«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەلىمىزدەگى ەگىن شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋعا 550 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە پاۆلودار وبلىسىنا 27 ملرد تەڭگە ءبولىندى. الايدا جوعارى ءونىمدى استىق شارۋاشىلىعىن قۇرۋ ءبىزدىڭ فەرمەرلەر ءۇشىن ءالى دە ارمان. ماسەلەن, رەسپۋبليكا بويىنشا ءار گەكتاردان ورتاشا ەسەپپەن 10-12 تسەنتنەر استىق جينالسا, ءبىزدىڭ ايماقتا ول 9-9,3 تسەنتنەردەن اسپايدى. بۇل قيىندىقتان شىعۋ ءۇشىن قۇرعاقشىلىققا اسا ءتوزىمدى داقىلداردىڭ وندىرىسىنە ءمان بەرۋىمىز كەرەك. ون جىلدان استام ماڭداي تەرىمنىڭ وتەۋى بولعان جاڭا جوڭىشقا سورتى – وسىنداي ستراتەگيالىق ماسەلەنى شەشۋدىڭ ءبىر جولى», دەپ باستادى اڭگىمەسىن قۇدايبەرگەن قاناپيانوۆ.
ادەتتە ەلىمىزدەگى جوڭىشقانىڭ قۇرعاقشىلىققا ءتوزىمدى تۇرلەرى 350 مم جاۋىن-شاشىن جاعدايىندا وسسە, جاڭا سورت 200-270 مم جاعدايىندا جاقسى ءونىم بەرۋ قابىلەتىن بايقاتقان. عالىمنىڭ سوزىنشە, مۇنداي سورت الەمدە جوق.
«اقمولا وبلىسىندا جىلدىق جاۋىن-شاشىن مولشەرى – 350 مم, قوستانايدا – 355 مم, سولتۇستىك قازاقستاندا – شامامەن 360 مم. وسى جاعدايلاردى ءجىتى زەردەلەي كەلە, ءبىزدىڭ جاقتىڭ كليماتىنا ابدەن بەيىمدەلگەن, وزگە تۇقىمداستارىنا قاراعاندا مىقتىراق وسكەن جابايى جوڭىشقا تۇرلەرىن ىزدەي باستادىم. اقىرى ءار جەردەن ساناۋلى ساباقتارىن تاۋىپ, پىسكەن ۋاقىتىندا الگىلەردىڭ قاۋىزىنداعى داندەرىن قولمەن جيناپ الدىم. بۇلار ايدالماعان جەردە ءوسىپ تۇر ەدى. ودان سوڭ كەمەڭگەر ماڭىندا ەگىپ كوردىم», دەيدى عالىم.
العاشقى جىلدارى قۇدايبەرگەن قاناپيانوۆ ءوزى ەككەن جوڭىشقا القابىن كادىمگىدەي سۇرىپتاپ وسىرگەن. ناشار شىققاندارىن جويىپ, تەك بيىك ءارى ساباعى مىقتىلارىن عانا قالدىرىپ وتىرادى. بۇلار جىلدار وتە ءبىر-بىرىمەن ايقاس توزاڭدانىپ, سۇرىپتالا باستاعان. ارادا 10 جىل وتكەندە الگى جەردەن ابدەن سۇرىپتالعان جوڭىشقانىڭ جاڭا تۇقىمدارىن مولىراق ۇگىپ الادى. وكىنىشكە قاراي, عالىمنىڭ ودان ارعى جوسپارى جۇزەگە اسپادى. جاڭا سورتتى سۋارمالى جەرگە ەگىپ, كوبەيتىپ الۋ ويىمەن وبلىس اكىمدىگىنە, وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسىنا حابارلاسقان ەكەن, باسقارما باسشىسى مۇرات حاميتوۆ: «عالىمدارعا بەرەتىن جەرىمىز جوق, جەر تەك فەرمەرلەرگە عانا بەرىلەدى» دەپ مەسەلىن قايتارىپ تاستايدى. امالى قۇرىعان عالىم الگى داندەرىن 800 كم جەردەگى كوكشەتاۋ وڭىرىنە اپارىپ, كەزىندە بىرگە وقىعان جولداسىنىڭ القابىنا سەۋىپتى. ودان قالعانىن پاۆلودارداعى ساياجايدان ءوزى ساتىپ العان جەر تەلىمىنە وتىرعىزىپتى. ەشبىر سۋارۋسىز ەگىلگەن جوڭىشقانىڭ ساباقتارى جايقالىپ, ەرەكشە جاعدايدا ءوسىپ كەلە جاتىر. مۇندا ءوزى ۇزاق جىل سۇرىپتاعان جوڭىشقانىڭ سارى جانە كوكشە تۇرلەرى بار. ايتۋىنشا, سارىسى قۇرعاقشىلىققا اسا ءتوزىمدى, بىراق ءونىمى ءسال تومەنىرەك, ال كوگى ىلعال مولىراق بولسا استا-توك ءونىم بەرەدى ەكەن.
«مىناۋ سارى جوڭىشقانىڭ ساباعىنىڭ بيىكتىگى 1 مەتردەن اسادى. قۇرامىنداعى اقۋىز مولشەرى – 25-30%. مۇنداي مول ءونىمدى, اقۋىزعا باي ءارى قۇرعاقشىلىق جاعدايىندا وسە الاتىن جوڭىشقا الەمدە جوق ەكەنىنە عالىم رەتىندە ءباس تىگە الامىن. گەكتارىنان 30 تسەنتنەر مال ازىعىن جيناۋعا مۇمكىندىك بار. ال اناۋ گ ۇلى كوك ءتۇستى جوڭىشقا گەكتارىنا 40-45 تسەنتنەر ءونىم بەرەدى. ەشقانداي داقىل ونداي ءونىم بەرۋگە قابىلەتسىز. اكىمدىك كومەك كورسەتسە, بۇل سورتتى باياعىدا كوبەيتىپ, قازىردىڭ وزىندە جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتارعا تاراتار ەدىم. ونىڭ ناتيجەسىن شارۋالار از ۋاقىت ىشىندە بايقايتىنى ءسوزسىز», دەيدى.
عالىمنىڭ ەسەبىنشە, بۇل سورت قولدانىسقا ەنگىزىلسە, سەلدىر ءشوپ باسقان ميلليونداعان گەكتار جەر جاسىل مايساعا اينالاتىنى انىق. كليماتى پاۆلودار وڭىرىنە ۇقساس قاراعاندى, اباي, اقتوبە, باتىس قازاقستان جانە وزگە وبلىستاردى دا قامتاماسىز ەتەر ەدى. ناتيجەسىندە, مال وسىرۋشىلەر قۇنى ارزان, نارلىلىگى جوعارى مال ازىعىمەن قامتىلىپ, ءسۇت شارۋاشىلىقتارىندا ءونىم ساپاسىن كوتەرۋگە, شيكىزات قۇنىن ارزانداتۋعا مۇمكىندىكتەر پايدا بولادى. دۇكەندە ساتىلاتىن ءسۇت باعاسى 1,5 ەسە ارزاندايدى.
قازىر جوڭىشقا تۇقىمىنىڭ 1 تونناسى – 800 مىڭ تەڭگە. ال 1 توننا تۇقىم 142 گەكتار جەرگە جەتەدى ەكەن (گەكتارىنا 7 كيلو سەبىلەدى). جاڭا سورت ەگىلگەن جەردىڭ ءار گەكتارىنان 40 تسەنتنەر نەمەسە 4 توننا ءونىم الىنادى دەسەك, الگى ءبىر توننا تۇقىمنان 560 توننادان استام ساپالى جوڭىشقا جيناپ الۋعا بولادى. بۇل فەرمەرلەر ءۇشىن قاي جاعىنان بولسىن ءتيىمدى.
پاۆلودار وبلىسى
