گەولوگيا جانە مينەرالوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور اقىلبەك ءجۇنىسوۆ قازىرگى تاڭدا قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ق.تۇرىسوۆ اتىنداعى گەولوگيا جانە مۇناي-گاز ءىسى ينستيتۋتىندا «پايدالى قازبالار كەن ورىندارىن گەولوگيالىق ءتۇسىرۋ, ىزدەۋ جانە بارلاۋ» كافەدراسىندا قىزمەت اتقارادى.
عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ش.ەسەنوۆ ق.ساتباەۆ اتىنداعى گەولوگيا عىلىمدار ينستيتۋتىنداعى كومەكشىلەرىنە قازپتي-ءدى بيىل بىتىرگەن قازاق جاستارىن عىلىمعا تارتۋعا تاپسىرىس بەرگەن ەكەن. وسىنداي مۇمكىندىك بولاشاق عالىمنىڭ ءومىرىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز اتالعان ينستيتۋتقا جۇمىسقا شاقىرىلدى. وسىلايشا, وتاندىق گەولوگيا عىلىمدارىنىڭ قارا شاڭىراعىنا ينجەنەر بولىپ قىزمەتكە ورنالاسادى. كەيىنەن اعا ينجەنەر, كىشى جانە اعا عىلىمي قىزمەتكەر رەتىندە ەڭبەك جولىن جالعاستىرادى. اقىلبەك اسىرارقۇل ۇلى اتالعان قىزمەتتە 18 جىل بويى رەسپۋبليكامىزدىڭ تەمىر كەن ورىندارىنىڭ گەولوگياسى مەن مەتاللوگەنياسىن زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىستى. زەرتتەۋ جۇمىستارىن تورعاي تەمىرلى بەلدەۋىنىڭ (سوكولوۆ, سارىباي, قاشار, قورجىنكول جانە ت.ب.) كەنورىندارىنان باستاپ, مۇعالجاردىڭ (ىرعىز, قياقتى), قارساقبايدىڭ (بالبىراۋىن, كەرەگەتاس), سولتۇستىك ۇلىتاۋدىڭ (اششىتاستى), كەندى التايدىڭ (مارقاكول, راديونوۆ لوگ), ىلە الاتاۋىنىڭ ءيىرسۋ سكارندى ماگنەتيتتى, تەمىرلى كۆارتسيتتى, سيدەريتتى كەنورىندارى بويىنشا قوماقتى ماتەريالدار جيناقتاپ, كەيىننەن وسى ايماقتاردىڭ تەمىر كەندەرىنىڭ بولاشاعى جايلى عىلىمي تۇجىرىمدامالار جاساۋعا ەلەۋلى ۇلەسىن قوستى.
اقىلبەك اسىرارقۇل ۇلى گەولوگيا-مينەرالوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى عىلىمي دارەجەسىن الۋ ءۇشىن «ىرعىز سينكلوريانداعى ىرعىز جانە ۇشكول تەمىر كەنورىندارىنىڭ گەولوگيا-گەنەتيكالىق ەرەكشەلىكتەرى» تاقىرىبىندا ديسسەرتاتسيا قورعادى. 1980 جىلى وزىنە جۇكتەلگەن تاقىرىپتى ءساتتى قورعاپ, كسرو جوعارى اتتەستاتسيالىق كوميتەتتىڭ شەشىمىمەن گەولوگيا-مينەرالوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى عىلىمي دارەجەسىن يەلەنەدى.
ول 200-گە جۋىق عىلىمي, عىلىمي-كوپشىلىك, وقۋ-ادىستەمەلىك ەڭبەكتەردىڭ, سونداي-اق 4 وقۋلىقتىڭ جەكە جانە 2 مونوگرافيانىڭ قوسىمشا اۆتورى. عالىمنىڭ عىلىمي جۇمىستارىنىڭ نەگىزگى باعىتى تەمىر كەنورىندارىن زەرتتەۋمەن بايلانىستى. ونىڭ ەڭبەكتەرى جوعارىدا اتى اتالعان كەنورىندارىنىڭ گەولوگياسى, گەنەزيسى, مينەرالدىق-فورماتسيالىق تيپتەرى, دامۋى جانە ولاردى كەشەندى تۇردە يگەرۋ ماسەلەلەرى جايىندا بولدى. ەلىمىزدىڭ تەمىرلى كۆارتسيتتەرىنىڭ قۇرىلىمدىق-ليتولوگيالىق ورىندارى انىقتالىپ, تەمىرلى-كۆارتسيتتى فورماتسيا كەنورىندارىنىڭ گەولوگياسى مەن مينەرالوگياسىن تياناقتى زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسىندە ول ەلىمىزدە العاش رەت وزىندىك ستراتيگرافيالىق ورىنى بار پالەوزويلىق مارگانەتستى-تەمىرلى-كرەمنيدى كەندى فورماتسيانى زەرتتەپ, دارالاندى. ولاردىڭ تارالۋ ايماقتارىن ايقىندادى. وعان باستى سەبەپ ءوزى زەرتتەگەن ورتالىق, سولتۇستىك, شىعىس قازاقستاننىڭ كەيبىر تەمىرلى كەنورىندارىنىڭ گەولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى ەدى. اقىلبەك اسىرارقۇل ۇلىنىڭ بۇل عىلىمي پىكىرى سول كەزەڭدەگى كسرو كولەمىندە وتكەن عىلىمي كونفەرەنتسيالار بارىسىندا ارىپتەستەرىنىڭ ۇلكەن قولداۋىنا يە بولدى.
عالىم مينەرالوگيالىق, پەتروگرافيالىق, گەوحيميالىق زەرتتەۋلەرى ارقىلى كەيبىر تەمىر كەنورىندارىن كەشەندى كەنورىندار قاتارىنا جاتقىزۋعا بولاتىنىن دالەلدەدى. مۇنداي كەنورىنداردى كەشەندى تۇردە يگەرۋ پايدالى قازبالار قورىن ءوسىرىپ قانا قويماي, سول كەندى ايماقتىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن دا جاقسارتاتىنى جايلى ءوزىنىڭ عىلىمي پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
سانالى عۇمىرىن بىلىمگە, عىلىمعا ارناعان عالىم ەلىمىزدىڭ قازبا بايلىقتارىن يگەرۋ جولىندا ءوز سالاسىن جەتىك مەڭگەرگەن, زەيىندى شاكىرت تاربيەلەۋدى ماقسات تۇتتى. 1995 جىلى ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «گەولوگيالىق ءتۇسىرۋ, پايدالى قازبا كەنورىندارىن ىزدەۋ مەن بارلاۋ» كافەدراسىندا دوتسەنت بولدى. 2001–2003 جىلدار «گەولوگيا جانە مۇناي-گاز ءىسى» ينستيتۋتىنىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك ءىسى جونىندەگى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى, ديرەكتوردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى قىزمەتىن اتقارادى. 2005–2016 جىلدارى «گەولوگيالىق ءتۇسىرۋ, پايدالى قازبا كەنورىندارىن ىزدەۋ مەن بارلاۋ» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن تابىستى اتقارىپ, گەولوگيا ماماندىعىنا كادرلار دايارلاۋدا وراسان زور ەڭبەك ەتتى. 2009 جىلى قازۇتۋ عىلىمي كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن گەولوگيا جانە مينەرالوگيا عىلىمدارىنىڭ پروفەسسورى اتاعىن يەلەندى. «قازاقستان ۇلتتىق ەنتسيكلوپەدياسىنا» «گەولوگيا جانە تاۋ-كەن ءىسى» سەكتسياسىنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاتىستى. ءومىرىنىڭ 56 جىلىن عىلىمعا, ونىڭ ىشىندە گەولوگيا سالاسىنا ارناپ كەلە جاتقان عالىمنىڭ ەڭبەگى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە باعالاندى. بىلىكتى تۇلعا بۇگىن دە سۇيىكتى ىسىنەن قول ۇزگەن ەمەس.
