جادىگەر • 25 ءساۋىر, 2025

سىرى كوپ ساندىق

70 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

مىنا ساندىق – وتكەن عاسىردىڭ باسىندا مەككەگە بارىپ قايتقان دۇنيە. ونى قۇلەكە باتىردىڭ ءبىر ۇرپاعى بەكمىرزا 1903–1904 جىلدارى قاجىلىق ساپارعا بارعاندا زاتتارىن سالۋعا پايدالانعان.

سىرى كوپ ساندىق

قۇلەكە باتىر – ابىلاي حان­نىڭ وڭ تىزەسىن باسا وتىرعان اقىل­شى-باتىر­لارىنىڭ ءبىرى. حان ونى رەسەي, قىتاي مەملەكەتتەرى اراسىن­داعى ەلشىلىكتەرگە دە جىبەرىپ, ديپلو­ماتيالىق ىستەرگە جۇمساپ وتىرعان. قۇلەكە تۋرالى كەزىندە:

«قۇداي جاقسى جاراتقان قۇلەكەنى ايت,

ەلدە جاقسى بار بولسا ءبىر-ەكەنىن ايت.

اتىعايدا ءتورت قاسقا باتىر وتكەن

جانتەلى, جاپەك, تىلەكە, قۇلەكەنى ايت», دەگەن ءسوز قالعان.

قۇلەكەدەن بابەكە, موڭكە, تىلەۋكە, شارداق, قازاقباي, ءجۇسىپ اتتى التى ۇل تۋادى. وسىنداعى تىلەۋكە اقىن, فيلوسوف, اقى­لىنا قاراپ جاسىنان شال اتانعان شال اقىن.

قازاقبايدىڭ ءبىر بالاسى – بەك­مىر­زا. ونىڭ جانتىلەۋ دەگەن بالاسىنان قو­شان تۋىپ, ال ودان اتاقتى اكادەميك امانجول قوشانوۆتىڭ تاراعانىن بىلە­مىز. بۇل اتانىڭ ۇرپاعى ەجەلدەن قا­رىم­دى, تەكتى, ءبىلىمدى, اتالى ەكەنى كورىنىپ تۇر.

بەكمىرزا 1903–1904 جىلدارى قاسىنا ەلدەن ىبىراي جانە تاعى ءبىر جىگىتتى ەرتىپ, قاجىلىققا بارعان. ءوزى 60-تان جاڭا عانا اسقان جاستا بولسا كەرەك. وسى ساپاردا بەكمىرزانىڭ اللا بۇيىرعان اجال ساعاتى جەتىپ, شەيىت بولادى. ال ونىڭ ءزامزام سۋى جانە باسقا دا زاتتار سالعان ساندىعىن ەلگە ىبىراي مەن قاسىنداعى جىگىت امان-ەسەن جەتكىزىپ, ۇرپاعى جانتىلەۋدىڭ ۇيىنە تاپسىرادى. سودان بەرى بۇل ساندىق عاسىردان ارتىق ۋاقىت بويى قۇلەكە باتىر ۇرپاقتارىنىڭ باستان كەشكەن وقيعالارىنىڭ كۋاسى بولىپ تۇرعان.

جۋىردا وسى ساندىقتى جانتىلەۋدىڭ نەمەرەسى مۇرات اقساقال ءوز قولىمەن قىزىلجارداعى يسلام مادەنيەتىنىڭ مۋزەيىنە تاپسىردى.

 

پەتروپاۆل 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە