تەحنولوگياعا بەيىمدەلگەن «كەلەشەك مەكتەپتەرى»

كورسەتىلگەن مەرزىمدە ۇلتتىق جوبا اياسىندا 460 مىڭ وقۋشى ورنىنا ارنالعان 217 زاماناۋي مەكتەپ سالۋ كوزدەلىپ وتىر. جوبانىڭ جالپى بيۋدجەتى 2,6 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. بولىنگەن قارجىنىڭ 2 ترلن 36 ملرد تەڭگەسى مەكتەپتەر قۇرىلىسىنا, ال 243 ملرد تەڭگەسى پايدالانۋعا بەرىلگەن ءبىلىم وردالارىن كۇتىپ ۇستاۋعا باعىتتالعان. بۇگىندە ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ 5 مىڭنان استامى وڭىرلەردە ورنالاسقان بولسا, ولاردىڭ 4 مىڭنان استامى جاڭعىرتىلىپ, 105 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. وسىلايشا, 200 مىڭنان استام اۋىل بالاسى جايلى ءبىلىم بەرۋ ور­تاسىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن 112 مەكتەپ قۇ­رىلىسىن اياقتاۋ جوسپاردا تۇر.

بيىل ءساۋىر ايىندا ۇكىمەت قاۋلىسىمەن «كەلەشەك مەكتەپ­تەرى» ۇلتتىق جوباسىنا وزگە­رىستەر ەنگىزىلىپ, ۇلتتىق جوبانىڭ ءىس-قيمىل جوسپارى ناقتىلاندى. ونى پاي­دالانۋعا بەرۋ ۇلەسى قالالاردا – 60,9, اۋىلداردا 39,1 پايىزدى قۇراپ وتىر. «بۇل جو­با – ەلىمىزدە ورتا ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى ارا­سىن­داعى الشاقتىقتى جويۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق باستاما. بۇل – جاي عانا مەكتەپ عيما­راتتارى ەمەس, ۇلت بولاشاعى تاربيەلەنەتىن كيەلى ءبىلىم وردالارى. سوندىق­تان ۇلتتىق جوبا اياسىندا قا­لىپتاساتىن ءبىلىم ۇيىمدارىن «كەلەشەك مەك­تەپتەرى» دەپ اتاۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز», دەگەن ەدى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ.

كەيىنگى جىلدارى ىشكى كوشى-قون جاعدايى تۇيتكىلدى ماسە­لەنىڭ بىرىنە اينالدى. ەل ەكو­نوميكاسىنىڭ دراي­ۆەرىنە اي­نالعان الماتى قالاسى ەكو­نو­ميكالىق تارتىمدى­لىعىمەن قاتار, ءبىلىم, عىلىم, مادەني جانە الەۋمەتتىك نىساندار مەن بيزنەس ورتاسىنىڭ دامۋىمەن حالىق كوپ شوعىرلانعان وڭىر­لەردىڭ ۇشتىگىنە كىرەدى. وسىعان وراي الماتى اگلومەراتسياسىن دامىتۋدىڭ 2029 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارى بەكىتىلدى. بۇگىندە وزەگى – الماتى قالاسى بولىپ وتىرعان مەگاپوليس اگلومەراتسياسىنا اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار, 31 اۋىلدىق وكرۋگ جانە شامامەن 3 ملن ادام تۇ­راتىن 98-گە جۋىق ەلدى مەكەن كىرەدى. اگلومەراتسيا اۋماعى ال­­ماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسى سياقتى 2 اكىمشىلىك-اۋماق­تىق بىرلىكتى قامتيدى. اگلو­مەراتسيادا مەكتەپتەر تاپشى­لىعىن شەشۋ ماقساتىندا قالا ماڭى اۋماعىندا 2028 جىلعا دەيىن 36 مەكتەپ سالىنباق. بۇل وسى اۋماقتاعى ءۇش اۋىسىم­دى مەكتەپتەردى تولىعىمەن جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بيىل سونىمەن قاتار 3-6 جاستاعى بالالاردى 18 مىڭنان استام ورىنمەن قامتۋ كوزدەلىپ وتىر.

جوبالىق ءوفيستىڭ مالى­مەتىنشە, الماتىدا «كەلە­شەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا بيىل زاماناۋي تەحنولوگيالىق جابدىقتارمەن جاراقتاندىرىلعان 37 مىڭنان استام ورىنعا ارنالعان 22 مەكتەپ قۇرىلىسى اياقتالادى. جاڭا فورماتتاعى مەكتەپتەر الاتاۋ, ناۋرىزباي اۋداندارىنىڭ ار­قايسىسىندا – 5, بوستاندىق اۋدانىندا – 4, تۇركسىب اۋدانىندا – 3, اۋەزوۆ اۋدانىندا – 2, قال­عان اۋدانداردا ءبىر-بىردەن بوي كوتەرمەك. قالا باسشىلىعى الداعى 5 جىلدا ەكى اۋىسىمدى مەك­تەپتەر ماسەلەسىن دە شەشۋ­دى قاراستىرىپ وتىر. قازىر قا­لادا 300-دەن استام مەكتەپ بار. بيىل وقۋ جىلىن 349 465 وقۋ­شى اياق­تادى. ال جىل سايىن 1-سى­نىپقا باراتىن بالالار سانى 12-15 مىڭدى قۇرايدى. بىلتىرعى وقۋ جىلىندا 30 مىڭنان استام ورىن تاپشىلىعى بايقالعان بولسا, بيىل بۇل كورسەتكىشتى 3-4 مىڭعا دەيىن ازايتۋ كوزدەلىپ وتىر.

الاتاۋ – قالاداعى حالىق تى­عىز ورنالاسقان اۋداننىڭ ءبىرى. بۇگىندە بۇل اۋماقتا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم قارقىندى دامىپ كەلەدى. اۋداندا وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن شەشۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن «سايالى-2» شاعىن اۋدانىندا 550 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالىندى. سونداي-اق «زەردەلى» شاعىن اۋدانىندا 550 ورىندىق مەكتەپتىڭ قۇ­رىلىسى اياقتالىپ قالدى. «كە­لەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جو­باسى اياسىندا الاتاۋ اۋدانىن­دا جالپى سىيىمدىلىعى 12,7 مىڭ وقۋشىنى قامتيتىن 7 مەك­تەپتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. جاڭا وقۋ جىلىندا تە­رەكتى, سامعاۋ, قاراسۋ جانە اق­بۇلاق شاعىن اۋداندارىندا بەس مەكتەپ اشۋ جوسپارلانعان. «ال­عاباس» جانە «عاجايىپ» شا­عىن اۋداندارىنداعى ەكى مەك­تەپتىڭ قۇرىلىسى جىلدىڭ سو­ڭىنا دەيىن اياقتالماق. سونىمەن قاتار قوسىمشا 1 755 وقۋشى ور­نىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرە­تىن, ياعني قولدانىستاعى مەكتەپ­تەردىڭ سىيىمدىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا №195, 174, 35, 112, 99 جانە 73 مەكتەپتەرگە قو­سىمشا عيماراتتار سالىنىپ جاتىر. قايتا جاڭعىرتۋ جانە سەيسموكۇشەيتۋ جۇمىستارى 11 ءبىلىم مەكەمەسىندە ءجۇرىپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا №33 ليتسەي, №161 ليتسەي, №191, №58, №189, №50, №160 مەكتەپتەر, №59 مەكتەپتىڭ فيليالى, سونداي-اق, №73, №30 جانە №60 گيمنازيا بار.

«كەلەشەك مەكتەپتەرىنىڭ» كولەمى تيپتىك جوبالارعا قاراعان­دا الدەقايدا كەڭ. قاۋىپسىزدىك جۇيە­لەرى, تەحنيكالىق جاراق­تانۋى, زاماناۋي جيھاز, قۇرال-جاب­دىقتار, ينتەراكتيۆتى كابينەتتەر, STEM-زەرتحانالار جانە تسيفرلىق پلاتفورمالار وقۋشىلاردىڭ زامانعا ساي ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. جوبا اياسىندا جەرگىلىكتى ءوندىرىستى قول­داۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر.

بۇل مەكتەپتەردەگى ەڭ باستى جايلىلىق – ەرگونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ قۇرىلۋى. ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالار ءۇشىن جەكە سانيتارلىق بولمەلەر مەن كەڭ كابينەتتەر قاراستىرىلعان. جەدەلساتى, پان­دۋستار, پسيحولوگ, لوگوپەد جانە دەفەكتولوگ كابينەتتەرى, وقۋ­شىلار مەن پەداگوگتەر ءۇشىن دەمالىس ايماقتارى, جۇم­ساق جيھازدار, كىتاپتار, مۋزى­كا­لىق اسپاپتارمەن ۇستەل ويىن­دارى زاماناۋي مەكتەپتەر ينفرا­قۇرىلىمىن دامىتىپ, قولايلى ورتا قالىپتاستىرادى.

وقۋ ۇدەرىسىندە جاڭا تەحنولوگيالار مەن ادىستەمەلەردى مەڭگەرگەن بىلىكتى پەداگوگيكالىق كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ دە زاماناۋي مەكتەپتەر الدىندا تۇرعان ماڭىزدى ماسەلە. وسىعان بايلانىستى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى ەلىمىزدەگى بارلىق مەكتەپتىڭ نەگىزىنە اينالۋعا ءتيىس دەگەندى ءجيى تىلگە تيەك ەتىپ جۇرگەن ساراپشىلار بالالاردى ءبىلىم مەن ىلىمگە قى­زىقتىرىپ, قولايلى جاعداي جاساپ وتىرعان بىرقاتار ەلدەر تا­­جىريبەسىن ۇتىمدى پايدالانۋ قاجەتتىگىن العا تارتادى. ولار ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىنىڭ وزىق­تىعىمەن, ءبىلىم بەرۋ كەڭىس­تىگىنىڭ تارتىمدىلىعىمەن ەرەك­شەلەنەدى. بۇگىندە زاماناۋي تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى ۇي­­رەنۋگە اسىق الفا ۇرپاق ءۇشىن ءداستۇرلى ءبىلىم بەرۋ ستان­دار­تى مەن «Wikipedia» كە­ڭىس­تىگىمەن قاتار «ChatGPT» سە­نىمدى پلاتفورماعا اينالدى. ولار تەحنولوگيالاردى كۇن­دە­لىكتى ومىرگە بەيىمدەي وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكت الىپ­پە­سىن مەكتەپكە دەيىنگى كە­زەڭ­دە-اق يگەرىپ الىپ جاتىر. بالا­لاردىڭ الەۋمەتتىك ورتاسىن, پسيحولوگيالىق-ەموتسيونالدى داعدىلارىن قالىپتاستىرۋدا وتباسىنداعى احۋال باستى رولگە يە دەيتىن بولساق, بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردىڭ زاماناۋي ينفراقۇرىلىمى مەن پەداگوگ مامانداردىڭ بىلىكتىلىگى الفا ۇرپاق سۇرانىسىنا قان­شا­لىقتى جاۋاپ بەرە الادى دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىندايدى. «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جو­با­سى ەلىمىزدەگى مەكتەپتەر تاپ­شىلىعىن جويۋمەن قاتار زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن قا­لىپتاستىرۋعا باعىتتالىپ وتىر. «كەلەشەك مەكتەپتەرى» قۇزى­رەتتىلىك ورتالىعىنا اينالادى دەگەن باتىل جوسپار بار. ونىڭ نەگىزىندە باسشىلىقتان باس­تاپ پەداگوگتەر قاتاڭ تارتىپپەن جۇمىسقا قابىلدانادى. ءبىلىم ساپاسىن باقىلاۋ جۇمىستارى ىسكە اسپاقشى. ىشكى, سىرتقى باعالاۋ جۇيەسىنە باستى ءمان بە­رىلەدى. ۇلتتىق باعالاۋ جۇيەسى اياسىندا ءبىلىم ساپاسى زەرتتەلىپ, زەردەلەنىپ وتىرادى. وقۋشىنىڭ ءبىلىمى مۇعالىم قويعان باعامەن عانا ەمەس, سىرتقى باعالاۋ ار­قىلى انىقتالاتىن بولادى. وسى ورايدا ءداستۇرلى ءبىلىم مەن جا­ڭا تەحنولوگيالىق ءبىلىمدى ۇش­تاستىرا وتىرىپ, وسكەلەڭ ۇر­پاق ءۇشىن قاۋىپسىز ورتا قالىپ­تاس­تىرۋدا ۇلتتىق جوبا ءوز ميس­سيا­سىن ورىنداي الا ما, ونى ۋاقىت­تىڭ تورەلىگىنە قالدى­رايىق.

الماتى