– اڭگىمەمىزدى ەلىمىزدە پروفوريەنتاتسيا سالاسىنىڭ دامۋى قانشالىقتى دەگەن سۇراقپەن باستايىق...
– ويىمشا, قازاق قوعامى پروفوريەنتاتسيانى ەندى عانا ۇعىپ, بەت بۇرىپ كەلە جاتقان سياقتى. بىراق, كورسەتكىش كوڭىل كونشىتپەيدى. وقۋشىلار مەن اتا-انالاردىڭ 100%-دان 15%-ى عانا پروفوريەنتاتسيادان ءوتىپ, ءوز باعىتىن انىقتاپ جاتىر.
ەل كولەمىندە پروفوريەنتاتسيا تۋرالى كوبىرەك ءارى كەڭىرەك اقپارات بەرىلسە ەكەن. قوعامعا پروفوريەنتولوگتار وتە قاجەت, ايتپاعىم, اتالعان ماماندىق تۇرعىسىندا جاي عانا كۋرستاردا وقىتىپ, سول بىلىممەن عانا جۇرە بەرۋ دەگەن ءسوز – دامۋدى شەكتەيتىن وي. جوعارى وقۋ ورىندارىندا وسى ماماندىق ارنايى وقىتىلسا نەمەسە پەداگوگتەرىمىز قايتا دايارلاۋدان وتكىزىلسە دەگەن ويدامىن.
– تۇلەكتىڭ ماماندىعىن قاتە تاڭداپ, ۋاقىتىن جوعالتپاۋى ءۇشىن مەكتەپتە ماماندىق تاڭداۋ قاي كەزدە ىسكە اسۋى قاجەت؟
– ايتار ەدىم, تىپتەن ماماندىق بويىنشا باعىت بەرۋ بالاباقشادان باستالىپ, العاشقى ماعلۇماتتار تام-تۇمداپ بەرىلە باستاۋى كەرەك. مەكتەپتەردە پروفوريەنتولوگتىڭ جۇمىسىن 9-11 سىنىپتاردا عانا باستاماي (ادەتتە بىزدە سولاي), 1 سىنىپتان باستاعان ءجون. پروفوريەنتولوگ ماماننىڭ جۇمىسىن ەلىمىزدىڭ مەكتەپتەرىندە ديرەكتوردىڭ وقۋ-تاربيە ورىنباسارلارى نەمەسە پسيحولوگتار اتقارىپ ءجۇر, بۇل – زور قاتەلىك. بولەك جۇكتەمەسى بار ماماندار دايىنداعان ءلازىم. ءار مەكەمەدە ءبىر ەمەس, بىرنەشە كاسىبي پەداگوگ بولۋى قاجەت, سول كەزدە اقىلى پروفەنتولوگتارعا جۇگىنۋ ازايادى.
ماماندىق تاڭداۋعا بايلانىستى وقۋشىلار 6-سىنىپتان باستاپ باعىت-باعدار العانى دۇرىس. ودان كەيىن كۇردەلى فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, تاريح, شەت ءتىلى تەرەڭ وقىتىلىپ, قۇقىق نەگىزدەرى, سىزۋ سەكىلدى پاندەر وقىتىلادى. وسى كەزەڭدە بالالار مىقتى تۇسىن سەزىنىپ, سول ارقىلى ءوز ماماندىعىنا جول تابا باستايدى. تەك مەكتەپتى اياقتار كەزەڭدە ماماندىق تاڭداۋعا ءمان بەرۋ – ۇلكەن قاتە.
– دينارا تولەۋقىزى, جالپى جاستار ماماندىق تاڭداۋدا نەنى ەسكەرۋى كەرەك؟
– تۇلەكتەر وقۋ ورىندارىنا گرانت سانىنا قاراپ نەمەسە قاراجاتى جەتەدى-اۋ دەگەن ماماندىقتاردى تاڭداپ نەمەسە اتا-اناسىنىڭ قالاۋىمەن ءتۇسىپ جاتادى. سالدارىنان وقۋ جىلىنىڭ ورتاسىندا «بۇل مەنىڭ سالام ەمەس» دەپ, ءبىلىم ورداسىنان شىعىپ كەتىپ نەمەسە 4-5 جىلدىق وقۋىن اياقتاسا دا, باسقا ماماندىقتى تاڭداپ, قايتادان ءبىلىم الۋعا ءماجبۇر. تالاپكەرلەر كونكۋرسقا قاتىسپاس بۇرىن ءبىلىم الاتىن ماماندىق پەن ۋنيۆەرسيتەت ماسەلەسىن شەشىپ العانى ءجون. سەبەبى «گرانتتا وقىسام بولدى» دەگەن تاپتاۋرىن تۇسىنىكتەن تۇلەكتەر ارىلىپ, «مەنىڭ قابىلەتىم وسى ماماندىققا ساي ما؟», «ارمان-ماقساتىما جەتەلەي الا ما؟», «قوعامدا مامان رەتىندە سۇرانىسقا يە بولا الام با؟», «بۇل ماماندىققا ءتۇسۋ ءۇشىن نە ىستەۋىم كەرەك؟», «قازىر وقۋعا تۇسۋگە دايىنمىن با؟» دەگەن سۇراقتارعا بارىنشا اشىق جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. ولار ءوز قالاۋىنداعى ماماندىعىن جوعارى دەڭگەيدە وقىتاتىن ۋنيۆەرسيتەت تاڭداپ, جوو-لاردىڭ رەيتينگىن سالىستىرىپ, پەداگوگيكالىق-پروفەسسورلىق قۇراممەن تانىسىپ, ماتەريالدىق بازاسىن زەرتتەپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن سول ۋنيۆەرسيتەتتى اياقتاعان تۇلەكتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ دارەجەسىن ءبىلىپ, قازىر وقىپ جاتقان ءبىلىم الۋشى ستۋدەنتتەرمەن جۇزدەسىپ, وقۋ ورنى تۋرالى اقپارات جيناپ, سارالاعانى ابزال.
– باستاپقى سۇراققا جاۋابىڭىزدا ءسىز ەلىمىزدە پروفوريەنتاتسيالىق ۇدەرىس ەندى-ەندى عانا دامىپ كەلە جاتقانىن ايتتىڭىز. ال, وزىق ەلدەردە قالاي؟
– فينليانديادا بالا 9-سىنىپ ءبىتىرىپ, ءالى دە ءوزىنىڭ قاي سالاعا بارعىسى كەلەتىنىن بىلمەسە, مەكتەپ تاعى ءبىر جىل ۋاقىت بەرەدى. سول ۋاقىت ارالىعىندا بالامەن كاسىبي كەڭەسشىلەر جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار 7-سىنىپتان باستاپ كاسىبي باعدار كۋرستارى وتەدى. كۋرس نەگىزىندە ءار وقۋشى مىندەتتى تۇردە 1-3 اپتا ءوزى قالاعان سالادا جۇمىس ىستەپ كورەدى. ال جاپونيادا وقۋشىلاردىڭ ماماندىق تاڭداۋىندا ءۇش فاكتوردىڭ ماڭىزى زور: ءوزىڭدى زەرتتەۋ, ماماندىقتى زەرتتەۋ جانە كاسىبي سىناق. ءار جىلدا 7-9 سىنىپ وقۋشىلارى 16 سالادا باق سىنايدى. وسىلايشا, ءۇش جىل ىشىندە ءار بالا 48 سالانى ءىشىنارا زەرتتەيدى. ناتيجەسىندە, وقۋشى العان تاجىريبەسىن انىقتايتىن تەست تاپسىرادى. سونداي-اق ولاردى باقىلاعان مۇعالىمدەرى دە باعا بەرەدى. ەكى باعالاۋ تەستىنىڭ ناتيجەسى سالىستىرىلىپ, بالانىڭ جەكە باعالاۋ يندەكسى كورسەتىلەدى. وسى يندەكسكە سايكەس ءارى قاراي وقۋ باعدارلاماسى ۇسىنىلادى.
كەيبىر ەلدەردە وقۋشىنىڭ گۋمانيتارلىق باعىتقا بەيىم ەكەنى انىقتالسا, جوعارعى سىنىپتاردا جاراتىلىستانۋ پاندەرىنەن بوساتىلىپ, ءوز سالاسىندا جەتىلۋىنە سەبى تيەتىن 4-5 ءپاندى عانا وقيدى.
– وسى سالادا جۇرگەنىنىزگە 17 جىل بولعان ءسىزدىڭ ايتارىڭىز مول ەكەنى انىق, ءالى اڭگىمەلەسەمىز دەگەن ويدامىن. ەندەشە ءوزىڭىزدىڭ ءتۇيىندى سوزىڭىزبەن اياقتايىق...
– عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە, سۇيىكتى ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەمەيتىندەر كوپتەگەن اۋرۋعا شالدىعادى ەكەن. ال ماماندىعىن جاقسى كورەتىندەر ءوز ىسىنەن ءلاززات الىپ, جۇمىسىن تاماشا ەتىپ ىستەيدى. ادام ءوز باعىتىن دۇرىس تاڭداسا, ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعى ارتىپ, جانى تىنىشتىق تابادى. ال پروفوريەنتولوگتار ادامداردىڭ ءوز ماماندىعىن دۇرىس تاڭداۋى ءۇشىن كومەككە كەلەدى. ەندەشە, قوعامعا پروفوريەنتولوگتار وتە قاجەت.
اڭگىمەڭىزگە راقمەت!
