ادام قۇقىن قورعاۋداعى ىلكىمدى شارالار

28 اقپاندا يگور روگوۆتىڭ تور­اعالىعىمەن وتكەن كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا ادام ساۋداسىنا قارسى تەتىكتەردى جەتىلدىرۋ, زارداپ شەككەندەرگە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ بالالارىن, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق پەن ادام ساۋداسىنىڭ قۇرباندارىن, ت.ب. قۇجاتتاندىرۋ سەكىلدى كۇن تارتى­بىن­دەگى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىعا سالىندى.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپو­ۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە تۇرمىستىق زورلىق-زوم­بى­لىق قۇرباندارىنا ارناۋلى الەۋ­مەتتىك قىزمەت كورسەتەتىن – 48, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك سەكتوردا – 20, مەملەكەتتىك-الەۋمەتتىك تاپسىرىس شەڭ­بەرىندە 28 داعدارىس ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. مۇنداي مەكەمەلەر ءاربىر وبلىس ورتالىعىندا بار.

«2017 جىلدان 2024 جىلعا دەيىن تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ 27 مىڭ قۇربانىنا ارنايى الەۋمەت­تىك قىزمەتتەر كورسەتىلدى. 2025 جىلى  1 قاڭ­تاردا داعدارىس ورتالىقتارىن­دا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت 4 656 ادامعا, ونىڭ ىشىندە 1 446 ايەل مەن 3 200 بالاعا كورسەتىلگەن. بارلىق ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت الۋشىعا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەردىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى, ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق, الەۋمەتتىك-مەديتسينالىق, الەۋمەت­تىك-پسيحولوگيالىق, الەۋمەتتىك-پەدا­گوگيكالىق, الەۋمەتتىك-ەڭبەك, الەۋ­مەتتىك-مادەني, الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق, الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق قىزمەتتەر كورسەتىلەدى», دەدى س.جاقىپوۆا.

س.جاقىپوۆا بيىل مينيسترلىك ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋدى باستاعانىن باياندادى. ول ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتەتىن بارلىق ورتالىق ءتيىستى ليتسەنزيا الۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى.

ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا گەنەرال-لەيتە­نان­تى يگور لەپەحا بيىل قاڭتار ايىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلىك پوليتسيا دەپارتامەنتىندە وتبا­سىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبى­لىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى ما­مان­داندىرىلعان بولىمشە­لەر قۇرىل­عانىن اتاپ ءوتتى. وعان قوسا ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كو­ميتەتىنىڭ قۇرىلىمىندا دەربەس بولىمشە – وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەس باسقارماسى قۇرىلعان. ونىڭ قىز­مەتى زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل سالاسىنداعى جيناقتالعان جۇيەلىك پروبلەمالاردى جويۋعا باعىتتالادى.

«وتباسىنداعى زورلىق-زومبى­لىق تاۋەكەلدەرىن انىقتاۋ مەن باقى­لاۋدىڭ جاڭا الگوريتمدەرى ازىرلەندى. جەدەل توپتار جاعدايدى تالداۋدىڭ تسيفرلىق قۇرالدارىن قولدانا وتىرىپ, وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىق جاعدايلارىن بولدىرماس ءۇشىن جەدەل ارەكەت ەتەدى. رەسمي ارىز كەلىپ تۇسكەنگە دەيىن, ونىڭ ىشىندە قايتالانعان جانجالدار تۋرالى دەرەكتەر نەگىزىندە دە زورلىق-زوم­بىلىقتىڭ الدىن الۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەدى ي.لەپەحا.

ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ۋاكىلەتتى ورگاندار تاراپىنان مەديتسينالىق, پسيحولوگيالىق, قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋدى ماقسات تۇتقان 74 داعدارىس ورتالى­عىن­دا بارلىق قاجەتتى جاعداي جاسالعا­نىن, زارداپ شەككەندەرگە پسيحولو­گيالىق قولداۋ جۇمىسى ۇيىمداس­تىرىلعانىن, ايەل تەرگەۋشىلەرگە تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى.

«سانا-سەزىم» ايەلدەر باستاما­لارىنىڭ قۇقىقتىق ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ديرەكتورى شاحنوزا حاسانوۆا 2019–2024 جىلدارى 1 500-دەن اسا قۇجاتسىز ادامعا كومەك كورسەتىلگەنىن ايتتى. ونىڭ ىشىندە «سانا-سەزىم» زاڭگەرلەرى قۇ­جا­تى جوق 228 كامەلەتكە تولماعان با­لانى انىقتاعان. ولارعا ومىردە وزدەرىنىڭ بار ەكەنىن رەسمي راستاۋعا مۇمكىندىك بەرىلىپ قانا قويماي, ءبىلىم الۋعا, مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە جانە باسقا دا الەۋمەتتىك مۇمكىندىك­تەرگە قول جەتكىزۋگە جول اشىلدى. اراسىندا ادام ساۋداسىنىڭ, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارى دا بار.

«تۋ تۋرالى كۋالىگى جوق بالالاردى قۇجاتتاندىرۋ جۇيەسىن جاقسارتۋدا كەشەندى شارالار ەنگىزۋ قاجەت. وسىعان وراي كەلەسى باستامالاردى ۇسىنامىز. بىرىنشىدەن, بالا­لاردى تىركەۋ پروتسەدۋراسىن جەڭىلدەتۋ كەرەك. قۇجاتى جوق ادام­داردىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىن ازا­­ماتتىق قوعام ۇيىمدارىنان بەرى­لەتىن رەسمي سۇراۋلارعا جاۋاپ ۇسى­نۋدى قوسا العاندا بالانىڭ ومىر­گە كەلگەنىن راستايتىن بالاما تەتىك­تەردى ەنگىزۋ قاجەت. ەكىنشىدەن, قۇجاتسىز ادامداردى, سونىڭ ىشىندە بالالاردى تانۋ حاتتاماسىن جاساۋ بويىنشا ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلار جۇمىسىن جانداندىرۋ كەرەك. ۇشىنشىدەن, ولارعا ءبىلىم الۋ مەن مەديتسينالىق قىزمەت الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتكەن ءجون. تورتىنشىدەن, قۇجاتسىز اتا-انا ءۇشىن بالالارعا قاتىستى دنق-تەست تاپسىرۋ تولەمىنەن بوساتۋ قاجەت», دەدى ش.حاسانوۆا.

كوميسسيا وتىرىسىندا وزگە دە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ومبۋدسمەندەر, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ادۆوكاتۋرانىڭ, ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتى­سىپ, ادام قۇقىن قورعاۋعا قاتىستى ويلارىن ورتاعا سالدى.