وسى كىسى سەمەيدەگى ۋەزدىك ۋچيليششەدە وقىپ ءجۇرىپ, دانا ابايدىڭ داڭقىن ەستيدى. ءسويتىپ, ول كىسىمەن جولىعىپ, ءتالىمىن تىڭداپ, ونەگەسىن ۇيرەنۋدى قۇپ كورەدى. ول زاماندا اباي اتامىزدىڭ سەمەيگە كەلۋى – ءوز الدىنا ءبىر حيكايا. شاھار جۇرتىنا «اباي كەلە جاتىر» دەگەن حابار ءۇش كۇن بۇرىن تارايدى. مۇمكىن دانانىڭ داڭقىنا قۇمار ەل ارنايى تاراتادى.
ءبىر كۇنى «اباي «جاڭا سەمەي» جاقتاعى پاتەر ۇيىنە كەشكە كەلەدى ەكەن» دەگەن حاباردى ەستىگەن ءارىپ تاڭىربەرگەن ۇلى بەتىن جۋىپ, شايىن ىشپەستەن اباي اعاسىن ىزدەپ شىعادى. تابادى. ەسىكتەن كىرىپ كەلىپ:
– اسسالاۋماعالەيكۇم, اباي اعا! – دەپ ءيىلىپ سالەم بەرەدى. اقىن جىگىتتى اباي دا سىرتىنان بىلەتىن بولۋ كەرەك, دەرەۋ سالەمىن الىپ:
– ورنىڭدا قوزعالماي تۇرىپ ۇيدەگى مەن سىرتتاعىنى ءبىراۋىز ولەڭ عىپ ايتشى, – دەپتى. سوندا ءارىپ ىركىلمەي:
شەككەنى بۇل سەمەيدىڭ وڭشەڭ قوتىر,
جيىلار ءبىر پۇشپاققا وپىر-توپىر,
شايىنا قوساتۇعىن ءسۇتى دە جوق,
اققۋ قۇستاي سىلانىپ قاتىنى وتىر, دەپتى ىركىلمەي. اباي ريزا بولىپ:
– جارايسىڭ, جىگىتىم, – دەپ قاسىنا وتىرعىزىپ, جاڭادان داستارقان جايىپ, كۇتەدى. ءارىپ اعاسىمەن بىرگە ەت جەپ, شاي ءىشىپ, مەكتەبىنە قايتادى.
ەرتەڭىنە ءارىپ كىتابىن قولتىقتاپ مەكتەپكە بارا جاتسا, اباي جانىنداعى جولداستارىمەن بىرگە بازارعا قاراپ تۇر ەكەن. ءارىپ:
– اسسالاۋماعالەيكۇم, اباي اعا! اباي:
– ۋاعالايكۇماسسالام! ەي, ءارىپ, وسى جىپىرلاعان بازاردى ءبىراۋىز ولەڭ عىپ ايتشى, – دەيدى. ءارىپ:
جەگەنى بۇل سەمەيدىڭ وڭشەڭ پالاۋ,
اسىعىس جۇمىستارى قىزىل تاناۋ.
ءبىرى الىپ, ءبىرى ساتىپ شۋىلداسىپ,
ءوز اتىن جاۋداي ساباپ كەتكەنى اناۋ, – دەپتى. بۇل پاروحود كەلگەندەگى سيگنالىندا ءبىرىنشى وچەرەد الۋعا تالاسىپ, ءوز اتتارىن وزدەرى سابالاپ, شاۋىپ بارا جاتقان پەرجەۆايشىلاردى ايتقانى ەكەن.
* * *
سودان تاعى بىردە ءارىپ «اباي ار جاقتا ۇلكەن سەمەيگە كەلىپتى» دەگەن حابار ەستيدى. بۇل جازعىتۇرىم ۋاقىت ەكەن. ەرتىس بۇزىلىپ, سەڭ ءجۇرىپ جاتىپتى. كۇزەتشى ەشكىمدى ارى وتكىزبەيدى. سودان اعاسىنا سالەم بەرۋ ءۇشىن تاۋەكەلگە باسقان ءارىپ كۇزەتشىدەن قاشىپ, ءبىر سەڭنەن ءبىر سەڭگە, مۇزدان-مۇزعا سەكىرىپ ار جاققا امان وتەدى.
اباي تۇسكەن ءۇيدىڭ قاقپاسىنا كەلسە, ارعى جاعىندا ءوزى دە ءبىر توپ جولداستارىمەن شىعىپ كەلەدى ەكەن. ءارىپ قول قۋسىرىپ, سالەم بەرەدى. اباي سالەمىن الماستان:
– ەي, ءارىپ, الباستى قانداي بولادى؟ – دەپتى. ءارىپ:
– الباستى تاپ سىزدەي بولادى, – دەپتى. اباي ۇندەمەي جايىنا كەتە بارادى. ءارىپ تە ءوز جونىنە جۇرە بەرەدى. دانانىڭ اتقوسشىلارى اڭ-تاڭ بولىپ, اڭىراپ قالادى. سودان ءبىر جولداسى ءسوز باستاپ:
– اباي, ءسىزدىڭ شەشەندىگىڭىز, ابىروي-اتاق, داڭقىڭىز بارلىعى دا ساي. بىراق كوپكە تۇسىنىكسىز ءبىر مىنەزىڭىز بار. كەيدە بالا-شاعامەن دە سويلەسەتىنىڭىز قىزىق. الگى بالا «الباستى تاپ سىزدەي بولادى» دەپ سوگىپ كەتتى عوي. اۋىر ءسوز عوي ونىسى, – دەيدى. سوندا اباي:
– ول بالا – اتاقتى اقتايلاق ءبيدىڭ نەمەرەسى. مەنى سوككەن جوق. سوزىمە دۇرىس جاۋاپ بەردى. مەن وعان قاپىلىستا, توسىن سۇراق قويدىم. ول «الباستى ءسىز سياقتى قاپىلىستا باسادى» دەدى. بۇل بالامەن ويناماڭدار, ول ءوزىن ماعان سىناتىپ ءجۇر, مەن سىناپ ءجۇرمىن, – دەپتى.
