ايماقتار • 22 مامىر, 2025

عيماراتتار قاشان پايدالانۋعا بەرىلەدى؟

380 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2022 جىلدىڭ قاراشاسىندا اتى­راۋعا كەلگەن ساپارىندا جاڭا مادە­نيەت ورتالىعى­نىڭ قاجەت­تىگىنە نازار اۋداردى. دەگەنمەن جاڭا نىساننىڭ قۇرىلىسى باستالا قويعان جوق.

عيماراتتار قاشان پايدالانۋعا بەرىلەدى؟

دومبىرا پىشىندەس ورتالىق

«وبلىستاعى مادەنيەت سالاسىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. قالادا مادەنيەت ورىندارىنىڭ كوبى­رەك بولعانى ءجون. اتىراۋ قالاسىندا دارىندى جاستار ءۇشىن مادەنيەت جانە شىعارماشىلىق ورتالىعىن سالۋدى تاپسىرامىن. ونى قازاق كۇي ونەرىنىڭ الىبى – قۇرمانعازىنىڭ اتىمەن ­اتاۋدى ۇسىنامىن», دەدى پرەزيدەنت.

مۇنايلى شاھارداعى كونتسەرت زالىنىڭ قۇرىلىسى 2010 جىلى باس­تالعان ەدى. قۇنى – 3 ملرد 681 ملن تەڭگە. بىراق قابىرعاسى اينەكپەن كومكەرىلگەن كونتسەرت زالىنىڭ قۇرى­لىسى 2012 جىلى كۇرت توقتادى. جەر­گىلىكتى اكىمدىك «ساقالدى» قۇرى­لىس­قا اينالعان نىساندى قايتا جاڭ­عىرتۋعا ينۆەستور ىزدەدى.

اتىراۋعا شەتەلدىك ينۆەستورلار كەلىپ, قۇرىلىسى توقتاپ قالعان نىسان­مەن تانىستى. بىراق نەگە ەكەنى بەلگى­سىز, قالتالى ينۆەستورلار جەر­گىلىك اكىمدىك­پەن كەلىسىم جاساعان جوق. كەيىن اكىمدىك وكىلدەرى كونتسەرت زالى­نىڭ نىسانىن ساۋ­دا ورتالىعىنا اينالدىرۋدى كوزدەدى. بۇل قادام تاعى دا اياقسىز قالدى.

پرەزيدەنت تاپسىرماسىنان كەيىن قۇرىلىسى 10 جىلدان استام ۋاقىت تۇ­رىپ قالعان كونتسەرت زالى بۇزىلدى. ەندى ونىڭ ورنىنا جاڭادان مادە­نيەت ورتا­­لىعىن سالۋعا ۇمتىلىس بايقا­لىپ وتىر. الايدا مۇنايلى شاھارعا كورىك بە­­رۋى مۇمكىن جاڭا نىسان­نىڭ قۇرىلى­سى قا­شان باستالاتىنى ازىرگە ايتىلعان جوق.

اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى رۋسلان جۇماعازيەۆتىڭ ۇسىن­عان اقپاراتىنا قاراعاندا, جاڭا نىسان­نىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتى ساراپتامادا جاتىر. جوبالىق-سمەتا­لىق قۇجاتتاماعا سايكەس كونتسەرت زالى مەن تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىن بىرىكتىرەتىن مادەنيەت ورتالىعى ءۇش بلوككە بولىنەدى.

ءبىرىنشى بلوكتە 1 200 ورىندىق كون­تسەرت زالى مەن بولمە قاراستى­رى­­­لىپتى. مۇندا كورەرمەن­دەرگە ار­نال­­­عان ۇلكەن ۆەستيبيۋل, فويە مەن كۋ­لۋار­لار, بۋفەتتەر بولادى. ەكى كونفەرەنتس-زالى ورنالاسادى. ونىڭ ءبىرى – 100, ەكىنشىسى 50 ورىندىق. سونداي-اق 40 ورىنعا ەسەپتەلگەن VIP زال, وركەسترگە ارنالعان ساحنا, ونەر ۇجىمدارىنىڭ دايىندىق جاسايتىن بىرنەشە زالى مەن دىبىس جازۋ ستۋديا­سى اشىلادى.

ەكىنشى بلوككە تاريحي-ولكەتانۋ مۋ­زەيىن ورنالاستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. كەشەن قۇرامىنا ساندىق جانە عى­­لىمي كىتاپحانا, عىلىمي زەرتحانا, شە­­بەر­حانالار مەن مۇراعات, قور, كور­مە, ەكس­­پوزيتسيالىق جانە ءماجىلىس زالى كىرەدى.

مادەنيەت ورتالىعىنىڭ ءۇشىنشى بلوگى وزگەشە بولعالى تۇر. بۇل – ال­دىڭعى ەكى بلوكتە ءبىر-بىرىمەن جال­عاس­تىراتىن دومبىرا پىشىنىندەگى با­قى­لاۋ الاڭى. مۇندا كاسسالىق گالەرەيا, ليفت پەن باسپالداق الاڭى بار فويە ورنالاسادى. ءار بلوكتە اكىم­شىلىك, قوسالقى بولمەلەر قاراس­تىرىلعان.

 

رەزيدەنتسيادان لاگەرگە دەيىن

پرەزيدەنت سونداي-اق 5 وڭىردەگى رەسمي قوناقتارعا ارنالعان رەزيدەنتسيالاردى بالالاردىڭ قاجەت­تىلىگىنە بەرۋدى تاپسىرعان ەدى. سونداي رەزيدەنتسيانىڭ ءبىرى ماحامبەت اۋدا­نىنداعى اققايىڭ اۋىلىندا ورنا­لاسقان. بۇرىن مۇندا رەسمي قوناق­تاردى قابىلداۋعا ارنالعان ءۇي بولعان.

جايىق وزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىن­داعى رەزيدەنتسياعا جاقىن ماڭنان «اتىراۋ-ورال» تاسجولى وتەدى. ونىڭ جانىندا شاعىن جاعاجاي, ۇلكەن الما باعى, تىكۇشاق قوناتىن الاڭ بار. وزەنگە دەيىن اسفالت جول توسەلگەن.

وبلىس اكىمىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى رۋسلان جۇماعازيەۆتىڭ مالىمەتىنشە, بۇرىنعى رەزيدەنتسيانى بالالار لاگەرىنە لايىقتاۋ كوزدەلىپ وتىر. نى­سان 200 ورىنعا ەسەپتەلگەن. لاگەردى «جاس دارىن» دەپ اتاۋ ۇيعارىلىپتى.

«بالالارعا ارنالعان لاگەردى پاي­­دا­لا­نۋعا بەرۋگە دايىنداۋ, جەر تەلىمى­نە قاتىستى قۇجاتتارىن را­سىمدەۋ جۇمى­سى اياقتالدى. نىساندا گاز بەن سۋ قۇبى­رىنىڭ جەلىسى جوق. سوعان بايلانىستى ونى پايدالانۋ تەك ەلەكتر ەنەرگيا­سى ەسەبىنەن مۇمكىن بولادى. بىراق بۇل ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمسىز. لاگەر­دى جىل بويى, ءتيىمدى پايدالانۋ ماقسا­تىندا ودان ءارى جاڭعىرتۋ, ونىڭ ىشىندە گاز, سۋمەن قامتۋعا ينجەنەرلىك جەلىلەر جۇرگىزۋ, جاتىن كورپۋستارىن, اسحانا مەن باسقا دا قۇرىلىستاردى كەڭەيتۋ, بالالاردىڭ بوس ۋاقىتىن وتكىزۋ­گە ارنالعان قوسىمشا نىسان سالۋ جولى­مەن قالىپتى جاي-كۇيگە كەلتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جۇمىستى 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا جۇرگىزۋ, جيھاز بەن باسقا قۇرال-جابدىقتاردى جاڭارتۋ كوزدەلگەن», دەپ مالىمدەدى ر.جۇماعازيەۆ.

بۇرىنعى رەزيدەنتسيانىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتۋ دە قولعا الىنىپ جاتىر. وسى ماقساتتا ارنايى قۇجات­تار توپتاماسى دايىندالعان.

 

اققايىڭدا الاڭدايتىن ماسەلە كوپ

بۇرىنعى رەزيدەنتسيا ورنالاس­قان اققايىڭ – بەيبارىس اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ قۇرامىنداعى ەلدى مەكەن. 2006 جىلعا دەيىن سوروچينكو اتالعان ەدى. كەيىنگى 35 جىلدان بەرى تۇرعىن­دار سانى ەدەۋىر ازايىپتى. ماسەلەن, 1989 جىلى ەلدى مەكەندەگى تۇرعىن­دار سانى 174 ادام بولعان. 1999 جىلى 130 ادام, ونىڭ ىشىندە 60 ەر, 70 ايەل ادام تۇرعان. 2009 جىلى 89 ادام (46 ەر, 43 ايەل) قالعان. ەلىمىزدەگى 2021 جىلعى ساناق قورىتىندىسى­مەن اۋىل­دا 78 ادامنىڭ تۇراتىنى ەسەپ­كە الىنعان ەكەن. ءبىر قىزىعى, ەرلەر­دىڭ سانى ايەلدەردەن ەكى ەسەگە كوپ بو­لىپ شىققان.

بەيبارىس اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى سەيىلبەك زۇلحاشەۆتىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, قازىر اققايىڭدا 80 ادام تىر­كەلىپتى. الايدا ناقتى تۇراتىن­داردىڭ سانى – 25 ادام.

«بۇل ەلدى مەكەن اتىراۋ قالاسىنان شامامەن 30 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. بەيبارىس اۋىلىنان توتە جولمەن جۇرسە, قاشىقتىق بەس شاقىرىمداي بولادى. مۇندا وتكەن جىلى فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت سالىندى. ازىرگە پايدالانۋعا بەرىلگەن جوق. اۋىلدا سۋ, جارىق, گاز جەلىلەرى بار. اۋىزسۋ جايىق وزەنىنەن الىنادى. تۇرعىندارعا بەرىلەر الدىندا سۋ تازارتۋ قوندىرعىسىندا سۇزگىدەن وتكىزىلەدى. بىراق اۋىلداعى 12 وتباسى عانا سۋدىڭ اقىسىن تولەيدى. سول سەبەپتەن جازعى سۋ قۇبىرىن جۇرگىزۋ ءتيىمسىز بولىپ وتىر», دەيدى س.زۇلحاشەۆ.

اققايىڭ اۋىلىنا قوعامدىق كولىك قاتىنامايدى. ەلدى مەكەندە مەكتەپ پەن بالاباقشا, كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىك, وزگە دە قاجەتتىلىكتى ساتاتىن دۇكەن جوق.

«تۇرعىنداردىڭ بارىندە دەرلىك جەكە كولىك بار. ازىق-ت ۇلىكتى, وزگە دە قا­جەت زاتتاردى بەيبارىس اۋىلىنان, اتى­راۋ قالاسىنان اكەلەدى. اۋىل تۇر­­عىن­دا­رى قوي مەن سيىر ۇستايدى. كوكونىس پەن باق­شا داقىلدارىن ەكپەيدى», دەيدى وكرۋگ اكىمى.

مەملەكەت باسشىسى بەرگەن تاپسىر­مانىڭ مۇنايلى وڭىردەگى جاي-كۇيى وسىنداي.

 

اتىراۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار