جازۋشىلار وداعى عيماراتىندا وتكەن جازۋشىمەن قوشتاسۋ راسىمىنە جينالعان جۇرتتىڭ قاراسى قالىڭ بولدى. قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ جۇرگىزگەن قارالى جيىندا مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كوڭىل ايتۋ حاتىن وقىپ بەردى.
«كورنەكتى جازۋشى, دراماتۋرگ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى دۋلات يسابەك ۇلى يسابەكوۆتىڭ دۇنيەلەن وتكىنە بايلانىستى اۋىر قايعىعا ورتاقتاسىپ, كوڭىل ايتامىن. دۋلات يسابەك ۇلى ۇلاعاتتى عۇمىرىن ۇلت ادەبيەتىنە ارناعان, تاعىلىمدى تۋىندىلارىمەن وقىرمان ساناسىنا شامشىراق بولا بىلگەن ناعىز دەگدار تۇلعا ەدى. حالقىمىزدىڭ رۋحاني الەمىن بايىتۋدا, ۇلتتىق پروزامىزدىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋدە ايانباي تەر توگىپ, ونەگەلى ءومىر ءسۇردى. قۋاتتى قالامىنان تۋعان سۇبەلى شىعارمالارى, درامالىق ەڭبەكتەرى الەم ساحنالارىن باعىندىرىپ, دۇنيە جۇزىنە كيەلى ءسوز ونەرىمىزدى دارىپتەدى. سوڭىنا ادەبي مول مۇرا قالدىرعان دۋلات يسابەك ۇلىنىڭ جارقىن بەينەسى مەن ارداقتى ەسىمى حالقىمىزدىڭ جۇرەگىندە ماڭگى ساقتالادى. مارقۇمنىڭ يمانى سالامات, جانى ءجانناتتا بولسىن!», دەلىنگەن پرەزيدەنتتىڭ كوڭىل ايتۋ حاتىندا.
ەرلان قارين مەملەكەت باسشىسىنىڭ دۋلات يسابەك ۇلىن ەرەكشە قادىرلەيتىنىن, ونىڭ شىعارمالارىمەن, ۇستانىمدارىمەن جەتە تانىس ەكەنىن, ۇلت رۋحانياتىنا قوسقان ۇلەسى مەن قوعامدىق دامۋداعى جاساعان ەڭبەگىن باعالايتىنىن ايتا كەلە, قاسىم-جومارت توقاەۆ 2022 جىلى ءوز جارلىعىمەن دۋلات يسابەك ۇلىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتاعىمەن ماراپاتتاعانىنا توقتالدى.
مەملەكەتتىك كەڭەسشى سونىمەن قاتار جازۋشىنىڭ دوستارىنا ارنايى كوڭىل ايتاتىنىن, «بۇل بۋىن ءوزارا ادەمى ءازىل مەن حيكايالارعا تولى ادال دوستىعىمەن ەرەكشەلەنگەنىن» اتاپ ءوتتى. قارالى جيىندا جازۋشىنىڭ كوزى تىرىسىندە جولداس بولعان ۇزەڭگىلەستەرى, زامانداستارى, تانىمال تۇلعالار ءسوز سويلەپ, «قازاقتىڭ كوركەم ادەبيەتىنىڭ ەرەن قابىرعاسىنان ايىرىلىپ قالدىق» دەدى.
«قازاق ادەبيەتىن دۋلات يسابەكوۆسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. قولىنان قالامى تۇسكەنشە تەك قازاق ادەبيەتىنە ەڭبەك ءسىڭىردى. ءبىز ءوز ۇلىلارىمىزدى ۇلىقتاعان, قادىرلەگەن حالىقپىز. بۇكىل قازاقستان قازىر قارا جامىلىپ وتىر», دەدى مەرەكە قۇلكەنوۆ.
«جارتى عاسىردان استام ۋاقىت ءوز شىعارماشالىرمەن كۇلدىرە دە بىلگەن, جىلاتا دا بىلگەن, ويلاندىرا دا بىلگەن عاجايىپ تالانت يەسى ومىردەن ءوتتى. قازاق امان بولسا, تالاي تالانتتاردى اكەلەتىن شىعار, بىراق دۋلاتتىڭ ورنىن ەشكىم الماستىرمايدى», دەپ كوزىنە جاس الدى جازۋشى تولەن ابدىكوۆ.
«قازاق ءوزىنىڭ ۇلى جازۋشىسىمەن قوشتاسىپ جاتىر. ءبىز, تولەن, كادىربەك, ءبارىمىز ۇلى دوسىمىزبەن قوشتاسىپ جاتىرمىز. جارتى عاسىردان استام يىقتاسىپ بىرگە جۇردىك, قۇشاقتاسىپ ءومىردى بىرگە وتكىزدىك. دۋلاتتاي پەرزەنت تۋا قويماس, ءدال دۋلاتتىڭ ورنىن ەشكىم باسا المايدى», دەپ تەبىرەندى جازۋشى بەكسۇلتان نۇرجەكە.
قارالى جيىندا مارقۇمنىڭ جاقىندارىنا سونداي-اق پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ, سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ, ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆتىڭ, وبلىس اكىمدەرىنىڭ كوڭىل ايتۋ حاتتارى تابىستالدى.
ەسكە سالا كەتەيىك, دۋلات يسابەكوۆ 1942 جىلى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ارىس اۋدانى, «لەنين جولى» اۋىلىندا تۋعان. 1963 جىلى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن.
جازۋشى ءار جىلدارى قازاق كسر تەلەۆيزيا جانە راديوحابار جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتىندە اعا رەداكتور (1967-1968), قازاق سوۆەت ەنتسيكلوپەدياسى باس رەداكتسياسىندا اعا عىلىمي رەداكتور (1968-1970), «جۇلدىز» جۋرنالىندا ءبولىم مەڭگەرۋشىسى (1971-1976), «جالىن» باسپاسىندا رەداكتسيا مەڭگەرۋشىسى (1976-1980) بولعان.
قازاق كسر مادەنيەت مينيسترلىگى رەپەرتۋارلىق-رەداكتسيالىق كوللەگيانىڭ باس رەداكتورى (1980-1988), قازاق تەلەديدارىنىڭ باس رەداكتورى (1988-1992), «جازۋشى» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى (1992-1995), قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ حاتشىسى, قر مادەنيەتتانۋ عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولىپ ەڭبەك ەتكەن.
جازۋشىنىڭ «گاۋھار تاس», «دەرمەنە», «پەرi مەن پەرiشتە», «تiرشiلiك», «وكپەك جولاۋشى», «بiز سوعىستى كورگەن جوقپىز», «قارعىن» (رومان, 1980) ت.ب. كىتاپتارى جارىق كورگەن.
«شويىنقۇلاق», «اقىراماشتان ناۋرىزعا دەيiن», «ەسكەرتكiش», «سوتسياليزم ءزاۋلiمi», «كونفرونتاتسيا», «تالاحان-186», «بوناپارتتىڭ ۇيلەنۋi», «اي-پەتري اقيقاتى», «كەمپiرلەر», «شالدار», «تىنىشتىق كۇزەتشiسi» سەكىلدى شىعارمالارى ءار جىلدارى شىققان.
جەكەلەگەن پوۆەستەرi مەن اڭگiمەلەرi نەمiس, چەح, ۆەنگر, بولگار, قىتاي, تۇرiك, وزبەك جانە اعىلشىن تiلدەرiنە اۋدارىلىپ, شەت ەل وقىرماندارىنا دا كەڭىنەن تاڭىلدى. جازۋشىنىڭ شىعارمالارى بويىنشا «گاۋھار تاس» (1975), «دەرمەنە» (1994), «تاۋقىمەت» («تiرشiلiك» پوۆەسi بويىنشا, 1998), «لوتورەيا» («ەرجەتكەنشە» پوۆەسى بويىنشا, 2013), «بالۋان شولاق» («جاۋجۇرەك» پەساسى بويىنشا, 2019) اتتى كوركەم فيلمدەر مەن «اپكە» اتتى پەساسىنىڭ نەگىزىندە تەلەسەريال تۇسىرىلگەن.
قازاق ساحناسى تاريحىندا وزىندىك ورنى بار 26-عا جۋىق پەسانىڭ اۆتورى. «اپكە», «ەرتەڭدi كۇتۋ», «مۇراگەرلەر», «كiشكەنتاي اۋىل», «ەسكi ۇيدەگi ەكi كەزدەسۋ», «تور», «اكتريسا», «اققۋ-جiبەك», ء«انشi قۇستار فەستيۆالi», «مۇڭلىق- زارلىق» اتتى پەسالارى رەسپۋبليكا ساحنالارىنان ۇزاق جىلدار بويى تۇسپەي كەلە جاتىر. سانكت-پەتەربۋرگ, ومسك, لوندون قالالارى مەن بولگاريا, تاجىكستان, تۇركيا, وزبەكستان, باشقۇرتستان سياقتى الىس-جاقىن مەملەكەتتەردىڭ ساحنالارىندا ءجيى قويىلىپ ءجۇر. 2012 جىلى جازۋشىنىڭ 70 جاسقا تولعان مەرەيتويىنا وراي وتكەن «يسابەكوۆ الەمى» اتتى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنە التى وتاندىق, التى شەتەل تەاترلارى قاتىستى.
