كورمە • 17 ماۋسىم, 2025

ماڭگىلىك قازىنا

20 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلتتىق مۋزەيدە قازاقتىڭ تۇڭعىش عالىمى, اعار­تۋشى-ەتنوگراف شوقان ءۋالي­حا­نوۆتىڭ 190 جىلدىعىنا ار­نالعان «شوقان ءۋاليحانوۆ – قازاقتىڭ ۇلى عالىمى» اتتى مەرەيتويلىق كورمەنىڭ سالتاناتتى اشىلۋى ءوتتى. اتالعان ءىس-شارا تۇلعانىڭ ءومىرى مەن عىلىمي مۇرا­سىن كەڭى­نەن ناسيحاتتاپ, ورتالىق ازيا مەن قازاقستان تاريحى مەن ما­دەنيەتىن زەرتتەۋگە قوسقان ۇلەسىن كەلەشەك ۇرپاققا تانىتۋدى كوزدەيدى.

ماڭگىلىك قازىنا

كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ۇلتتىق مۋ­زەيدىڭ ديرەكتورى بەرىك ابدىعالي ۇلى عالىمنىڭ مۇراسى – قازاق ەلىنىڭ رۋحاني تۇعىرىن بيىكتەتەتىن ماڭگىلىك قازىنا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«شوقان – ءالى دە تولىق زەرتتەلمەگەن, بولاشاق ۇر­پاققا تانىلۋعا ءتيىس مول مۇرانىڭ يەسى. ونىڭ ءومىر جولى مەن ەڭبەكتەرى – قا­زاق عىلىمىنىڭ باستاۋى», دەدى بەرىك ابدىعالي ۇلى.

سونداي-اق جيىندا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ ارنايى قۇتتىقتاۋ حاتى وقىلدى. حات­تا شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ قازاق عىلىمى مەن اعار­تۋ سالاسىنا قوسقان ۇلەسى, ونىڭ مۇراسىن زاما­ناۋي زەردەلەۋ مەن ناسي­حات­­تاۋ­دىڭ وزەكتىلىگى اتاپ ءوتىلدى.

كورمە اياسىندا ۇيىم­داس­تىرىلعان دوڭگەلەك ۇستەل­دە زيالى قاۋىم وكىل­­دەرى مەن عالىمدار شو­قان مۇ­راسىنا قاتىستى تۇ­­شىمدى وي-پىكىرىن ايتتى.

«شوقان بەس جاسىنان اكەسىنىڭ جانىندا ءجۇرىپ, بىلىمگە ەرەكشە قۇشتارلىق تانىتقان. وقىماعان ءپانى جوق دەۋگە بولادى. ەتنو­گرافيا, شىعىستانۋ, تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى, گەوگرافيا, زاڭ, ادەبيەت سياقتى سالالاردى ەركىن مەڭگەرگەن. ورىس جانە ەۋروپا عىلىمىن شىعىس وركەنيەتىمەن ۇش­تاستىرا بىلگەن. قاش­قارياعا جاساعان ساپارى عىلىمي تۇرعىدان دا, سايا­سي ماڭىزىمەن دە ەرەك­شەلەندى. بۇل ساپار – رەسەي مەن قىتاي ارا­سىن­داعى قاتىناسقا ىقپال ەتكەن تاريحي وقيعا», دەدى فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سەرىك نەگيموۆ.

كورمەنىڭ ەكسپوزيتسيا­لىق قۇرىلىمى بىرنەشە بولىمنەن تۇرادى. ۇلى تۇل­عانىڭ بالالىق شا­عى, ومبى كادەت كور­پۋسىن­داعى وقۋ كەزەڭى, ال­عاشقى زەرتتەۋلەرى, قاش­عار جو­رىعى مەن عى­لىمي ساياحاتتارى, تاريحي, قۇقىقتىق جانە ەتنو­گرافيالىق مۇ­رالارى, سونداي-اق شوقان بەي­نەسىنىڭ ونەر مەن ادە­بيەتتەگى كورىنىستەرىنە ار­نالعان. ەكسپوزيتسيادا عا­لىمنىڭ قولجازبالارى, جەكە كۇندەلىكتەرى, حاتتارى, عىلىمي ەڭبەكتەرى, سونداي-اق وزىنە تيەسىلى زاتتار – قارۋ-جاراعى, بەلدىگى, ساندىعى, وتباسىلىق جا­دىگەرلەر كورسەتىلگەن. سو­نىمەن بىرگە قاشقار ساپارىنا قاتىستى كارتالار مەن فوتودەرەكتەر, سي­رەك ارحيۆ قۇجاتتارى ۇسى­نىلعان.

ايتا كەتەيىك, كورمە ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى التىنەمەل مەموريالدىق مۋزەيى جانە سىرىمبەت ­تا­ريحي-ەتنوگرافيالىق ­مۋ­­زەيىنىڭ بىرلەسۋىمەن ­ۇي­ىم­­داستىرىلىپ وتىر. اتال­عان كورمە 12 شىلدەگە دە­يىن جالعاسادى.

 

جىبەك بولىسبەك,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى 

سوڭعى جاڭالىقتار