جاڭا زاڭنىڭ جاڭالىعى

ءوز ءۇيىڭدى ءوزىڭ باسقار

ءبىر قاراعاندا, وزگەرىستەر تەحنيكالىق بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. الايدا ولاردىڭ استارىندا ازاماتتاردىڭ م ۇلىكتىك قۇقىعىن قورعاۋ, تۇرعىن ءۇيدى ۇقىپتى ۇستاۋ, قارجىنى دۇرىس پايدالانۋ تۇر. بۇرىن كوپقاباتتى ءۇيدى باسقارۋدىڭ ءۇش جولى بولدى: م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى (ميب), جاي سەرىكتەستىك (جس) جانە تىكەلەي باسقارۋ. بىراق جاي سەرىكتەستىك كوپ جاعدايدا فورمالدى جۇمىس ىستەپ, ناقتى جاۋاپكەرشىلىك بولماي, تۇرعىندار اراسىندا شەشىم قابىلداۋ قيىندادى. جيىندار وتپەي قالاتىن, اقشانىڭ قايدا جۇمسالعانى بەلگىسىز بولاتىن. سوندىقتان جاڭا زاڭ بۇل فورمادان باس تارتىپ, تەك ميب پەن تىكەلەي باسقارۋدى قالدىردى. ەندى 36 پاتەردەن اساتىن ۇلكەن ۇيلەردە كاسىبي باسقارۋشى كومپانيالاردى شاقىرۋ مىندەتتى.

سەبەبى قازىرگى ۇيلەر كۇردەلى: ليفت, سورعى, جىلىتۋ جۇيەسى, تۇگەل اۆتوماتتاندىرىلعان. «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جانە جاڭعىرتۋ ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى مارعۇلان جەڭىس ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جۇيەنى كەز كەلگەن ادام باسقارا المايدى.

– ميب – تۇرعىنداردىڭ ءوز ءۇيىن وزدەرى باسقارۋى. بۇرىن توراعالار جىل سايىن اۋى­سىپ, جۇمىستى سوڭىنا دەيىن جەتكىزبەيتىن. جىل سايىن توراعا سايلاۋ ءتارتىبى سالدارىنان باسقارۋ جۇيەسىندە تۇراقتىلىق بولمادى. كوپشىلىك جىل سايىن سايلاۋ وتكىزۋگە ق ۇلىقسىز بولدى. ەندى ولار ءۇش جىلعا سايلانادى. بۇل – سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارعا ءىستى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەت ء«ۇي – سەنىڭ مەنشىگىڭ, سوعان ءوزىڭ يەلىك ەت, اقشانىڭ قايدا كەتىپ جاتقانىن قاداعالا, ورتاق شەشىم قابىلدا» دەپ وتىر, – دەيدى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ وكىلى م.جەڭىس ۇلى.

ءبىر ءۇي – ءبىر ەسەپشوت

بۇرىن كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ قارجىسى ءبىر عانا اعىمداعى ەسەپشوتقا جينالىپ, بىرنەشە ۇيگە ورتاق جۇمسالاتىن. تۇر­عىندار قايدا, نە ءۇشىن اقشا جۇمسالعانىن ناقتى بىلە المايتىن. باسقارۋشى كومپانيا­لار ء«بىر ۇيدە جوندەۋ جۇر­گىزدىك» دەپ ءۋاج ايتسا دا, ەكىن­شى ءۇيدىڭ تۇرعىندارى ول جۇ­مىس­تاردى كورمەگەن, ءتىپتى ەش وزگەرىس سەزىنبەگەن. بۇل سەنىم داعدارىسىنا الىپ كەلدى. سون­دىقتان جاڭا زاڭ بويىنشا ءار ۇيگە جەكە بانكتىك ەسەپشوت اشۋ مىندەتتەلدى. ءبىرى – اعىمداعى شىعىندارعا, ەكىنشىسى – كۇردەلى جوندەۋگە.

– ءار ۇيدە ءوز ەسەپشوتىنىڭ بولۋى قاراجاتتىڭ قالاي جينالىپ, قايدا جۇمسالىپ جاتقانىن ناقتى كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. كەيبىر باسقارۋشىلار جاسالعان جۇمىس تۋرالى فوتو, ۆيدەوەسەپتى چاتتارعا سالىپ وتىرادى, – دەيدى.

جىل باسىندا ءار ءۇي ءۇشىن جىلدىق سمەتا ازىرلەنىپ, قانداي جۇمىستار اتقارىلاتىنى, قان­شا قاراجات قاجەت ەكەنى ناقتىلانباق. بۇل سمەتا نەگىزىندە ءار شارشى مەترگە قانشا تەڭگە تولەۋ كەرەكتىگى انىقتالماق. ءبىر پاتەردىڭ اۋدانى 100 شارشى مەتر بولسا, ال تاريف
60 تەڭگە بولسا, وندا اي سايىنعى تولەم 6 000 تەڭگە بولادى. تولەم جيناۋ ءتارتىبى دە جۇيە­لەنبەك. ەگەر تۇرعىن ەكى اي قاتارىنان تولەم جاساماسا ميب نەمەسە باسقارۋشى كومپانيا نوتاريۋس ارقىلى اتقارۋشىلىق جازباسىن الۋعا قۇقىلى. بۇل جازبا بورىشكەرگە ۇسىنىلىپ, ەگەر ول كەلىسپەسە, دالەلدى قارسىلىق ءبىلدىرۋ مۇمكىندىگى بار. الايدا قارسىلىق نەگىزسىز بولسا, ءىس ءارى قاراي سوت ورىنداۋشىلارىنا بەرىلىپ, ءماجبۇرلى ءوندىرۋ جۇرگىزىلەدى.

– بۇل وزگەرىستەردىڭ باستى ماقساتى باسقارۋ ۇدەرىسىن كاسىبي دەڭگەيگە كوتەرۋ, تۇرعىنداردىڭ تولەم ءتارتىبىن جاقسارتۋ ءارى تۇرعىن ءۇي ينفراقۇرىلىمىن ۋاقتىلى كۇتىپ ۇستاۋعا جاعداي جاساۋ. اي سايىنعى تولەمنىڭ كەشىگۋى اسىرەسە كۇز-قىس مەزگىلىندە قيىندىق تۋدىرادى. ويتكەنى بۇل كەزەڭدە جىلىتۋ ماۋ­سىمىنا دايىندىق, سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەلەرىن سىناۋ, تەحنيكالىق جابدىقتاردى تازالاۋ مەن رەتكە كەلتىرۋ جۇمىستارى اتقارىلۋعا ءتيىس, – دەيدى ساراپشىمىز.

جالدامالى پاتەرلەر باعاسى شارىقتاۋى دا مۇمكىن

سايكەسىنشە, جالدامالى پاتەر يەلەرى دە وسى شىعىنداردى جالداۋ اقىسىنا قوسۋى مۇمكىن.

– الايدا تۇرعىن ۇيگە بايلانىستى بارلىق كوممۋنالدىق تولەمدى پاتەردىڭ مەنشىك يەسى تولەيدى. جالعا الۋشى مەن مەنشىك يەسى اراسىنداعى قار­جىلىق كەلىسىمدەر ولاردىڭ جەكە ءىسى, بۇل باسقارۋشى ورگان­نىڭ قۇزىرەتىنە جاتپايدى. زاڭ بويىنشا م ۇلىككە يەلىك ەتۋشى ازامات ونىڭ ۇستالۋى مەن كۇتىمى ءۇشىن قارجىلىق جاۋاپكەرشىلىككە يە, – دەپ ءتۇسىندىردى كەڭەسشى.

ايتقانداي, وسىعان دەيىن تاريفتەردى ءار ءوڭىردىڭ ءماس­ليحاتى جەكە بەكىتىپ وتىراتىن. بۇل رەتتە ءجيى كىدىرىس بولىپ, كەي ۇيلەردە تاريف ۋاقتىلى بەكىتىلمەي, تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ تەجەلەتىن. ەندى بۇل ماسەلە شەشىمىن تاپتى. تاريف مولشەرى اەك-پەن بايلانىستى اۆتوماتتى تۇردە وسەدى.

جۇيە نەلىكتەن كەش قوسىلدى؟

زاڭدا 2023 جىلدىڭ 1 شىلدە­سىنەن باس­تاپ پيك-تەردىڭ جابىلۋى ءتيىس ەكەنى كورسە­تىلگەنمەن, ءىس جۇزىندە ولاردىڭ كەيبىرى جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. تۇرمىستىق تۇرعىدا تۇر­عىندار مۇنداي باسقارۋ فورماسىن ىڭعايلى دەپ سانايدى. سول سەبەپتى, جاڭا زاڭ ولاردى تولىق جويۋعا ەمەس, قايتا تىركەۋ ارقىلى زاڭ اياسىندا جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

– قايتا تىركەۋ ءۇشىن ءاربىر ءۇي جينالىس وتكىزىپ, تۇرعىنداردىڭ كەمىندە 51%-ىنىڭ كەلىسىمىمەن ءبىر وكىلىن تاعايىندايدى. ەگەر كووپەراتيۆتە 10 ءۇي بولسا, 10 وكىل باستاماشى توپ رەتىندە جينالىپ, حاتتامالارىمەن بىرگە ادىلەت ورگاندارىنا جۇگىنەدى. ولاردىڭ ءوتىنىشى, تىركەۋ جارناسى جانە وزگە قۇجاتتارى زاڭمەن بەلگىلەنگەن تارتىپتە قابىلدانادى, – دەيدى مارعۇلان جەڭىس ۇلى.

باسقارۋشىسىز قالعان ۇيلەر بويىنشا دا زاڭ ناقتى تەتىك­تەر ۇسىنادى. ەگەر بەلگىلى ءبىر كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيدە باسقارۋشى سۋبەكت بولماسا نەمەسە تۇرعىندار ءوزارا كەلىسىمگە كەلە الماسا, تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسيا­سى ۋاقىتشا باسقارۋشى كومپانيانى ءوزى تاعايىندايدى. بۇل كونكۋرس ارقىلى جۇزەگە اسادى.