مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى وڭتايلى جۇيە

نەگىزگى باسىمدىق ايقىندالدى

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلدان بەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى جەڭىلدەتۋ, بيۋروكراتيانى قىسقارتۋ جانە «ەلەكت­روندى ۇكىمەت» جۇيەسىن قۇرۋدا بەلسەندى جۇمىستار جۇرگىزى­­لىپ كەلەدى. قازىردىڭ وزىندە مەملەكەت­تىك قىزمەتتەردى پرواكتيۆتى فورماتتا ۇسىنۋ كەزەڭىنە ءوتۋ جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل ازاماتتارعا قىز­مەت الۋ ءۇشىن كەز كەلگەن مەملە­كەت­تىك مەكەمەگە بارۋدىڭ قاجەتى جوق دەگەندى بىلدىرەدى. جۇيە اۆتوماتتى تۇردە ءوتىنىشتى قا­بىلداپ, قاجەتتى قىزمەتتى كورسە­تەدى. مىسالى, بالا ومىرگە كەلگەندە ونىڭ جسن اۆتوماتتى تۇردە بەرىلەدى, تۋ تۋرالى كۋالىك SMS ارقىلى راسىمدەلەدى.

– دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ مەن تسيفرلىق قاۋىپسىزدىككە ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, دەربەس دەرەكتەرمەن جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا تۇراقتى نەگىزدە جۇمىس جۇرگىزۋى قاجەت. وسى سالاداعى بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن جازانى كۇشەيتۋ كەرەك. جاڭا SIM كارتالاردى ساتىپ الۋ كەزىندە بيومەتريالىق تىركەۋ, سونداي-اق SIM كارتالاردى ءۇشىنشى تۇلعا­لارعا زاڭسىز بەرۋ بويىنشا جاۋاپ­كەر­شىلىك ەنگىزىلەدى. «ستوپ-كرەديت» قىز­مەتى ىسكە قوسىلدى, ونى حالىق بەلسەندى تۇردە پايدالانىپ ءجۇر. بانكتىك قوسىمشالار ارقى­لى جۇرەتىن قاراپايىم ءارى جىل­دام ۇدەرىستەردىڭ ارقاسىندا ونلاين-قىزمەتتەرمەن قامتۋ دەڭ­گەيى ارتىپ كەلەدى. ءبىز مۇنداي ءوزارا تابىستى ىقپالداستىقتى قولداي­مىز. جالپى, مەملەكەتتىك قىزمەت­تەردەگى بيزنەس-ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. پايدالانۋشىلار وزدەرىنە قاجەتتى قىزمەتتىڭ ءبارىن ەڭ كوپ دەگەندە, «ەكى باتىرمانى باسۋ ارقىلى» الۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جاساندى ينتەللەكتىنى بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋ كەرەك. ءبىرىنشى كەزەكتە, «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پلاتفورماسىندا وسىعان باسىمدىق بەرىلۋگە ءتيىس, – دەدى و. بەكتەنوۆ.

ۇدەرىستىڭ 92%-ى ونلاين جۇرەدى

بىلتىر ەلىمىزدە  مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ جۇيەسى ايتارلىق­تاي دامىپ, 340 ميلليوننان استام قىزمەت ونلاين-فورماتتا كور­سەتىلدى. بۇل تۋرالى ۇكىمەت وتىرىسىندا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ مالىمدەدى. قازىر مەملەكەتتىك قىزمەتتەر­دىڭ 92%-ىن قاشىقتان الۋعا بولادى, ال ازاماتتاردىڭ 90%-ى قىزمەتتەردى سمارتفون ارقىلى الادى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە قول جەتكىزۋدى مونوپولياسىزداندىرۋ شەڭبەرىندە نەگىزگى سەرۆيستەر تانىمال فينتەح-پلاتفورمالارعا ينتەگراتسيالاندى, بۇل حالىقتى تسيفرلىق قىزمەتتەرمەن قامتۋدى ەداۋىر ارتتىردى. بۇعان قوسا وتانداستارىمىز QR-قولتاڭبا مەن بيومەتريانى سەنىمدى قولدانا باستادى. تسيفرلىق قۇجاتتار قىزمەتى ەرەكشە تانىمال بولۋدا, ءبىر جىل ىشىندە ازاماتتار ونى 292 ملن رەت قولداندى. ماسەلەن, كولىك يەلەرىنە حابارلاما جىبەرۋ ءۇشىن جاڭا تسيفرلىق قىزمەت ىسكە قوسىلعان. ول جالپىعا ورتاق پايدالانىلاتىن جولداردا كەلەڭسىزدىكتىڭ الدىن الادى.

– ەگەر ءسىز تەرەزەسى اشىق قالعان نەمەسە وتۋگە كەدەرگى كەلتىرىپ تۇرعان كولىكتى بايقاساڭىز, مەملەكەتتىك ءنومىردى تەرىپ, قاجەتتى تەتىكتى تاڭدا­ساڭىز جەتكىلىكتى. كولىك يەسىنە ءانونيمدى حابارلاما جىبەرىلەدى. بۇل سەرۆيس ءوزارا كومەكتەسۋدىڭ ءارى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ قۇرالىنا اينالادى دەپ سەنەمىز, – دەدى ج.ماديەۆ.

سوسىن جەكە كۋالىكتى ونلاين اۋىستىرۋعا دا بولادى. ەڭ سۇرانىسقا يە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءبىرى – جەكە كۋالىكتى اۋىستىرۋ ەكەنى انىق. وسى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ونلاين-فورماتقا اۋىستىرىلادى. ماماندار قازىردىڭ وزىندە ازاماتتىڭ فوتوسۋرەتىن سايكەستىككە باعالايتىن AI مودەلىن سىناقتان ءساتتى وتكىزدى. ياعني بولاشاقتا ازاماتتارعا جەكە كۋالىك الۋ ءۇشىن تەك eGov پلاتفورماسىندا سايكەستەندىرۋدەن ءوتۋ, فوتو مەن قولتاڭبانى جۇكتەۋ, ونلاين تولەم جاساۋ مەن قۇجاتتىڭ دايىندىعى تۋرالى SMS كۇتۋ عانا قاجەت بولادى.

– 2024 جىلى حقو وپەراتورلارى 15,2 ملن قىزمەت كورسەتتى. بۇل رەتتە وتىنىشتەردىڭ 80%-ى ون قىزمەتكە تيەسىلى. ءبىز مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, بۇل قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ جانە بالاماسىز, تەك ونلاين فورماتقا كوشىرۋ بويىنشا جول كارتاسىن ازىرلەدىك. ءبىرىنشى كەزەڭدە: جەكە كۋالىكتى اۋىستىرۋ, ەلەكتروندى تسيفرلىق قولتاڭبا بەرۋ, ەڭبەك ميگرانتتارىنا رۇقسات بەرۋ قىزمەتتەرى. كەلەسى كەزەكتە تىركەۋ قىزمەتتەرى: كولىك, جىلجىمايتىن م ۇلىك, جەرگە قاتىستى قۇجاتتار كوشىرىلەدى. ماقساتىمىز – جىل سوڭىنا دەيىن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ جۇكتەمەسىن 50%-عا دەيىن ازايتۋ, – دەدى مينيستر.

ءتىپتى ونلاين-كەڭەسشىلەر ەنگىزىلىپ جاتىر. بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعىندا 60 مەملەكەتتىك قىزمەت بويىنشا كەڭەس بەرەتىن, 10 قىزمەت ءتۇرىن كورسەتەتىن ينتەللەكتۋالدى داۋىستىق كومەكشى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ قاتارىندا تۋ تۋرالى كۋالىك, سوتتالماعانى تۋرالى جانە پسيحو-ناركولوگيالىق ديسپانسەرلەردە تىركەلمەگەنى تۋرالى انىقتامالار جانە باسقا دا قىزمەت ءتۇرى بار. سونىمەن قاتار 1414 بايلانىس ورتالىعىنىڭ بازاسىندا اكىمشىلىك ورگانداردىڭ 30-دان استام بايلانىس ورتالىعىن بىرىكتىرەتىن ورتالىقتىڭ قىزمەتىنە جي ەنگىزۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ودان بولەك, مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن 5 جاڭا سەرۆيس ەنگىزىلدى. بۇل تۋرالى ۇكىمەت وتىرىسىندا «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» كەاق باسقارما توراعا­سى ارمان كەنجەعاليەۆ مالىم­دەدى. بۇل جاڭالىقتاردىڭ ىشىندە ءار پايدالانۋشىعا جەكە قىز­مەت كورسەتەتىن «جەكە مەنەدجەر» بار. سونداي-اق شەتەل ازاماتتارىن تىركەۋگە ەلەكتروندىق كەلىسىم سەر­ۆيسى قوسىلدى. ەندى ءۇي يەلەرى جالعا الۋ­شى­لاردى ۋاقىتشا تىركەۋ تۋرالى SMS-حابارلاما الادى. بۇل شارا تۇرعىن ءۇي يەسىن ەسكەرتپەي, شەتەل­دىكتەردى تىركەۋدى بولدىرمايدى.

اقپاراتتىق جۇيەلەر جۇمىس ىستەمەگەن جاعدايدا پايدالانۋشىلاردان وتىنىشتەردى قابىلداۋعا قوسىمشا سەرۆيس ازىرلەندى. ماڭىزدى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى – دەربەس دەرەكتەرگە قول جەتكىزۋدى باقىلاۋ. ول حقو قىزمەتكەرلەرىنىڭ ازامات­تاردىڭ جەكە اقپاراتىنا ولار­دىڭ كەلىسىمىنسىز قول جەتكىزە الماي­تىندىعىنا كەپىلدىك بەرەدى. سونىمەن قاتار جىلجىمايتىن م ۇلىك يەلەرىن بارلىق تىركەۋ ارەكەتتەرى تۋرالى اۆتوماتتى تۇردە حاباردار ەتۋگە بولادى. ول حابارلامالاردى ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالىنداعى جەكە كابينەتكە جىبەرەدى.

ەڭ باستىسى, جۇرگىزۋشى كۋالىگىنە ەمتيحان تاپسىرۋ ۇدەرىسىنە جاڭا تەحنولوگيالار جاسالادى. ياعني جۇرگىزۋشى كۋالىگىنە ەمتيحان تاپسىرۋ ۇدەرىسىنە تولىقتىرىلعان ناقتى­لىقتىڭ (AR) جانە كومپيۋتەرلىك كورۋدىڭ (Computer Vision) زاماناۋي تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇعان قوسا, ەۋروپا ەلدەرىنىڭ تابىستى تاجىريبەسى نەگىزىندە ەمتيحان قابىلداۋ ءتارتىبى, سونداي-اق كولىك قۇرالدارىن تىركەۋ ءراسىمى قايتا قارالاتىن بولادى.

جوباعا 5 مىڭ مەكتەپ قوسىلدى

«BTS Digital» جشس باس ديرەكتورى نۇرتاي ابىلعاليەۆ ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلىمىزدەگى «الەۋمەتتىك ءاميان» جوباسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى تۋرالى باياندادى. جوبا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرى­لىپ جاتىر ءارى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى.

– قازىر «الەۋمەتتىك ءاميان» ۇكىمەتتىڭ ەلەكتروندىق پورتالى – e-Gov mobile ىشىندە جەكە قىزمەت رەتىندە ىسكە قوسىلعان. اقشالاي ەمەس مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن كورسەتۋدە دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيستر­لىگىمەن بىرلەسىپ ء«دارى-دارمەك­پەن قامتاماسىز ەتۋ» سەرۆيسى ىسكە اسى­رىلدى. «الەۋمەتتىك ءاميان» ارقى­لى ءدارى-دارمەكتەر بۇكىل رەسپۋب­ليكاعا بەرىلەدى. ەلىمىزدەگى بارلىق 773 ءدارىحانا قوسىلعان. بۇگىندە 4,2 ملن-نان استام رەتسەپت قامتاماسىز ەتىلدى.

ول مەديتسينالىق قىزمەتكەر­لەردىڭ جۇكتەمەسىن ازايتادى, قاعاز رەتسەپتەر الۋ ءۇشىن دارىگەرگە بارۋدىڭ قاجەتى جوق. ءدارى-دارمەك الۋ تاريحى ءبىر قوسىمشادا ساقتالادى ءارى ءدارىنى ءوز بەتىمەن الا المايتىن جاعدايدا جاقىن تۋىستارىمەن ءبولىسۋ مۇمكىندىگى بار. «الەۋمەتتىك ءاميان» مەديتسينالىق ۇيىمدار تاراپىنان جالعان ەسەپ بەرۋ تاۋەكەلىن تومەندەتىپ, «قازاقتەلەكوم» اق تاڭبالاۋ جۇيەسى ارقىلى ءدارىنىڭ وندىرۋدەن ەلگە كىرگىزىلگەن ساتىنەن باستاپ ساتىلىمنان الىنعانعا دەيىنگى جولىن قاداعالايدى, – دەدى ن.ابىلعاليەۆ.

سونداي-اق ول وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ «تەگىن ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ» قىزمەتى ىسكە اسىرىلعانىن ايتتى. قازىرگى ۋاقىتتا جوبانى ەل ىشىنە تاراتۋعا كۇش سالىنىپ جاتىر. «الەۋمەتتىك اميانعا» 5 مىڭنان استام مەكتەپ قوسىلىپ, 2,6 ملن-نان استام تۇسكى تاماق بەرىلدى.

11,1 ميلليون ساندىق قۇجات پايدالانىلدى

ەلىمىزدە ەلەكتروندىق قىزمەت­تەردىڭ كومەگىمەن جول ترافيگى مەن سوتتارعا جۇكتەمەنى ازايتۋ كوزدەلىپ وتىر. ۇكىمەت وتىرىسىندا «Freedom» كومپانياسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن سەرۆيس­تەردى ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى «Freedom Holding Corp» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءارى يەسى تيمۋر تۋرلوۆ ايتىپ بەردى. اتاپ ايتقاندا, ول ساقتاندىرۋدىڭ تسيفرلىق ونىمدەرى 21-دەن استام مەملەكەتتىك ينتەگراتسيانى پايدالاناتىنىن اتاپ ءوتتى.

– ءبىز نارىقتا حقو 2.0 اج سەر­ۆيسىنە العاشقى بولىپ قوسىلدىق, ونىڭ شەڭبەرىندە اۆتوكولىك تىر­كەلگەن ساتتەن باستاپ ساقتاندىرۋ وتە­مىن ۇسىنامىز, ال باسقالارىندا ساق­تاندىرۋ قورعانىسى كەلەسى كۇنى ىسكە قوسىلادى. ءبىر جىل بۇرىن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامى­تۋ اگەنتتىگى ەۋروپروتوكول تەتىگىن ىس­كە قوستى, وندا شىعىنى 100 اەك-كە دە­يىن قۇرايتىن جكو جول پولي­تسيا­سىنىڭ قاتىسۋىنسىز جانە سوتتار­عا جۇگىنبەي رەتتەۋگە بولادى, وسىلايشا مەملەكەتتىك ورگاندارعا جۇكتەمەنى ازايتىپ, تولەمدەردى الۋ ۇدەرىسىن جەدەلدەتەدى. ءبىزدىڭ dtp.kz ساقتاندىرۋ جاعدايلارىن رەتتەۋ ءونىمىمىز كۇنتىزبەلىك 5 كۇن ىشىندە تولەمدەر جاسايدى, ال نارىق بو­يىنشا تولەمدەردىڭ ورتاشا مەرزىمى 92 كۇندى قۇرايدى. دەگەنمەن, مەملەكەت جاساپ وتىرعان بارلىق جاعدايعا قاراماستان ەۋروپروتوكول تەتىگىن پايدالانۋ ۇلەسى تومەن كۇيىندە قالىپ وتىر, – دەدى ت.تۋرلوۆ.

مەملەكەت پەن جەكە سەكتور اراسىن­داعى ارىپتەستىك مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن ترانس­فور­ما­­تسيالاپ كەلەدى. Kaspi.kz باس­قار­ما توراعاسى ميحايل لومتادزە ۇكىمەت وتىرىسىندا مەملە­كەت­تىك قىزمەتتەردى تسيفرلان­دىرۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسكەن جۇمىس تۋرالى ايتتى.

ول جۇمىستىڭ باستى ماقساتى – وتانداستارىمىزدىڭ تۇرمىسىن جايلى ەتەتىن يننوۆاتسيالىق سەرۆيستەردى قۇرۋ ەكەنىنە توقتالدى.

بىلتىر Kaspi.kz قوسىمشاسى ارقىلى 11,1 ميلليون ساندىق قۇجات پايدالانىلدى, 1,3 ميلليون اۆتو­كولىك تىركەۋدەن ءوتتى, 220 مىڭ ادام جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الدى, 277 مىڭ جەكە كاسىپكەرلىك تىركەلدى. سونىمەن قاتار 2024 جىلى سالىقتار مەن تولەمدەر بويىنشا 7,5 ميلليون تولەۋشى تىركەلىپ, Kaspi.kz ارقىلى 2,2 تريلليون تەڭگە بيۋدجەتكە ءتۇستى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 34%-عا ارتىق.