فوتو: almatykitap.kz
قازاق دالاسىندا جىر ايتقان ادامنىڭ ۇنىمەن ۇرپاقتار تىلدەسىپ, سول ۇنمەن عاسىرلار توعىسقان دەسەدى. بىراق كەيدە سول ءۇننىڭ يەسى كومەسكى تارتىپ, ءوزى جەتكىزگەن مۇرانىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ قويادى. ماراباي قۇلجاباي ۇلى دا سونداي – داۋسى اسقاق, بولمىسى بەيمالىم جىراۋ. ول تۋرالى دەرەكتەر شەكتەۋلى, شىعارمالارى ساقتالماعان. بىراق جىراۋدىڭ ارتىندا ۇمىتىلماس ءىز قالدىرعان ەكى نارسە بار: ءبىرى – «سويلە دەدىڭ بىزدەرگە…» دەپ باستالاتىن تولعاۋى, ەكىنشىسى – ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگى ارقىلى ساقتالىپ قالعان باتىرلار جىرى.
«قوبىلاندى باتىر» جىرى قازاقتىڭ ەڭ سۇيىكتى, ەڭ كوپ تارالعان ەپوستارىنىڭ ءبىرى. بىراق وسى جىردىڭ بىزگە جەتكەن ەڭ شىنايى نۇسقاسى مارابايدىڭ ايتۋىمەن عانا ساقتالعان.
اعارتۋشى ىبىراي التىنسارين ارنايى بارىپ, ءدال وسى مارابايدان «قوبىلاندىنى» جازىپ الادى. جىردىڭ ىشىنەن تايبۋرىلدىڭ شابىسى تۋرالى ءۇزىندىنى تاڭداپ الىپ, ونى 1879 جىلى جارىق كورگەن ءوزىنىڭ «قازاق حرەستوماتياسىنا» ەنگىزەدى. بۇل حالىق جىرىنىڭ العاش رەت وقۋ قۇرالىنا اينالۋى ەدى.
كەيىن فولكلوريست ابۋباكىر ديۆاەۆ ماراباي نۇسقاسىن تولىق كۇيىندە جازىپ الىپ, ونى تاشكەنتتە باستىرىپ شىعارادى. وسىلايشا ماراباي ايتقان «قوبىلاندى» قازاق رۋحانياتىنىڭ اسىل قازىناسىنا اينالادى.
ال ورىس زەرتتەۋشىسى نيكولاي يلمينسكي 1860 جىلدارى قازاق دالاسىن ارالاپ جۇرگەندە, جىرشىلىق ونەرىمەن اتى شىققان مارابايعا جولىعادى. ول جىراۋدان «ەر تارعىن» جىرىن تۇگەل جازىپ الىپ, 1862 جىلى قازاندا جەكە كىتاپ ەتىپ شىعارادى. بۇل – باتىرلىق جىرلاردىڭ تۇڭعىش باسپا نۇسقاسى, ال ونى جەتكىزۋشى – ماراباي.
زەرتتەۋشىلەر بۇل نۇسقانىڭ پوەتيكالىق قۇرىلىمى مەن بايانداۋ مانەرىنىڭ اسا كوركەم ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتەدى. سەبەبى ماراباي جىردى تەك ايتىپ قانا قويماعان, ونى وڭدەپ, كوركەمدەپ, تىڭداۋشىنىڭ جۇرەگىنە جەتەتىندەي ەتىپ جەتكىزگەن. بۇل ونىڭ تەك جىراۋ عانا ەمەس, شەبەر بايانداۋشى, ناعىز ەپيك بولعانىن كورسەتەدى.
