سۋرەت: turkystan.kz
انتيكور قىزمەتىنىڭ پارمەنى بويىنشا وڭىرلىك ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى تەرەڭكول اۋدانىنا بارىپ, قوقىس ورىندارىن جوسپاردان تىس تەكسەرگەن. ناتيجەسىندە, ونداعى بارلىق 12 اۋىلدىق وكرۋگتە (اۋليەاعاش, بايقونىس, بەرەگوۆوي, جاڭابەت, جاڭاقۇرىلىس, يۆانوۆكا, كالينوۆكا, وكتيابرسك, پەسچان, تەرەڭكول, تومارلى, التاي) قالدىقتاردى ساقتاۋدا زاڭ بۇزۋشىلىق بار ەكەنى انىقتالعان. تەكسەرىس قورىتىندىسىندا اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىنە 15 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنعان.
انتيكور قىزمەتى اۋدانداردىڭ بيۋدجەتى شەكتەۋلى, وبلىستا جاڭا قوقىس پوليگوندارىن جۇزەگە اسىرۋ ازىرشە مۇمكىن ەمەس ەكەنىن مۇلدە نازارعا الماعانى تاڭعالدىرادى. پارادوكس جاعداي ەكى ارادا اۋىل اكىمدەرىن نەگىزسىز جازالاۋعا سوقتىرىپ وتىر. مۇنداي ايىپپۇل بۇعان دەيىن اقتوعاي, شارباقتى, پاۆلودار اۋداندارىنىڭ اكىمدەرىنە دە سالىنىپتى.
ماسەلەنى كەڭىرەك ءتۇسىندىرىپ وتەيىك. ەرتىس-بايان وڭىرىندە قازىرگى ۋاقىتتا زامانعا ساي جابدىقتالىپ, ەكولوگيالىق قۇجاتتارىن العان نەبارى 3 قوقىس پوليگونى عانا بار. ولار پاۆلودار, ەكىباستۇز, اقسۋ قالالارىندا ورنالاسقان. وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق كودەكسىندە كورسەتىلگەن ەرەجەلەرگە ساي كەلەتىن قوقىس ورىندارىن قۇرۋ وزگە ەلدى مەكەندەردە قارجىلىق تۇرعىدان مۇمكىن ەمەس. زامانعا ساي قوقىس الاڭدارىن سالۋ, جابدىقتاۋ وتە قىمبات تۇرادى. ەگەر كودەكسكە باعىنىپ, بارلىق پوليگونداردى رەتتەپ شىعامىز دەسەك, وبلىسقا 300 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات قاجەت بولادى. ونى اۋداندار تۇرماق, وبلىستىڭ بيۋدجەتى كوتەرمەيدى.
بۇل ماسەلە قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلدىق جەرلەردەگى قوقىس توگۋ ورىندارىنىڭ جاعدايىن قيىنداتىپ وتىر. ياعني زاڭ بار, بىراق ونى ورىندايتىن قارجىلىق رەسۋرس جوق.
– وڭىردە اۋدان-اۋىلدارداعى قوقىس پوليگوندارىنىڭ ورنالاسقان جەرى عانا تىركەلگەن. زاڭ جۇزىندە ولاردا ەكولوگيالىق رۇقسات قۇجاتتارى, قورشاۋ, تارازى, قوقىستى سۇرىپتايتىن ورىن, ارنايى كولىكتەر, ت.ب. بولۋى كەرەك. الايدا ونداي مۇمكىندىك اۋدانداردىڭ قولىنان كەلمەيدى. اۋىل حالقى رۇقسات ەتىلمەگەن پوليگوندارعا قوقىس تاستاۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر. سەبەبى جاڭادان سالىنعان قوقىس ورىندارى جوق. قولدانىستاعى زاڭناما بويىنشا اۋىلدىق پوليگونداردى ازىرگە زاڭدى دەپ ساناۋعا بولمايدى, – دەيدى وبلىستىڭ مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ينسپەكتورى رۋسلان تەمىربولاتوۆ.
قوقىس الاڭدارىن ۇيىمداستىرۋ ەلدى مەكەندەردىڭ قولىنان كەلمەيتىندىكتەن, ادام سانى كوپ تۇراتىن باياناۋىل, مايقايىڭ, تەرەڭكول, ەرتىس اۋىلدارىندا پوليگوندار سالۋعا ەكولوگيا مينيسترلىگىنە ءوتىنىم بەرىلگەن. بىراق مينيسترلىكتەن جاۋاپ جوق. جوبانى ىسكە اسىرۋ مەرزىمى – جەتى اي.
– ءتورت اۋىلعا قاتىستى قوقىس ورىندارىنىڭ جوبا-سمەتالىق قۇجاتتاماسىن ازىرلەپ, مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكىزدىك. ارقايسىسىن ىسكە اسىرۋعا 1 ملرد تەڭگە كەرەك. وبلىستا 316 قوقىس پوليگونى ەكولوگيا كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا ساي ەمەس. ولاردىڭ بارلىعىن رەتتەپ شىعۋ وتە كوپ قاراجاتتى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان اۋىلدارعا بەلگىلى ءبىر جەڭىلدىكتەر جاسالۋى كەرەك. ءارى بارلىق وزگەرىس مينيسترلىك تاراپىنان ورتالىقتاندىرىلعان جۇيەدە ۇيىمداستىرىلۋعا ءتيىس, – دەيدى پاۆلودار وبلىسىنىڭ جەر قويناۋىن پايدالانۋ, قورشاعان ورتا جانە سۋ رەسۋرستارى باسقارماسىنىڭ باس مامانى ساندۋعاش نۇرعاجينوۆا.
وبلىس ەكولوگتەرى زاڭسىز قوقىس ۇيىندىلەرىن انىقتاۋ, ءتارتىپ بۇزۋشىلاردىڭ ارەكەتىنە جول بەرمەۋ, رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىس ۇيىندىلەرىن جويۋ جۇمىستارى ۇزبەي جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقانىن ءمالىم ەتتى.
پاۆلودار وبلىسى
