اتالعان كەزدەسۋدە تاراپتار كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ ساتىپ الۋ جۇيەسىن ءوزارا بىرلەسىپ جەتىلدىرۋ ماسەلەسىن تالقىلادى.
«سامۇرىق-قازىنا» ءوزىنىڭ ساتىپ الۋ جۇيەسى ارقىلى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ جۇمىستارىن قارقىندى جۇرگىزىپ, ونى ۇنەمى جەتىلدىرۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. قوردىڭ ساتىپ الۋ جۇيەسىنىڭ بىرقاتار ارتىقشىلىعى بار. مىسالى, ۇلتتىق ونەركاسىپتى دامىتۋعا جانە وندىرىستەگى جەرگىلىكتى ۇلەستى ارتتىرۋعا باعىتتالعان قولداۋ ادىستەرى قاراستىرىلعان.
«جۇيەنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى: مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردا, كورشى ەلدەردە كەزدەسپەيتىن بىرەگەي 16-دان استام شارا جۇمىس ىستەپ تۇر. اتاپ ايتقاندا, قور جۇيەسىندە وتاندىق وندىرۋشىلەرگە ءسوزسىز باسىمدىق بەرىلەدى. الدىن الا تولەم, جەدەل تولەم سياقتى قىزمەتتەر بار. سونداي-اق وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ونىمدەرى جۇمىس پەن قىزمەتتىڭ قۇرامىنا ەنگىزىلەدى. سوندىقتان قازىرگى ساتىپ الۋ جۇيەسىنىڭ ءتيىمدى ۇلگىسىن ساقتاۋ ماڭىزدى», دەدى «سامۇرىق-قازىنا» باسشىسى نۇرلان جاقىپوۆ.
2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, بۇل شارالار تيىمدىلىگىن كورسەتكەن. ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن شامامەن 1,1 ترلن تەڭگەگە كەلىسىمشارت جاساسقان. ونىڭ 494 ملرد تەڭگەسى – ۇزاقمەرزىمدى ىمىرالار. بۇل 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 76%-عا كوپ. ال 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا وتاندىق وندىرۋشىلەردەن تاۋار ساتىپ الۋ كولەمى 7 ەسە ارتىپ, بيىل بۇل كورسەتكىشتى تاعى 25%-عا كوبەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال قاڭتار-مامىر ايلارى ارالىعىندا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن 433,3 ملرد تەڭگەگە كەلىسىمدەر جاسالعان.
بۇل شارالاردىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ. سول سەبەپتى, «سامۇرىق-قازىنادا» وتاندىق جاڭا ءوندىرىستى قۇرۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.
بۇل باعىتتا 2024 جىلى 191 ملرد تەڭگەگە وتاندىق وندىرۋشىلەرمەن 348 وفتەيك-كەلىسىمشارت جاسالعان. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 10 ەسە كوپ. جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە 500-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, ەل ەكونوميكاسىنا 150 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانعان.
وسى ورايدا, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ وتاندىق ءوندىرىستى ۇزاقمەرزىمدى تاپسىرىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى تۇراقتى باقىلاۋدا ەكەنىن ايتتى. بۇل – «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن ءىرى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋ ساياساتى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇيەلى ءادىسى دەيدى ول.
«بۇل ساندار جاي عانا ستاتيستيكا ەمەس. ول – كاسىپورىنداردىڭ, جۇمىس ورىندارى, سالىقتار مەن شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردىڭ جاعدايىن كورسەتەدى. ءبىز وفتەيك-كەلىسىمشارتتار مەن ۇزاقمەرزىمدى شارتتاردىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىنىن كورىپ وتىرمىز. بۇل – ەلدىڭ ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىنە قوسىلعان ۇلەس», دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى.
قازاقستان ماشينا جاساۋشىلارى وداعىنىڭ توراعاسى مەيرام پىشەمباەۆ تا «سامۇرىق-قازىنا» قورى ەنگىزگەن وفتەيك-كەلىسىمشارتتار تاجىريبەسىن جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. بۇل تەتىك وتاندىق وندىرىستەردى جوسپارلاۋ مەن قولداۋدا تيىمدىلىگىن دالەلدەدى دەيدى. سونىمەن قاتار ول قوردىڭ ساتىپ الۋ پلاتفورماسىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىنە كوشىرۋ جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردى ءبىر ورتالىقتان باقىلاۋ تۋرالى پىكىرگە الاڭداۋشىلىعىن ءبىلدىردى. ايتۋىنشا, بۇل ارەكەتتەر وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە كورسەتىلىپ جاتقان قولداۋ شارالارىن تەجەۋى مۇمكىن.
ء«بىز وفتەيك-كەلىسىمشارتتار تەتىگىن ەنگىزگەن «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ باستاماسىنا قولداۋ كورسەتۋ كەرەك دەپ سانايمىز. بۇل – سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋ مەن وندىرىستىك قۋاتتاردى دامىتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. سونىمەن بىرگە, قوردىڭ قازىرگى ساتىپ الۋ ۇلگىسىن ساقتاپ قالۋ ماڭىزدى, سەبەبى ول وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى», دەيدى مەيرام پىشەمباەۆ.
بيىل «سامۇرىق-قازىنا» كومپانيالارى توبىندا 5 اي ىشىندە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن 115 ملرد تەڭگەگە 148 وفتەيك-كەلىسىمشارت جاسالعان. قازىر 97 ملرد تەڭگەگە تاعى 24 جوبا دايىندالىپ جاتىر. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 210 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر.
بۇعان دەيىن قوردىڭ ساتىپ الۋ جۇيەسىن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى, ازيا دامۋ بانكى جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن دامۋ ۇيىمى سياقتى الەمدىك الپاۋىت قارجى ينستيتۋتتارى حالىقارالىق وزىق ستاندارتتارعا ساي دەپ مويىنداعان.
قوردىڭ پورتفەلدىك كومپانياسى – KEGOC «سامۇرىق-قازىنانىڭ» ساتىپ الۋ ەرەجەلەرىن قولدانادى. سونىڭ ارقاسىندا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى ۇلتتىق ەنەرگەتيكا كومپانياسىنا قارجى ءبولىپ, تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى ءوز راسىمدەرىمەن ەمەس, «سامۇرىق-قازىنانىڭ» ەرەجەلەرى بويىنشا ساتىپ الۋعا رۇقسات بەرگەن.
وسىلايشا, 2025 جىلى «سامۇرىق-قازىنا» قورى وتاندىق ءوندىرىستى ءتيىمدى قولداۋ جانە ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىنا ستراتەگيالىق ينۆەستيتسيا تارتۋ باعىتىندا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ وتىر.
جانسايا قاپاسقىزى
