– ەربول قۋانتاي ۇلى, 2024 جىل وتاندىق سپورتتا ماڭىزدى كەزەڭ بولدى. سپورتشىلارىمىز ءتورت جىلدا ءبىر كەلەتىن وليمپيا ويىندارى مەن پاراليمپيادادا, ەكى جىل سايىن وتەتىن V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا باق سىنادى. سالا باسشىسى رەتىندە وتكەن جىلدىڭ كورسەتكىشتەرىنە كوڭىلىڭىز تولا ما؟
– راس, بىلتىر ءىرى سپورتتىق وقيعالارعا كۋا بولدىق. ءتورت جىلدىقتىڭ باستى دوداسى وليمپيا ويىندارىن وتكەردىك. پاريج تورىندەگى بايراقتى باسەكە قازاق سپورتىنىڭ تاريحي جەتىستىكتەرىمەن جىلناماعا جازىلدى. اۋەلى دزيۋدوشى ەلدوس سمەتوۆتىڭ التىن جۇلدەسىن ايتۋعا ءتيىسپىز. وليمپيادانىڭ التىن, كۇمىس, قولاسىن قاتار يەلەنگەن ساڭلاعىمىز ۇلت ماقتانىشىنا اينالدى. گيمناسشىلارىمىز ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت مەدال ولجالاپ, جانكۇيەر قاۋىمدى قۋانتتى. ناريمان قۇربانوۆتىڭ كۇمىسى –التىنعا پارا-پار جۇلدە. سول سەكىلدى مەرگەندەرىمىز يسلام ساتپاەۆ پەن الەكساندرا لە ەنشىلەگەن قولا جۇلدەنىڭ دە, باسقا جۇلدەلەردىڭ دە قۇنى بارىنشا قىمبات.
شىنىن ايتۋ كەرەك, الەمدىك سپورت ساراپشىلارى پاريج وليمپياداسىندا ەلىمىزدىڭ التىن مەدال جەڭىپ الاتىنىنا سەنگەن جوق. بەدەلدى «Inside the Games», «Sports Illustrated» باسىلىمدارى وسىنداي بولجام ۇسىندى. ولار فرانتسياعا وسىدان ءتورت جىل بۇرىن توكيو وليمپياداسىنا قاتىسقان سپورتشىلارىمىزدىڭ شامامەن 50%-ى بارا جاتقانىن, 2023 جىلى قىتايدا وتكەن جازعى ازيا ويىندارىندا ونەر كورسەتكەن قۇرامىنىڭ 80%-عا جۋىعىن اپاراتىنىن العا تارتتى. توكيو وليمپياداسىندا التىن مەن كۇمىس بۇيىرماي, كىلەڭ قولا مەدال يەلەنگەنىمىز بەلگىلى. سول سەكىلدى حانچجوۋداعى ازيادانىڭ ەلىمىز ءۇشىن ءساتسىز اياقتالعانى تاعى بار. جوعارىدا اتالعان باسىلىمدار مۇنداي قۇراممەن پاريجدە ءتاۋىر ناتيجە كورسەتۋ قيىن ەكەنىن ەسكەرتتى. سوعان قاراماستان, سپورتشىلارىمىز 1 التىن, 3 كۇمىس, 3 قولا مەدال ولجالادى. ۇلتتىق قۇراما توكيودا 83-ورىن السا, پاريجدە 43-ورىنعا تۇراقتادى.
بۇدان كەيىن جاھان جۇرتىمەن بىرگە پاراليمپيا ويىندارىنا كوز تىكتىك. بۇل دا باعىمىزدى اسىرعان بىرەگەي باسەكە بولدى. داۆيد دەگتيارەۆ پاراليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتانىپ, وتاندىق سپورت تاريحىنىڭ جاڭا پاراعىن اشتى. دزيۋدوشى اقمارال ناۋاتبەكتىڭ التىن مەدالى مارتەبەمىزدى ارتتىردى. جالپى, پارا-دزيۋدوشىلاردىڭ جەتىستىگى بولە-جارا اتاپ وتۋگە تۇرارلىق. پاريج تاتاميىندە بەلدەسكەن 10 بالۋاننىڭ بەسەۋى تۇعىردان كورىندى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
قىركۇيەكتە تورتكۇل دۇنيەنىڭ ديدارى استانامىزعا اۋدى. ەلوردادا V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن ويداعىداي ۇيىمداستىردىق. الەمنىڭ 89 مەملەكەتىنەن 2,5 مىڭنان استام سپورتشى قاتىسىپ, ون مىڭداعان تۋريست جينالعان جاھاندىق جارىستا ۇلتتىق قۇرامامىز جالپىكوماندالىق ەسەپتە توپ جاردى. كوشپەلىلەر ويىندارى ارقىلى قازاقتىڭ مادەنيەتى مەن ءداستۇرىن, تۋريستىك الەۋەتىن الەمگە ايگىلەدىك.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن ەلىمىز 2026 جىلعى ءداستۇرلى سپورت تۇرلەرى مەن كيبەرسپورتتى بىرىكتىرەتىن بىرەگەي تۋرنير – «بولاشاق ويىندارىن» وتكىزۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. بۇل دا – بىلتىرعى جىلدىڭ ەنشىسىنە تيگەن ماڭىزدى وقيعانىڭ ءبىرى.
2025 جىل دا – ماڭىزدى كەزەڭ. سپورتشىلارىمىز قىتايدىڭ حاربين قالاسىنداعى قىسقى ازيا ويىندارىنا قاتىسادى. 2026 جىلعى قىسقى وليمپيادانىڭ ليتسەنزيالىق جارىستارى باستالادى. مۇنداي باسەكەلەردەن بارىنشا كوپ جولداما يەلەنۋ – باستى ماقسات.
– پارلامەنت ماجىلىسىندە «دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. قۇجاتتا قانداي جاڭاشىلدىق بار؟
– زاڭ جوباسىندا وتاندىق سپورتقا وڭ وزگەرىستەر اكەلەتىن ماڭىزدى جاڭاشىلدىقتار قامتىلعان. بىرىنشىدەن, باسىم سپورت تۇرلەرىن انىقتايمىز. ولاردى رەيتينگ نەگىزىندە ەمەس, وليمپيادا, پاراليمپيادا, سۋردليمپيادا, ازيا, پارا ازيا ويىندارىنىڭ ناتيجەسىمەن قالىپتاستىرامىز. قازىر ەلىمىزدە 180-نەن استام سپورت ءتۇرىن دامىتۋعا كۇش سالىنىپ وتىر. بۇلاردىڭ بارلىعى بويىنشا سپورت رەزەرۆى دايارلانادى. بىراق جىل سايىن 13 جازعى, 5 قىسقى وليمپيادالىق سپورت تۇرىنەن عانا مەدال بۇيىرادى. وسىنىڭ ءبارى – سپورتشىلاردى دايارلاۋ جۇيەسىندەگى ساتسىزدىكتەردىڭ سالدارى. جىل سايىن ۋاكىلەتتى ورگان رەتىندە بالالار-جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەپتەرى مەن مەكتەپ-ينتەرناتتارعا ارنالعان شىعىنداردىڭ وسكەنىن بايقاپ وتىرمىز. شىعىننىڭ كوپ بولىگى وليمپيادالىق ەمەس سپورت تۇرلەرىنە جۇمسالادى. زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ بارىسىندا جاقىن (وزبەكستان, بەلارۋس), الىس شەتەلدەردىڭ ( ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, نورۆەگيا) حالىقارالىق تاجىريبەسى زەرتتەلدى.
زاڭ جوباسىنا سايكەس سپورت فەدەراتسيالارىنىڭ قىزمەتى دە وزگەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا جەرگىلىكتى, وڭىرلىك, رەسپۋبليكالىق فەدەراتسيالار جەكە سۋبەكت سانالادى. ولار ءبىر-بىرىنە باعىنبايدى. تيىسىنشە, سپورتتى دامىتۋدا تاۋەلسىز ساياسات جۇرگىزەدى. وسىنىڭ ءبارى مۇددەلەر قاقتىعىسىنا, جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بوساڭسۋىنا, سپورتتى دامىتۋدىڭ باياۋلاۋىنا اكەلەدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان مودەل جەرگىلىكتى فەدەراتسيالاردىڭ اككرەديتتەلگەن رەسپۋبليكالىق (وڭىرلىك) سپورت فەدەراتسيالارىنا باعىنىشتىلىعىن كوزدەيدى. وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسى اياسىندا جوعارى جەتىستىكتەر سپورتىنا جاتاتىن باعىتتاردى ناقتى شەكتەۋ ۇسىنىلادى. بۇلار – وليمپيادا, پاراليمپيادا, سۋردليمپيادا, ازيا, پارا ازيا ويىندارى باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن سپورت تۇرلەرى, سونداي-اق ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى. ولاردىڭ ىشىندە مەدال ناتيجەسى جوعارى سپورت تۇرلەرى باسىم سپورت تۇرلەرىنە قوسىلادى. تيىسىنشە, رەسپۋبليكالىق ءارى جەرگىلىكتى دەڭگەيدە ءبىرىنشى كەزەكتە قارجىلاندىرىلادى. سپورت رەزەرۆى تەك جوعارى جەتىستىكتەر سپورتى بويىنشا دايارلانادى. بۇل جۇمىس ۋاكiلەتتi ورگان بەكiتەتiن سپورتتىق دايارلىقتىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارىنا سايكەس قاتاڭ جۇرگiزiلەدى. وسى وزگەرىستەردىڭ بارلىعى قازىرگى سپورت جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا, ونىڭ ناقتى ناتيجەگە باعدارلانۋىنا الىپ كەلەدى. بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساۋدىڭ تيiمدiلiگi, بارلىق سپورت سۋبەكتiسiنiڭ جاۋاپكەرشiلiگi ارتادى.
– بىلتىردان بەرى وتاندىق سپورتتاعى ءبىرشاما وڭ وزگەرىسكە كۋا بولىپ كەلەمىز. سونىڭ ءبىرى وڭىرلىك سپورت باسقارمالارىنىڭ باسشىلارىن تاعايىنداۋعا قاتىستى. قازىر باسقارما باسشىلىعىنا مينيسترلىك جانىنان قۇرىلعان كوميسسيانىڭ وڭ قورىتىندىسىن العاندار عانا تاعايىندالادى. باسقارۋ جۇيەسىندەگى مۇنداي جاڭاشىلدىق قانشالىقتى ءتيىمدى دەپ ويلايسىز؟
– مەملەكەت باسشىسى بىلتىر پاريج وليمپياداسىنىڭ جۇلدەگەرلەرىمەن بولعان كەزدەسۋدە سپورتتا باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدى تاپسىردى. سونىڭ ناتيجەسىندە سپورت سالاسىنىڭ بارلىق دەڭگەيىندە بىرىڭعاي باسقارۋ ۆەرتيكالىن قۇرۋ جۇمىسى باستالدى. مۇنداي قادامنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن وتكەن جىلعى وليمپيادا دالەلدەپ بەردى. سپورتشىلاردىڭ دايىندىعىنا مينيسترلىك پەن ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتى عانا ەمەس, جەرگىلىكتى سپورت باسقارمالارى دا جاۋاپتى. ءارى جاۋاپكەرشىلىك جۇگى قاي تاراپقا بولسىن تەڭدەي ءتۇسۋى كەرەك. ءتورت جىلدا ءبىر كەلەتىن ءدۇبىرلى دوداعا بىردە-ءبىر جولداما الماعان وڭىرلەر بار. بۇل كەيبىر ايماقتاردا وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرىنىڭ دامۋى كەنجەلەپ قالعانىن كورسەتەدى.
الەمدىك قاۋىمداستىق ەل سپورتىن وليمپيا ويىندارىنىڭ ناتيجەسىنە قاراپ باعالايدى. ءوز كەزەگىندە ءبىز دە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە وڭىرلەردەگى سپورتتىڭ جاعدايىنا, وليمپياداعا قانشا جولداما العانىنا ءارى قانشا جۇلدە يەلەنگەنىنە قاراپ باعا بەرەمىز. دەمەك وليمپياداعا مەيلىنشە كوپ جولداما يەلەنۋ, بارىنشا كوپ مەدال ولجالاۋ بارلىق تاراپتاردىڭ ورتاق ماقساتىنا اينالۋعا ءتيىس. «ماقسات – جەڭۋ ەمەس, قاتىسۋ» دەگەن قاعيدا بۇل جەردە جۇرمەيدى. سپورتتا وڭىرلەر اراسىندا ءوزارا باسەكەلەستىك بولۋى كەرەك. ۇكىمەت باسشىسى ولجاس بەكتەنوۆ تە وسىنى ەسكەرتتى.
وسى كۇنگە دەيىن وڭىرلەردە سپورت سالاسىندا قانداي جۇمىس اتقارىلىپ جاتقانى ورتالىققا بەلگىسىز بولىپ كەلگەنى راس. جالپىلاما عانا بەلگىلى, بىراق تۇبىنە ۇڭىلگەن ەشكىم بولمادى. ءار ءوڭىر ءوز بەتىنشە جۇمىس ىستەدى. سونىڭ سالدارىنان ءتۇرلى قاتەلىككە جول بەرىلگەن. جوعارىدا اتالعان پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ورىنداۋعا كىرىسپەس بۇرىن مينيسترلىك جانىنان ارنايى مونيتورينگتىك توپ قۇرىپ, ايماقتارعا اتتاندىردىق. مۇنداعى ماقسات – وڭىرلەردەگى سپورتتىڭ قازىرگى جاي-كۇيىن كوزبەن كورىپ, ناقتى باعامداۋ. مونيتورينگتىك توپ ءبىرشاما كەمشىلىكتىڭ بەتىن اشىپ بەردى. ماسەلەن, كەيبىر وڭىردە بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قاراجاتتىڭ كوپ مولشەرى وليمپيادالىق ەمەس سپورت تۇرلەرىنە جۇمسالىپ كەلگەن. وليمپيادالىق ماقساتتاعى سپورت نىساندارى مۇلدەم باسقا باعىتتا جۇمىس ىستەگەن. مۇنداي ولقىلىقتارعا جول بەرمەۋگە بىرىڭعاي باسقارۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى. ءوڭىر باسقارمالارى وزىمبىلەمدىككە سالىنباي, بەكىتىلگەن جۇيەمەن, ناقتىلانعان باعدارمەن جۇمىس ىستەۋى قاجەت. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتقانى دا وسى.
الدەكىمدەر «بۇل جەردە مۇددەلەر قاقتىعىسى تۋىنداماي ما؟» دەگەن پىكىردى كولدەنەڭ تارتىپ ءجۇر. مەنىڭشە, مۇددە قاقتىعىسى مۇلدەم بولماۋى كەرەك. قايتا بۇل – مينيسترلىككە دە, اكىمدىكتەرگە دە ءتيىمدى. ويتكەنى سپورتتى دامىتۋعا قوس تاراپ تا جۇمىلىپ, قاتار جۇمىس ىستەيدى. بىلتىردان بەرى قاراعاندى, پاۆلودار, قىزىلوردا, باتىس قازاقستان, ۇلىتاۋ, اقتوبە وبلىستىق سپورت باسقارمالارىنىڭ باسشىلارى جاڭا جۇيەمەن تاعايىندالدى. بۇگىندە مينيسترلىك جانىنان قۇرىلعان كوميسسيا الماتى قالالىق, سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي وبلىستىق سپورت باسقارمالارىنىڭ باسشىلارىن تاعايىنداۋعا كەلىسىمىن بەردى. كاسىبي مامانداردىڭ ىرىكتەۋىنەن وتكەن جاڭا باسشىلار جەرگە قاراتپايدى دەپ سەنەمىز.
سپورت فەدەراتسيالارىنىڭ باسشىلارىنا قويىلاتىن جاۋاپكەرشىلىكتى دە ارتتىردىق. بۇل دا پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ياعني فەدەراتسيا پرەزيدەنتتەرى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىن (KPI) ايقىنداپ بەرەمىز. ءدال وسىنداي KPI وڭىرلىك سپورت باسقارمالارىنا دا قولدانىلادى. ەندى جوعارى جەتىستىكتەر سپورتىنا تۇتاستاي مينيسترلىك جاۋاپ بەرەدى.
– ءبىر اڭعارعانىمىز, مينيسترلىككە كەلگەلى حالىقارالىق سپورت ۇيىمدارىمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ەرەكشە كۇش سالىپ جاتىرسىز. مۇنىڭ سىرى نەدە؟
– وليمپيادا اياقتالعان كۇننىڭ ەرتەڭىندە كەلەسى وليمپيادالىق تسيكلدىڭ دايىندىعى باستالدى. پاريجدە جىبەرگەن قاتە-كەمشىلىكتەردى 2028 جىلعى لوس-اندجەلەس وليمپياداسىندا قايتالاماس ءۇشىن دايىندىقتى پاريج دوداسىنان كەيىن بىردەن باستاپ كەتۋ ماڭىزدى بولدى. الدىمىزدا ءتورت جىل بار دەپ ارقانى كەڭگە سالۋدىڭ قاجەتى جوق. ءتورت جىلىڭىز كوزدى اشىپ-جۇمعانشا وتە شىعادى.
پاريج وليمپياداسىندا ەلىمىزگە حالىقارالىق سپورت قاۋىمداستىعىمەن ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ اسا ماڭىزدى ەكەنىن اڭعاردىق. وسى ءبىر ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ باعىتىندا جۇيەلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ماريۋس ۆيزەرمەن بىرنەشە رەت كەزدەستىك. ۆيزەر مىرزا ەلىمىزگە ارنايى ساپارمەن كەلدى. استانادا حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن دزيۋدو اكادەمياسىن اشۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلدىك. 2027 جىلى ەلىمىزدە دزيۋدودان الەم چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلاتىن بولدى. بۇل – وليمپيادا الدىنداعى ماڭىزدى جارىس.
جەلتوقسان ايىندا حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ سپورت ديرەكتورى كيت ماككوننەلل ارنايى كەلدى. ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتى مەن حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق الەۋەتىن ارتتىرۋ ماڭىزدى. قوس تاراپ تا وسىعان ىنتالى.
جۋىردا حالىقارالىق اۋىر اتلەتيكا فەدەراتسياسىنىڭ (IWF) پرەزيدەنتى مۇحاممەد دجالۋد ءال-شامماريمەن, ازيا اۋىر اتلەتيكا فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇحاممەد يۋسەف ءال-مانامەن كەزدەستىم. 2028 جىلعى لوس-اندجەلەس وليمپياداسىنىڭ ىرىكتەۋ دوداسىن ەلىمىزدە وتكىزۋ, اۋىر اتلەتيكا اكادەمياسىن اشۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلدى. قازىر وسى باعىتتا جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر.
مارتەبەلى مەيمانداردى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ارنايى قابىلدادى. بۇل وتاندىق سپورتتى, حالىقارالىق سەرىكتەستىكتى دامىتۋ ماقساتىندا ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى تاراپتاعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا دايىن ەكەنىن ايعاقتايدى. سونىمەن قاتار جۋىردا حالىقارالىق سۋ سپورتى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى حۋسەين ءال-مۋساللام ەلىمىزگە ارنايى كەلدى. ونىمەن دە ماڭىزدى ماسەلەلەردى تالقىلادىق.
ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ پرەزيدەنتى گەننادي گولوۆكين حالىقارالىق بوكس فەدەراتسياسىنداعى (World Boxing) جاڭا وليمپيادالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى اتاندى. تۇپتەپ كەلگەندە, وسىنىڭ ءبارى وتاندىق سپورتتىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىققا دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ءالى دە جالعاسادى. جوبا-جوسپارلارىمىز جەتەرلىك.
– ەربول قۋانتاي ۇلى, اڭگىمە اۋانىن مينيسترلىككە قارايتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى سالا – تۋريزمگە قاراي بۇرساق. وتكەن جىلى ەلىمىز زاماناۋي كوشپەلىلەرگە ارنالعان «Neo Nomad» ۆيزاسىن شىعاردى. بۇعان پوپۋليستىك باستاما دەپ باعا بەرگەندەر بار. جاڭا ۆيزانىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– بۇل تۋرالى اڭگىمەنى باستاماس بۇرىن وتاندىق تۋريزم 2025 جىلدى جاعىمدى جاڭالىقپەن اشقانىن ايتا كەتكەن ءجون. «CNN Travel» نۇسقاسى بويىنشا ەلىمىز 2025 جىلى ساياحاتتاۋعا تۇرارلىق ەڭ ۇزدىك ورىندار تىزىمىنە ەندى. اتاپ ايتقاندا, الماتى قالاسى ساياحاتتاۋعا ءتيىس ەڭ ۇزدىك باعىتتاردىڭ قاتارىنا قوسىلدى. ساراپشىلار الماتىنى ورتالىق ازيانىڭ «جاڭا ستيل استاناسى» دەپ اتادى. جاڭا جىل وسىنداي ءسۇيىنشى حابارمەن باستالدى.
«Neo Nomad Visa»-عا كەلسەك, بۇل – بىرەگەي جوبا. ونى ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن ازىرلەدىك. ۆيزا زاماناۋي كوشپەلىلەرگە, ياعني ساياحاتتاپ ءجۇرىپ-اق قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن شەتەلدىك تۋريستەرگە ارنالعان. كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنان كەيىن بىرنەشە ەل وسىنداي باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىردى. ءبىز ءدال سونداي 50-دەن استام ەلدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن زەردەلەۋ ناتيجەسىندە جاڭا ۆيزالىق رەجىمدى قولعا الدىق.
ۆيزا يەلەرىنە ەلىمىزدە ءبىر جىلعا دەيىن تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. وسى ۋاقىت ىشىندە ولار شەتەلدىك كومپانيالاردا جۇمىس ىستەي الادى. بۇل شەتەلدىك تۋريستەرگە ەلىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن تۇرمىسىن جاقىنىراق تانۋعا مۇمكىندىك بەرسە, ەلگە ەكونوميكالىق پايدا اكەلەدى. ماسەلەن, ۆيزانى جىلىنا 500 ادام السا, ەكونوميكالىق تيىمدىلىك شامامەن 3,6 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. «Neo Nomad» ۆيزاسىن پايدالاناتىن شەتەلدىك ازاماتتار ەلىمىزدە تۇرىپ, قاراجاتىن وسىندا جۇمسايدى. وسى جەردە باسىن اشىپ الاتىن ءبىر ماسەلە بار. ولاردىڭ ەلىمىزدە جۇمىس ىستەۋى وتاندىق ەڭبەك نارىعىنا اسەر ەتپەيدى. بۇل جاعى قاتاڭ ەسكەرىلگەن.
– تۋريزم – ءبىزدىڭ ەلدەگى الەۋەتى ەندى اشىلىپ كەلە جاتقان سالا. ونى ودان ءارى دامىتۋعا قاتىستى قانداي ماڭىزدى جوبالار بار؟
– وتاندىق تۋريزم ەكونوميكانىڭ درايۆەرىنە اينالا الاتىنداي مۇمكىندىككە يە. ءبىزدىڭ ماقسات – سونى جان-جاقتى اشا وتىرىپ, جارقىراتا دامىتۋ. بىلتىر مەملەكەت باسشىسى وتاندىق ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندە كەڭەس وتكىزدى. بۇعان دەيىن تۋريزم سالاسىنا ارنالعان مۇنداي اۋقىمدى جيىن ۇيىمداستىرىلعان ەمەس. وسىدان-اق ەل پرەزيدەنتىنىڭ سالاعا قانشالىقتى نازار اۋدارىپ وتىرعانىن اڭعارۋعا بولادى. كەڭەستە مەملەكەت باسشىسى ناقتى باعىت-باعداردى ايقىنداپ بەردى. سونىڭ ءبىرى ماڭعىستاۋ وڭىرىندە ءتۋريزمدى دامىتۋعا قاتىستى. نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – «جىلى جاعاجاي» تۋريستىك باعىتىنداعى نىسانداردى تولىق ىسكە اسىرۋ. بۇل ءوڭىردىڭ ىشكى جانە شەتەلدىك تۋريستەرگە تارتىمدىلىعىن ەداۋىر ارتتىرۋعا جول اشادى. جوبالاردى ىسكە قوسۋ تۋريستىك ايماقتىڭ قالىپتاسۋىنا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا, قوسىمشا سالىق تۇسىمدەرىنىڭ ارتۋىنا, 2 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇعان قوسا الماتى ءوڭىرىنىڭ تاۋ كلاستەرىن دامىتۋ, ششۋچە-بۋراباي كۋرورتتىق ايماعىن جاڭاشا تۇرلەندىرۋ دە – باستى ماقساتىمىز. بۇعان قاتىستى ناقتى جوسپارىمىز بار, ونى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرامىز.
تۋريزم سالاسى تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ كەلەدى. سوڭعى ستاتيستيكالىق دەرەكتەردىڭ ءوزى وسىنى اڭعارتىپ وتىر. ماسەلەن, 2024 جىلى ەلىمىزدە تۋريزم سالاسىنداعى نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 947,5 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇل وتكەن جىلدىڭ ءدال وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 20,3%-عا ارتىق. ءبىر جىل بۇرىن كورسەتكىش 787,3 ملرد تەڭگەگە تەڭ بولعان. ينۆەستيتسيالار كولەمىنىڭ ءوسۋى 15 وڭىردە بايقالىپ وتىر. بۇل دەرەكتەر ينۆەستورلاردىڭ ەلىمىزدەگى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلە جاتقانىن ءارى سالانىڭ كاپيتال تارتۋدا ۇلكەن الەۋەتكە يە ەكەنىن كورسەتەدى.
2024 جىلدىڭ 9 ايىندا ىشكى تۋريستەر سانى 562 مىڭعا ارتىپ, 6 ملن ادامعا جەتتى. شەتەلدەن كەلەتىن تۋريستەر لەگى 11,5 ملن ادامدى قۇرادى, بۇل 2023 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندەگى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە كوپ. ونىڭ ىشىندە شەتەلدىك 969 مىڭ تۋريست دەمالىس ورىندارىنا ورنالاسقان. سالانىڭ ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى دە ايتارلىقتاي ءوسىم كورسەتىپ وتىر. ورنالاستىرۋ نىساندارىنىڭ جالپى كىرىسى 27%-عا ءوسىپ, 224 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. مۇنداي نىسانداردىڭ سانى 306-عا كوبەيىپ, 4 315-كە جەتتى, ولاردىڭ سىيىمدىلىعى 18 مىڭ توسەكتىك ورىنعا دەيىن ارتىپ, 226 مىڭعا تەڭ بولدى. بۇل ەلىمىزدىڭ ىشكى جانە حالىقارالىق تۋريستەردى قابىلداۋعا دايىندىعىن ەداۋىر ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
قۋانىش نۇردانبەك ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
