عىلىمعا سالماقتى ۇلەسىن قوسقان عالىمنىڭ كوپ جىلدان بەرى ەسىمى ەسكەرىلمەي قالعان ەدى. ەندى, مىنە, ەلى سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرعانداي. بىلتىر اكادەميكتىڭ تۋعانىنا 110 جىل تولۋىنا وراي بۇقار جىراۋ اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى اسحات ءالي باستاعان جەرگىلىكتى 13 دەپۋتات ءوز قاراجاتتارىنا ساتىپ العان 125 كوشەتتى ۇلگىدەگى قانىش باعىنا ەكتى. سوندا اۋداندىق ورتالىق كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى «گەولوگيانىڭ قوس الىبى» كورمەسىن ۇيىمداستىرعان ەدى. وسى ورايدا, اتالعان كىتاپحانانىڭ ادىسكەرى مايگۇل اسقاروۆانىڭ ەڭبەگىنە ەرەكشە توقتالا كەتكەن ءجون. ول ارىقتاي عالىمنىڭ تۋعان جەرى ۇلگى اۋىلىنىڭ تاريحىن, اكادەميكتىڭ ءومىرى مەن عىلىمي قىزمەتى جونىندە تالماي ىزدەنىپ, بالالارى مەن تۋىستارىنان دەرەكتەر مەن فوتوسۋرەتتەردى تىرنەكتەپ جيناپ, تارتىمدى كورمە مەن بەينەكورىنىس ازىرلەدى. تاعىلىمدى كەشتىڭ مازمۇنىن دا ءبىر ءوزى جازىپ شىقتى. ءارى ءوزى جۇرگىزدى.
سالتاناتتى كەشتە العاش بولىپ بايانداما جاساعان اكادەميكتىڭ تۋعان توپىراعىنان شىققان PhD, ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىم جونىندەگى پرورەكتورى اسىلبەك زەينيدەنوۆ عالىمنىڭ يگىلىكتى ءىزى جونىندە ءسوز قوزعادى.
– اكادەميك ارىقتاي قايىپوۆ ءوزىنىڭ سوڭىندا ءۇش يگىلىك قالدىردى. بىرىنشىدەن, ول ورتالىق قازاقستان وڭىرىندە اقمايا سيرەك مەتالل كەن ورنىن اشىپ, ەكىنشىدەن, اششىساي مەن زىريانوۆ كەن كوزدەرىندە جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرى جاڭا كەنتاس قاباتتارىن تابۋعا, كەندەردىڭ جالپى قورىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, قازىرگى التاي قالاسىندا قورعاسىن كومبيناتىنىڭ سالىنۋىنا نەگىز بولدى. ۇشىنشىدەن, قازاقستان مەن ورتا ازيانىڭ مەتاللوگەنيالىق كارتاسىن قۇراستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى. ءبىز عالىم اعامىزدىڭ وسىناۋ ەڭبەگى مەن مۇراسىن دارىپتەۋىمىز كەرەك. بۇگىندە ونىڭ ءىسىن جالعاستىرۋشى جاس بۋىننىڭ جوقتىعى جانعا باتادى. كەزىندە ارىقتاي باستاعان قانشاما عالىم شىققان ۇلگىنى بىلاي قويعاندا, بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ وزىنەن عىلىممەن شىنداپ شۇعىلدانىپ جۇرگەن ءبىردى-ەكىلى ادامدى عانا بىلەمىن. سوندىقتان بۇل مەرەيتوي وتكەندى ەسكە الۋ عانا ەمەس, ارىقتاي قايىپوۆتىڭ ۇرپاقتارىنا ۇلگى بولعان ءىسىن ءارى قاراي جالعاستىرۋعا سەرپىن بەرەدى دەپ ويلايمىن, – دەي كەلە ۋنيۆەرسيتەتى اتىنان اۋداندىق كىتاپحاناعا عۇلاما عالىمدار قانىش ساتباەۆ پەن ەبىنەي بوكەتوۆ تۋرالى بىرنەشە كىتاپتى تارتۋ ەتتى.
بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ اكىمى ەرلان قۇسايىن مۇنداي سالتاناتتى جيىننىڭ جاستارعا وي سالاتىنىن, ويتكەنى ەشبىر مەملەكەت عىلىم, ءبىلىمسىز دامىپ, وركەندەمەيتىنىن جەتكىزدى. ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىمەن ەكى ارادا ءوزارا عىلىمي ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم جاساسۋ تۋرالى ۇسىنىسىن جوعارى وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى نۇرلان دۋلاتبەكوۆ مىرزاعا جولدايتىنىن ايتتى. بۇل كەلىسىم بولاشاقتا اۋداننىڭ مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىنان عىلىمعا قابىلەتى بار بالالاردى انىقتاپ, ولاردىڭ جولىن اشۋعا ىقپال ەتەدى.
اكادەميكتىڭ اقش-تىڭ لوس-اندجەلەس قالاسىندا تۇراتىن ۇلى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مالىك قايىپوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن جانە دەمەۋشىلىگىمەن بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ بىلتىرعى وقۋ جىلىندا مەكتەپ بىتىرەتىن تۇلەكتەرى اراسىندا «مەن بولاشاقتا كىم بولعىم كەلەدى؟» تاقىرىبىندا ەسسە جازۋدان بايقاۋ جاريالانىپ, قورىتىندىسى شىعارىلعان ەدى. بايقاۋ جەڭىمپازى اتانعان 11 وقۋشىنىڭ ارقايسىسىنا ارىقتايدىڭ الماتىدان ارنايى كەلگەن جيەنى يۋليا قارجىلاي سىيلىق پەن ارنايى ديپلوم تاپسىردى. مۇنىمەن قوسا, ءبىلىم سالاسىنا قوسقان ۇلەسى مەن كاسىبي بىلىكتىلىگىن تانىتقانى ءۇشىن اۋداندىق ءبىلىم بەرۋ ءبولىمى ۇسىنعان بوتاكوز سەمباەۆا, مەرەي قايراتوۆا, سالقىن باياحمەتوۆا مەن ەربول ايبولاتتاي ۇستازدار دا يۋليانىڭ قولىنان العىسحاتتار مەن اقشالاي سىيلىق الدى. جىل بويى ارىقتاي اتىن ارداقتاۋ جولىندا جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەگەن مايگۇل اسقاروۆانى دا ۇمىت قالدىرماي, تۋىستارى اتىنان العىسىن ءبىلدىرىپ, وعان دا قارجىلاي سىيلىق تابىس ەتتى. سونداي-اق اۋداندىق كىتاپحاناعا ءۇش تىلدە شىعارىلعان «قازاقستان عالىمدارىنىڭ بيبليوگرافياسى: قايىپوۆ ارىقتاي قايىپ ۇلى» بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشىن, بىرنەشە ماقالا مەن فوتوسۋرەتتى سىيلادى. ءسويتىپ, كىتاپحانا قورى قايىپوۆقا قاتىستى 11 كىتاپ, 18 ماقالا, 63 فوتوسۋرەت, 4 عىلىمي ەڭبەك, 1 ەستەلىك كادەسىيعا تولىقتى.
سالتاناتتى كەشتە مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت ءابدىراحمان كۋلوۆ پەن مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور دۇيسەنتاي كۋلوۆ ارىقتايدىڭ ادامي قاسيەتىنە توقتالدى. ونىڭ ار مەن ادالدىقتى تەڭ ۇستاعان تۇلعا ەكەندىگىن ەسىنە الدى. بەلگىلى اقىن-جۋرناليست ەرجان يماش پەن ۇلاعاتتى ۇستاز جاسۇلان حاميتوۆتىڭ اكادەميككە, ونىڭ تۋعان جەرىنە ارناعان ولەڭىنە كورەرمەن قول سوقتى.
بۇل كۇنى ۇلگى اۋىلىنىڭ دا رۋحى وياندى. ۇلگىدەن شىققان اقىنداردىڭ ولەڭىنە جازىلعان اندەر شىرقالدى. ءبىر-ءبىرىن كوپ جىل كورمەگەن اۋىلداستار ارقا-جارقا كۇيگە بولەندى.
قاراعاندى وبلىسى,
بۇقار جىراۋ اۋدانى
