1982 جىلى كورەرمەنگە ۇسىنىلعان «ترون» ءفيلمى – كومپيۋتەرلىك گرافيكا كەڭىنەن قولدانىلعان العاشقى كينوتۋىندىلاردىڭ ءبىرى بولدى. ستيۆەن ليسبەرگەردىڭ بۇل تۋىندىسى كينەماتوگرافيادا مۇلدەم جاڭا پاراق اشتى. جارقىراعان كوستيۋمدەر, تسيفرلى الەم, لازەرلەر مەن گرافيكالىق قوزعالىستار سول كەز ءۇشىن تاڭعاجايىپ جاڭالىق بولعانى راس. ويتكەنى مۇنىڭ بارلىعى كومپيۋتەر كومەگىمەن جاسالعان ەدى.
الايدا ءدال وسى جاڭاشىلدىققا «وسكار» سىيلىعىن تاعايىندايتىن اكادەميا جىلى قاباق تانىتپادى. فيلم ۆيزۋالدى ەففەكتىلەر نوميناتسياسىنا ۇسىنىلماق بولعاندا, كوميسسيا ونى تىزىمنەن شىعارىپ تاستايدى. نەگە دەيسىز عوي؟ ويتكەنى اۆتورلار كومپيۋتەر قولدانعان. ءيا, كوميسسيا مۇشەلەرى مۇنى «الاياقتىق» دەپ قابىلداعان. ول ۋاقىتتا كومپيۋتەرلىك گرافيكا ونەر ەمەس, ادىلەتسىز ارتىقشىلىق رەتىندە سانالدى. بىلايشا ايتقاندا, ولار «فيلم جاساۋدىڭ شىنايى ەڭبەگىن كومپيۋتەر الماستىرماۋى كەرەك» دەگەن ۇستانىمدا بولدى.
بۇگىنگى كۇنمەن سالىستىرعاندا بۇل كوزقاراس ءتىپتى كۇلكىلى كورىنۋى مۇمكىن. ويتكەنى ءدال قازىر وسكار سىيلىعىنىڭ ەڭ قىزىقتى نوميناتسيالارىنىڭ ءبىرى – ەڭ ۇزدىك ۆيزۋالدى ەففەكتىلەر. بۇل ساناتتا جەڭىسكە جەتكەن فيلمدەر – كورەرمەندى شىنايىلىق پەن قيال اراسىنداعى شەكارانى ۇمىتتىرىپ جىبەرەتىن تۋىندىلار. مىسالى, «اۆاتار», «جۇلدىزدى سوعىستار», «ينتەرستەللار», «دوكتور سترەيندج» – ءبارى دە وسى تەحنيكانىڭ جەتىستىگىنە سۇيەنەدى.
«ترون» ءفيلمى – سول ءبىر اۋىسپالى ءداۋىردىڭ, ەسكى مەن جاڭانىڭ ارپالىسقان شاعىنىڭ سيمۆولى. بىراق ۋاقىت ءبارىن ءوز ورنىنا قويدى. كومپيۋتەرلىك گرافيكا – بۇگىنگى كينەماتوگرافيانىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى عانا ەمەس, ناعىز شىعارماشىلىق قۇرالىنا اينالدى. ەندى ەشكىم ونى «الاياقتىق» دەپ سانامايدى, كەرىسىنشە جاڭا مۇمكىندىكتەردىڭ كىلتى دەپ باعالايدى.
ءيا, سونىمەن, 1982 جىلى «ترون» فيلمىنە جاسالعان ادىلەتسىزدىك – بۇگىندە كۇلكىلى كورىنەتىن تاريحي ءسات. الايدا سول كوزقاراس قايشىلىعى تسيفرلى كينووندىرىستەگى بۇگىنگى توڭكەرىسكە جول اشتى. بۇل – ونەردىڭ دامۋى ءۇشىن باتىلدىق پەن جاڭاشىلدىقتىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن دالەلدەيتىن جارقىن مىسال.
