سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ۆالەري بۋگاەۆ
باياناۋىلداعى جاسىباي, سابىندىكول, تورايعىر دەمالىس ايماقتارى 14 ماۋسىمنان تۋريستەردى قابىلداۋدى رەسمي تۇردە باستادى. ۇلتتىق پارك قىزمەتكەرلەرى وتكىزۋ بەكەتتەرىن تالاپقا ساي ەتىپ, اركالار مەن انشلاگتاردى, باننەرلەردى جاڭارتقان. تۋريستەر كوپ شوعىرلاناتىن جاسىباي دەمالىس ايماعىندا بيىل بىرقاتار وزگەرىس جاسالدى. دەمالىس ايماقتارىنا وتكىزەتىن ءتورت بەكەت جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ەكەۋى جاسىبايدا, سابىندىكول مەن تورايعىر كولدەرىندە.
– جاسىباي دەمالىس ايماعىنداعى زاڭسىز دۇكەندەر مەن دۇڭگىرشەكتەردى الدىرىپ تاستادىق. بيىل كول ماڭايىندا كيىز ءۇي قۇرۋعا دا رۇقسات بەرمەي وتىرمىز. ەكى جەردە شاتىر تىگۋگە ارنالعان ارنايى الاڭدار بار. ونىڭ بىرەۋى ءبىزدىڭ پارككە قارايدى. الاڭدا ورىندىقتار, كاۋاپ پىسىرەتىن ورىندار, دارەتحانالار ورناتتىق. بيىل مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا 15 دارەتحانا الدىرتتىق. ادامدارعا تازالىق ساقتاۋدى, ءورتتىڭ الدىن الۋدى ەسكەرتۋ ماقساتىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى تۇراقتى جۇرگىزىلەدى. قاراۋسىز جۇرگەن ءۇي جانۋارلارىن دا انىقتاپ, يەلەرىنە ەسكەرتىپ جاتىرمىز. بۇدان بولەك, بيىل جاسىباي كولىنىڭ ورتالىق جاعاجايىندا كاتاماراندار مەن باتۋتتاردى قويعىزبايمىز دەپ شەشىم قابىلدادىق. بۇعان دەيىن جاعاجايدىڭ ءبىراز بولىگىن كاتاماراندار باسىپ تۇراتىن. ولار الىنىپ, جاعاجايدا دەمالۋشىلارعا ارنالعان ورىن كوبەيە ءتۇستى. كاتاماران قىزمەتىن زاڭسىز ۇسىنىپ جۇرگەندەرگە قارسى كۇرەس جاريالادىق. قازىردىڭ وزىندە ءۇش جەكە تۇلعانى انىقتاپ, ولار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ارقىلى جاۋاپقا تارتىلدى. ادامدار ەركىن دەمالۋى ءۇشىن كول ماڭايىندا بارلىق جاعدايدى جاساۋ مىندەتىمىز, – دەدى باياناۋىل مەملەكەتتىك ۇلتتىق پاركىنىڭ ديرەكتورى اجدار ءجۇسىپوۆ.
بيىل باياناۋىلداعى دەمالىس ايماقتارىنا كەلەتىندەرگە جاڭا تاريف بەلگىلەنگەن. ەگەر ادام ايماققا جاياۋ كىرەتىن بولسا 590 تەڭگە تولەيدى. كولىكپەن كىرسە, وندا بىررەتتىك تولەم كولىك باسىنا الىنادى. ماسەلەن, جەڭىل اۆتوكولىكتەر 1 575 تەڭگە, شاعىن اۆتوبۋستار 7 مىڭ تەڭگە, ورىن سانى 32-دەن كوپ ۇلكەن اۆتوبۋستار 19 مىڭ تەڭگەدەي تولەيدى.
پارك قىزمەتكەرلەرى جارتاستى جەرلەردى, تاۋ سوقپاقتارىن قوقىستان تازارتىپ, ارنايى بەلگىلەر قويعان. «جاسىل دامۋ» باعدارلاماسى ارقىلى ينسپەكتورلارعا 80 مىڭ قوقىس سالاتىن پاكەت, 15 كونتەينەر ءبولىنىپتى. دەمالۋشىلاردى تازالىق مادەنيەتىن ساقتاۋعا شاقىرۋ – پارك قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىنىڭ ءبىر بولىگى. جاقىندا جاڭا كونتەينەرلەر اكەلىنىپ, ولار كول جاعالاي قويىلىپ جاتىر.
وتكەن جىلى ۇلتتىق پارك اۋماعىندا 161 مىڭنان استام تۋريست تىنىقسا, ولاردىڭ 45%-ىن قاراعاندى وبلىسىنان كەلگەن تۋريستەر قۇراعان. پارك باسشىلىعى دەمالۋشىلار سانى بيىل ەسەلەنە تۇسەتىنىن بولجاپ وتىر.
باياناۋىل اۋدانىنىڭ اكىمدىگى دەمالىس ايماعىنداعى سۋ ايدىندارى مەن جاعاجايلار بارلىق كەلۋشىلەرگە تەگىن ءارى قولجەتىمدى بولۋى كەرەكتىگىن كاسىپكەرلەرگە ەسكەرتتى. ياعني كول جاعالاۋلارىن قورشاۋ, كۇزەت بەكەتتەرىن ورناتۋ نەمەسە تىيىم سالاتىن بەلگىلەر قويۋ ارقىلى شەكتەۋ جاساۋعا جول بەرىلمەيدى.
– سۋ نىساندارىن رەكرەاتسيالىق ماقساتتارعا پايدالانۋ جالپى سۋ پايدالانۋ تارتىبىمەن وتەۋسىز نەگىزدە جۇزەگە اسىرىلادى. تەك جاعاجايدا كورسەتىلەتىن قوسىمشا قىزمەتتەرگە, مىسالى, جاپپاي دەمالۋ الاڭىن اباتتاندىرۋ, تازالاۋ, كۇننەن قورعايتىن قۇرالداردى, اعاش ساكىلەردى جالعا الۋ, تاعى باسقالارىنا اقى الىنادى, – دەپ ەسكەرتتى اۋداندىق اكىمدىكتەن.
اتاپ وتەرلىگى, باياناۋىل ۇلتتىق پاركىندە قاراقۇرتتىڭ شىعۋى بيىل دا تىركەلىپ وتىر. جاقىندا باياناۋىل ۇلتتىق پاركى عىلىم جانە مونيتورينگ ءبولىمى مەن جاسىباي بولىمشەسىنىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورلارى بىرلەسە وتىرىپ, 6-ورامداعى تورايعىر كولىنىڭ تاستى جاعاجايىندا قاراقۇرتتاردىڭ كوزىن جويۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزدى.
– ءىس-شارا بارىسىندا 93 قاراقۇرت تابىلىپ, جويىلدى. ونىڭ ىشىندە 26-سى اتالىق, وزگەسى انالىق. قاراقۇرتتار ازىرشە جۇمىرتقا سالماعانى بايقالادى. ال تارالۋ اۋماعى كەڭەيمەگەن. بۇرىن قاۋىپتى جاندىكتەر انىقتالعان 30 گەكتار جەردى عانا مەكەندەيتىنى تىركەلدى, – دەيدى ۇلتتىق پاركتىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى مۇرات جاسۇلان.
پاۆلودار وبلىسى,
باياناۋىل اۋدانى
