تا قالادى. ءجيى كەلىپ تۇراتىندىقتان, ءبىزدىڭ قىز-جىگىتتەر دايىندىق ءبولىمىنىڭ تىڭداۋشىسى دەپ ويلايتىن.
بەكتەمىس كوپ وقىماي سىرتتاي بولىمگە اۋىسىپ, الماتىدان جىراقتاپ كەتتى. اراعا ءبىر-ەكى جىل سالىپ, وقۋ كورپۋسىنا كەلىپ تۇر. اماندىق-ساۋلىق سۇراسىپ جاتىرمىز. جۋالى اۋدانىنان ءبىر-اق شىعىپتى. اۋداندىق دايىنداۋ مەكەمەسىندە «زاگوتوۆيتەل» ەكەن. «مەن ءبىر ساباقتان زاچەت الا المادىم. لەكتسياسىنان ەكى-ءۇش كۇن كەشىگىپ ەدىم, اعاي ماڭايىنا جولاتار ەمەس» دەيدى. «جۋرفاكتاعى اعايلارعا ءسوزىم وتكەنىمەن, يۋرفاكتا ساباق بەرەتىندەردى تانىمايمىن عوي» دەيمىن. «اۋجەكە, ءبىر امالىن جاسا, ەندى مىنا «سىرتتان» دا شىعىپ كەتسەم, ەلگە نە دەيمىن» دەسىن. ءارى ويلانىپ, بەرى ويلانىپ, مير كوشەسىنىڭ بويىنداعى «قازاقستان» رەسپۋبليكالىق تەلەارناسىندا جۋرناليست بولىپ جۇمىسقا كىرىسكەن قىزىلوردالىق امانعالي دايراباەۆقا باردىق. ءبىزدىڭ جۋرفاكتى 40 جاسقا تولۋىنا ەكى اي قالعاندا بىتىرگەن ازامات ەدى. ۋنيۆەرسيتەت ۇستازدارىن بىلاي قويىپ, اتتارىنان ات ۇركەتىن كەيبىر مىقتىلارمەن ارالاس-قۇرالاس جۇرەتىن.
بارعان بەتتە شارۋانى بىردەن بايان ەتتىم. «ەگەر زاچەتىن الىپ جاتسا دوسىم جۋ جاعىن قاتىرادى» دەگەندى ايتۋدى دا ۇمىتقان جوقپىن. «اناۋ-مىناۋ» دەپ كولگىرسىگەن جوق, الگى اعايدىڭ اتى-ءجونىن ءبىلىپ العان سوڭ, «كەتتىك كازگۋ-گە», دەدى.
بەكتەمىس دوستا دا, مەندە دە جان جوق. كوشەگە جۇگىرىپ شىعىپ, مير كوشەسىمەن جوعارى قاراي كەتىپ بارا جاتقان كولىك بىتكەنگە قول كوتەرە باستادىق. كەنەت, ءبىر «ۆولگا» توقتاي قالسىن. جۇگىرىپ بارىپ, «اعا, قازگۋ قالاشىعىنا...» دەپ ابدىرىپ قالدىم. رولدە قىز جىبەكتىڭ اكەسى سىرلىبايدىڭ ءرولىن سومداعان داڭقتى اكتەر كەنەنباي قوجابەكوۆ وتىر. «وتىرىڭدار جىگىتتەر, اپارىپ سالامىن» دەدى ءجۇزى نۇرلانا. جول شەتىندە تۇرعان امانعالي مەن بەكتەمىسكە «قىز جىبەكتىڭ اكەسى» دەدىم. كولىك قوزعالار ەمەس. «ءا, كەندەكەڭ بە, جولاي الا كەتەيىن دەگەن شىعار, جۇرىڭدەر, كۇتىپ قالدى» دەپ امانعالي اكتەردىڭ قاتارىنا الدىڭعى ورىندىققا جايعاستى. كولىكتىڭ قوزعالىس قۇرالدارىن ءرولدىڭ تۇسىنا ورناتىپ الىپتى. اتى-ءجونىمىزدى, قايدا وقيتىنىمىزدى ءتاپتىشتەپ سۇراپ جاتىر. امانعالي اعامىز كازگۋ-ءدى بيىل بىتىرگەنىن, تەلەۆيدەنيەدە جۋرناليست ەكەنىن, مەنىڭ جۋرفاكتىڭ, بەكتەمىستىڭ زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى ەكەنىن ايتتى.
ءانى-مىنە دەگەنشە تيميريازەۆ كوشەسىمەن زۋلاپ كەلىپ, ۋنيۆەرسيتەت كورپۋسىنىڭ الدىنا دا كەلىپ قالدىق. «اعا, وسى جەردەن تۇسەمىز» دەسەك, «جوق, جىگىتتەر, ىشكە كىرىپ, كورپۋستىڭ الدىنا دەيىن اپارامىن» دەدى. اعامىز ءسويتتى. جولاقىسىن بەرسەم بە, بەرمەسەم بە دەپ ال ساسايىن. قالتاما قولىمدى سالا بەرەمىن. ەكى سوم عوي, سونى بەرسەم ۇلى اكتەردىڭ كوڭىلىنە قاياۋ ءتۇسىرىپ الام با دەيمىن. «امانگەلدى, سەندەردى وسى جەردە كۇتىپ وتىرامىن. بۇگىنگى كۇنىمدى سەندەرگە ارنايمىن» دەپ قاسقايىپ وتىر اعامىز. سوڭىما جالتاق-جالتاق قاراپ, يۋرفاكتىڭ كورپۋسىنا ەندىم-اۋ. بەكتەمىس دوسىمنىڭ ەكى ەزۋى ەكى قۇلاعىندا. ابەكەڭ الگى «قاتال» اعايدىڭ كافەدراسىنا كىرىپ, «زاچەتىن» بىردەن قويدىرىپ شىعىپتى.
سىرتتا اكتەر اعانىڭ كۇتىپ وتىرعانىن اسىعىس-ۇسىگىس ايتىپ جاتىرمىن. ەكەۋى دە اڭ-تاڭ. «ويپىر-اي, ۇلكەن كىسىدەن ۇيات بولدى عوي» دەيدى امانعالي. «ۆولگانىڭ» ەسىكتەرىن ايقارا اشىپ قويىپ, اعايىمىز الدەبىر كىتاپتى وقىپ وتىر. «كەندەكە, ءسىزدى جولىڭىزدان قالدىردىق», دەپ امانعالي ءسوز باستاپ ەدى, «جىگىتتەر, شارۋالارىڭ بىتسە, وتىرىڭدار ماشيناعا» دەدى. ۇشەۋمىزگە «قىز جىبەك» فيلمىندە سىرلىبايدىڭ ءرولىن ويناعاندا تۇسكەن سۋرەتىنە قولتاڭباسىن قالدىرىپ, ۇسىندى. «ەندى قايدا؟» دەيدى. جاز مەزگىلى ەدى. امانعاليعا «زاچەت» الساق جۋامىز دەگەن ۋادەمىز بار. «مەدەۋ» مۇز ايدىنىنا كوتەرىلىپ بارا جاتقان ۇلكەن جولدىڭ سول جاعىندا «اينابۇلاق» دەگەن جازدىق كافە بولۋشى ەدى. سوعان تارتتىق.
اكتەر اعامىز قانشا وتىرساق تا ءبىزدى كۇتىپ, باراتىن جەرىمىزگە اپارىپ سالاتىنىن ايتىپ, كولىگىن ۇلكەن تالدىڭ كولەڭكەسىنە قويدى. اعامەن ءبىراز اڭگىمەلەستىك. «قىز جىبەك» ءفيلمىنىڭ قالاي تۇسىرىلگەنى, باستاپقى ستسەناريدەن قىسقارىپ كەتكەنى تۋرالى ايتىپ ءبىراز وتىردى. وسى نۇسقانىڭ ءوزىن ماسكەۋدەن بەكىتۋ وڭاي بولماعانىنا دا قىنجىلىس ءبىلدىردى. ماسكەۋ جاقتان قازاق بايلارىن ناسيحاتتادى, ەسكىلىك سالت-ءداستۇردى كورسەتتى دەگەن سىڭارجاق پىكىر دە بولىپتى. قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىندە جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعان كەيبىر كىسىلەردىڭ اتتارىنا دا اجەپتاۋىر سىن ايتتى. كومپارتيانىڭ دۇرىلدەپ تۇرعان داۋىرىندە ولاي ايتۋ ءۇشىن مىقتىلىق, باتىلدىق كەرەك.
ءبىراز وتىرعان سوڭ, «جىگىتتەر, جاقسىلاپ دەمالىڭدار», دەپ ماناعى كىتابىن قايتا پاراقتاي باستادى. جۇرگىزۋشىمىز اناۋ-مىناۋ ەمەس, قازاقتىڭ داڭقتى اكتەرى كەنەنباي قوجابەكوۆتىڭ ءوزى. «اعا, قانداي تاماق ىشەسىز» دەسەك, «ماعان الاڭداماڭدار» دەيدى. كۇن ۇياسىنا قونعاندا بارىپ, ءبىر-اق تۇردىق. ەندى امانعالي اعامىزدى قالا ماڭىنداعى وجەت اۋىلىنداعى ۇيىنە, ءبىزدى كازگۋ قالاشىعىنداعى №5 جاتاقحانانىڭ الدىنا دەيىن جەتكىزىپ سالدى. ۇلكەن كىسىمەن قيماي قوشتاستىق.
ۇشەۋمىزدىڭ باسىمىز قوسىلا قالسا, سول ءبىر ەستەن كەتپەس كۇندى ايتىپ, تامسانىپ جۇردىك. «نەگە بىزگە كولىگىن العا تارتىپ, ءبىر كۇن بويى بىرگە ءجۇردى؟» دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن ىزدەيمىز. امانعالي ونداي داڭقتى ادامداردىڭ قايىرىمدى كەلەتىنىن ەسكە الدى. بەكتەمىس «جاستىق شاعىندا بەيكۇنا قىزدى ز ۇلىمدار قولىنان اراشالايمىن دەپ ج ۇلىنىنان ايىرىلىپ, اياقتان قالعان ازامات ەمەس پە, بىزگە دە ءبىر جاقسىلىق جاساعىسى كەلدى» دەيدى. سودان كەيىن ول كىسىنى كورگەنىمىز جوق. ەكى جىلدان كەيىن ومىردەن ءوتىپ كەتتى. امانعالي اعا دا باقيلىق بولدى. بەكتەمىس دوس ءبىراز جىل ماماندىعى بويىنشا زاڭ سالاسىندا قىزمەت اتقاردى, قازىر الماتى قالاسىندا بيزنەستە ءجۇر.
امانگەلدى ءابىل,
جۋرناليست.
جامبىل وبلىسى.
