97 جاستاعى قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ ابىزى, بايان باتىردىڭ التىنشى ۇرپاعى زەينوللا ولجاباەۆ اقساقال اشىپ بەرگەن بۇل ايتىستىڭ ەرەكشەلىگى – مۇندا سۇرە, تۇرە, قىز بەن جىگىت, قايىم ايتىسى تۇرلەرى ناسيحاتتالىپ, جىرشى-تەرمەشىلەر, ءانشى-كۇيشىلەر ونەر كورسەتتى. ايتىسقا سولتۇستىك قازاقستان جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ كوماندالارى شىقتى. قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى, ايتىستىڭ اقتاڭگەرى ءجۇرسىن ەرمانوۆ, ايگىلى جىرشى الماس الماتوۆ, بەلگىلى كۇيشى تۇرار الىپباەۆ, اتاقتى ءانشى ايتبەك نىعىزباەۆ جانە اقىندار سەرىك قاليەۆ پەن ريگا وناەۆا بولدى. بۇرىن قازىلار القاسىنا كاسىبيلەر ەمەس, جەرگىلىكتى جۋرناليستەر اراسىنان بەلگىلى ادامدار مەن بەلسەندى تۇلعالار تاڭدالاتىن. بۇل جولى كونكۋرسقا تۇسكەن ءار ونەرگە وسى سالانىڭ ءوز ماماندارى باعاسىن بەرىپ, ناعىز كاسىپقويلار سارالادى.
ءسوز سايىسىن بەلگىلى ايتىسكەر اقىن, ءماجىلىس دەپۋتاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى امانجول ءالتاي جۇرگىزىپ وتىردى. ايتىستىڭ جاڭا فورماتى جۇرتتى جالىقتىرمادى. الدىمەن ءار كوماندانىڭ مۇشەلەرىن جاس تالاپتار تانىستىردى. سونىڭ ىشىندە سولتۇستىك قازاقستان كومانداسىن 13 جاستاعى سۇلتان جارقىن ۇلى, ال شقو كومانداسىن 15 جاستاعى بەكبولات ەرقۇلان تىلدەرى جەتكەنشە كوركەمدىكپەن جەتكىزدى. قىزىلجارلىقتاردىڭ كاپيتانى – سەگىز سەرى اتىنداعى حالىق اسپاپتارى وركەسترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى قايىرلى عافۋروۆ, ال التايلىقتاردىڭ باسشىسى بەلگىلى اقىن سەرىك قۇسانباەۆ بولدى. جاس ۇلاندار ولاردىڭ ونەردەگى جەتىستىكتەرىن تالماي جەتكىزدى.
سۇرە ايتىسقا سولتۇستىك قازاقستان اتىنان بەلگىلى اقىن جۇمابەك راحيموۆ, شىعىسقازاقستاندىقتار اتىنان اردابەك اقبابا ۇلى شىقتى. ەكەۋىنىڭ دە ونەرى وسال ەمەس. ايشىقتى تىركەستەر ەكى جاقتان دا اعىلىپ جاتتى. سونىڭ ىشىندە جۇمابەكتىڭ «كۇن نۇرى مەن اي نۇرى شاعىلىپ, ەسىلىم جاتىر انە ك ۇلىپ اعىپ», دەسە اردابەك «مارجانداي جىرلارىمدى مەن توگەيىن, جەرىندە ماعجانداي مارعاسقانىڭ» دەگەن ادەمى ۇيقاستار حالىقتى ءتانتى ەتتى. بىراق جۇمابەكتىڭ اسكەري ادام ەكەنىن ەسكە العان اردابەك جاس ساربازداردىڭ اراسىندا بولىپ جاتاتىن وعاش قىلىقتار تۋرالى ايتىپ, ونىڭ باسىن كوتەرتپەي تاستادى. جۇمابەك بۇل سىنعا قارسى تۇششىمدى جاۋاپ تابا الماي قالعان كەزدەرى كوپ بولدى. الايدا قازىلار القاسى ەكى اقىننىڭ ونەرىن تەڭ دەپ باعالادى.
وسىدان ءارى ايتىس پەن باسقا ونەرلەر ارالاسىپ وتىردى. سولتۇستىكتەر كومانداسىنىڭ مۇشەسى مەيرامگۇل زدۋلينا اقجار وڭىرىنە كەڭ تارالعان «ايسارى-شورمان» جىرىن ادەمىلەپ ورىنداپ بەردى. ال ءتۇبى تارباعاتايلىق اۋدانبەك جۇماباي قىتاي قازاقتارىنىڭ ماقامىمەن مۇڭلى جىر توكتى. وسىدان ءارى قىزىلجارلىق حابدوللا مەن وسكەمەندىك قۋانىش ەركىن ۇلى تۇرە ايتىسقا شىقتى. بۇل ايتىستىڭ ءمانى قارسىلاستار ءبىرىنىڭ ايتقان ويىن ەكىنشىسى جالعاستىرىپ, ءىلىپ اكەتۋگە سايادى. بۇل سايىستا دا ەكى جاق تەڭ ءتۇستى.
ونەر كەشىنىڭ ەڭ ۇلكەن جاڭالىعى كۇيشىلەر جارىسى ەدى. دومبىرالارىنان ادامنىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرعان كۇي توگىلگەن ەكى ونەرپاز ءبىرى باستاعان كۇيدى ورتان بەلىنەن ەكىنشىسى جاڭىلماي جالعاستىرىپ وتىردى. تاڭداعان كۇيلەرى دە, ورىنداۋ شەبەرلىكتەرى دە تىڭدارمانداردى شابىتتاندىردى. ەڭ سوڭىندا ەكەۋى قوسىلىپ «ادايدى» اڭىراتقاندا كۇي قۇدىرەتىنە ءتانتى بولعان كورەرمەندەر ورىندارىنان تۇرىپ كەتە جازدادى. ەكى كۇيشى دە ەڭ جوعارعى ون ۇپايدان الدى.
سولتۇستىكتەگى ايتىستىڭ تۋىن كوتەرىپ جۇرگەن شەبەر ۇيىمداستىرۋشى جارقىن جۇپارحان مەن التايدىڭ ار جاعىنان كەلىپ, وسكەمەننىڭ نامىسىن قورعاعان گۇلجان ىقىلاس قانداسىمىز قىز بەن جىگىت بولىپ ايتىستى. ۇتىمدى ازىلدەر, ورىندى تالاپتار بولعانىمەن, بۇل ەكى اقىن تولىق اشىلا المادى. جارقىن سولتۇستىكتىڭ اسەم كولدەرىن ايتىپ, قانداسىمىزعا وسىندا قال, ساۋمالكولگە, كىشكەنەكول, قايرانكولگە, ماعجاننىڭ ساسىقكولىنە اپارام دەگەنىنە گۇلجان قازىر ولار قاتىپ جاتقانىن ايتىپ, «مۇزتاۋدان كەلگەن قىزدى مۇز ۇستىندە ۇيىقتاتايىن دەپ پە ەدىڭىز» دەپ اداماتا مەن حاۋانىڭ مۇز ۇستىنە كەزدەسكەندەرىن مەڭزەپ, جول تاۋىپ كەتتى... قازىلار ەكەۋىنە دە بىردەي باعا قويدى.
ايتىستىڭ تاعى ءبىر ءتۇرى – قايىم ايتىس. مۇندا اقىندار ءبىرى باستاعان جولدارعا ۇيقاستى ەكىنشىسى مانىمەن دە, مازمۇنىمەن دە جالعاستىرىپ اكەتۋى كەرەك. قىزىلجارلىق جاس اقىن دياس اياعان بۇگىنگى تاڭدا ايتىستىڭ حاس شەبەرىنە اينالعان سەرىك قۋانعانعا دەس بەرمەي, تەڭ ءتۇستى.
تەڭ ءتۇسىپ كەلە جاتقان ەكى جاق كوماندالارىنىڭ جەڭىسىن انشىلەردىڭ ونەرى شەشتى. وسىعان دەيىن كوكشەتاۋ قالاسىندا وتكەن «ارقا اۋەندەرى» جانە اتىراۋ قالاسىندا وتكەن ء«ان-داريا» بايقاۋلارىنىڭ باس جۇلدەگەرى, كۇمىس كومەي ءانشى قىزىلجارلىق ءبىرجان ەسجانوۆ قارسىلاسى قۋانىش ورالباەۆقا دەس بەرمەي, ءبىر ۇپايمەن جەڭىپ كەتتى. وسى ءبىر ۇپاي ەكى جاق كوماندالارىنىڭ جەڭىمپازىن انىقتادى. ءسويتىپ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كومانداسى ايتىستىڭ كەلەسى اينالىمىنا شىعىپ, ەندى 15 ساۋىردە استانا قالاسىنىڭ كومانداسىمەن سىنعا تۇسەدى.
ايتىسقا قاتىسقان اقىنداردىڭ بارىنە 500 مىڭنان, اتسالىسقان ونەرپازدارعا 250 مىڭ تەڭگەدەن اقشالاي سىيلىق تابىستالدى.
پەتروپاۆل
