كاسىپتىك وقىتۋدىڭ تۇيتكىلدەرى

بۇگىندە رەسپۋبليكادا 700-دەن اسا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى مەن 40-قا جۋىق فيليالى جۇمىس ىستەيدى. وندا 500 مىڭنان اسا ستۋدەنت ءبىلىم الادى. بيىل ساپالى كادرلار دايار­لاۋ ماقساتىندا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ءۇشىن تىرەك رەسۋرستىق ورتا­لىعى مىندەتىن اتقاراتىن 10 جەتەكشى تەحنولو­گيالىق كوللەدج قۇرۋ قولعا الىندى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, كاسىپتىك-تەحنيكا­لىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ترانسفورماتسيا­لاۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايارلاۋ ماقساتىندا كوللەدجدەردىڭ ماتەريال­دىق-تەحنيكالىق بازاسىن جابدىقتاۋ, پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىر.

مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمىن ۇلعايتۋ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋ, كاسىبي شەبەرلىك چەمپيوناتتارىن وتكىزۋ, دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن دامىتۋ جانە بيزنەس قۇرىلىمدارى, ينۆەستورلاردى تارتۋ دا نازاردا تۇر.

تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ساراپ­شىسى ەرنات ءجۇنىسوۆ پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا وراي جاريالانعان جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە, بىرىن­شىدەن, كوللەدجدەردىڭ ينفرا­قۇرىلىمىن جاقسارتۋ قاجەت. ويت­كەنى باسىم كوپشىلىگىنىڭ جاعدايى سىن كوتەرمەيدى. وتىز جىلدان بەرگى ارالىقتا كوڭىل بولىنبەگەندەرى دە بارشىلىق. سوڭعى بەس جىلدا عانا كوللەدج­دەر­دىڭ 30 پايىزىنا جۋىعى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق تالاپ­تار­عا ساي جابدىقتالا باستادى. بۇل ماسەلەنى مەملەكەت تاراپىنان, سونداي-اق ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى ىسكە اسىرۋعا بولادى. 2022 جىلى ەلىمىزدەگى كوللەدجدەرگە اكادەميالىق دەربەستىك بەرىلدى. وسىعان وراي كوللەدجدەر جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنى مەن وقۋ مەرزىمدەرىن ايقىنداۋعا ءتيىس بولاتىن.

– بىراق كوللەدجدەردىڭ كوپ­شى­لىگى وزدەرىنە بەرىلگەن اكا­دەميالىق ەركىندىكتى تولىق­قان­دى پايدالانبادى. ويتكەنى جۇ­مىس بەرۋشىلەردىڭ تالابىن ورىنداۋ ءۇشىن ماتەريالدىق بازاسى جەتكىلىكتى بولۋى قاجەت. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى ەندى. ول دا قوسىمشا مۇمكىندىك رەتىندە عانا قولدانىلىپ, وقۋ ءۇردىسىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالا المادى. بۇل ءۇشىن ساباقتىڭ 60 پايىزى كاسىپورىندا, 40%-ى عانا وقۋ ورىندارىندا وتۋگە ءتيىس بولاتىن. مۇنداي جاعدايدا ما­تەريالدىق بازاسى جەتكىلىكسىز بولعانىمەن, ستۋدەنتتەر زاماناۋي جابدىقتالعان كاسىپورىنداردا تاجىريبەدەن ءوتىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرا الاتىن ەدى. الداعى ۋاقىت­تا دۋالدى وقىتۋدى دامىتىپ, تۇ­لەكتەردىڭ بىردەن وندىرىسكە جۇمىسقا كىرىسىپ كەتۋىنە جاعداي جاساي الامىز. باستىسى, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ قاجەت, – دەيدى ە.ءجۇنىسوۆ.

ءتيىستى مينيسترلىك تاراپىنان تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىنىڭ كولەمى 60 مىڭ ورىنعا ۇلعايىپ, گەولوگيا, ماشينا جاساۋ, ەنەرگەتيكا, ءىت, مەتاللۋرگيا, كولىك جانە تاعى دا باسقا تەحنيكالىق ماماندىقتار بو­يىنشا كوبەيە­تىن­دىگى ايتىلدى. وسىعان وراي, بىلتىر مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن قامتۋ 80 پايىزعا جەتىپ, بيىل 100 پايىزعا جەتكىزۋ كوز­دەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار جۇ­مىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ, كاسىپ­تىك ستاندارتتار مەن مەملە­كەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ جانە «WorldSkills» ستان­دارتتارىنىڭ تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ, 8 مىڭعا جۋىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ازىرلەنبەك. بيىل كوللەدجدەر مەن جۇمىس بەرۋشىلەر 2 مىڭنان استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن ازىرلەپ, وندىرىستىك بازادا 2 مىڭ پەداگوگ تاعىلىمدامادان وتۋگە ءتيىس.

وسى ورايدا ەرنات عاپۋ ۇلى مەم­لەكەتتىك تاپسىرىستى مىندەت­تەۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. سۇرا­نىس كاسىپورىندار تاراپىنان بولعانىمەن, ستۋدەنت وقۋدى بىتىرگەننەن كەيىن كاسىپورىندار وندىرىستەگى وزگەرىستەردى, باسقا دا سەبەپتەردى جەلەۋ ەتىپ تۇلەكتەردى جۇمىسقا المايتىن جاعدايلار كەزدەسەدى. وندىرىستەگى جۇمىستىڭ اۋىر­لىعىنان, جالاقىنىڭ از­دى­عىنان دا تۇلەكتەردىڭ ول جۇ­­مىس­قا بارعىسى كەلمەۋى مۇمكىن. قازىرگى كەزدە قاراپ وتىر­ساق, قۇ­رىلىس سالاسى, اۋىل­شارۋا­شى­­لىعى مەزگىلدىك جۇمىس­تارعا تاۋەلدى. جۇمىس بارىسى اۆتو­مات­تاندىرىلماعان. مۇنى­مەن قوسا, اسپاز, شاشتاراز, كو­لىك جوندەۋ ورىندارىنداعى مەحا­­نيك, دانەكەرلەۋشى سياقتى جۇمىس­­تار­عا كۇنبە-كۇن كەلىسىمدى ەڭبەك­اقى تولەنەتىندىكتەن, الەۋ­مەت­­تىك جارنا تۇراقتى اۋدارىلمايدى. وسىنداي بىرقاتار سەبەپتەرگە سايكەس, تۇلەكتەردىڭ جۇ­مىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشى 65-68 پايىزدى قۇراپ وتىر. ەگەر دە جاستاردىڭ كەلەشەگىن ويلايتىن بولساق, كاسىپورىنداردى ماقساتتى مەملەكەتتىك جۇمىسقا ورنا­لاستىرۋعا مىندەتتەۋ قا­جەت. سوندا عانا وندىرىسكە قا­جەتتى كادرلاردى دايىنداپ, كاسىپورىندار كوللەدجدەرمەن وقۋ باعدارلاماسىن, تاجىريبەدەن وتكىزۋدى بىرلەسىپ جۇيەلەيتىن بولادى.

كوللەدجدەردەگى نەگىزگى ءبىلىم تاجىريبەگە باعىتتالعان. بۇگىندە ەلىمىزدە بالاباقشادان باستاپ جوعارعى وقۋ ورنىنا دەيىن جان باسىنا قارجىلاندىرۋ جۇيەسى ىسكە اسىپ كەلەدى.

«وسى جۇيەدە ەڭ تومەنگى قار­جىلاندىرۋ كوزى كوللەدجدەرگە تيەسىلى. ياعني, جىلىنا جان باسىنا شاققانداعى كورسەتكىش 450 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. وقىتۋ­شى­لاردىڭ ەڭبەكاقىسى مەن كوم­مۋنالدىق تولەمدەردەن قال­عانى ستۋدەنتتەردىڭ قاجەتتى داعدى الۋى­نا جەتپەيدى. ياعني ستۋدەنتتىڭ تاجىريبەدەن وتۋىنە قاراجات قاراس­­­­تىرىلماعان. بيىل وسى با­عىت­­تا جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر», دەدى ول.

سوڭعى 10 جىلدا ەلىمىزدەگى كول­لەدجەر «WorldSkills» قوز­عا­لى­سىنا بەلسەندى قاتىسىپ كەلەدى. جەتىستىكتەرى دە از ەمەس. ال ستۋ­دەنتتەردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىك­تىلىگىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن, كاسىبي شەبەرلىكتى انىق­تايتىن حالىقارالىق چەمپيونات­تىڭ قاتىسۋشىلارعا قوياتىن تالاپتارى, ءوز جۇيەسى بار.

«WorldSkills جۇيەسىندە دەمونستراتسيالىق ەمتيحاندار ستۋدەنتتەردىڭ بىلىكتىلىگىن باعا­لاۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇن­داي ەمتي­حانداردى ەلىمىزدەگى كول­لەدجدەردىڭ 50 پايىزى قول­دانىپ تا ءجۇر. بىراق ەسكەرە كەتەتىن جايت, دەمونستراتسيالىق ەم­تيحاندار قوسىمشا شىعىندى قا­جەت ەتەدى. «WorldSkills» جۇ­يە­سىنە سايكەس, كوللەدجدە وقىپ جاتقان بولاشاق كاسىپ يە­سى­­نىڭ ءوز ماماندىعى بويىنشا يگەر­گەن داعدىسى باعالانادى. ال ستۋدەنت ديپلومدىق جۇمىسىندا قانداي دا ءبىر بۇيىم جاسايتىن بولسا, وعان قوسالقى زاتتار قاجەت. بىراق كوپتەگەن كوللەدج­دەردە دەمونستراتسيالىق ەمتيحان وتكىزۋگە قاراجات مۇمكىن­شى­لىگى جوق. مۇنداي قادام­دار­دىڭ ستۋدەنتكە ۇلكەن موتي­ۆاتسيا بەرەتىنىن, تاڭداعان كا­سىبىن مەڭگەرۋدە ءوز-وزىنە دەگەن تالابىنىڭ دا كۇ­شەيە­تى­نىن باس­شى­لىققا الا وتىرىپ, ساپالى كادر­لار دايارلاۋدا وسى ماسە­لەنى دە ەسكەرەتىن كەز كەلدى» دەيدى ساراپشى.

جوعارىداعى دەرەكتەردەن اڭعار­­عانىمىز, وقۋ باعدار­لا­ما­­لارىن قايتا قاراستىرۋ دا ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. وقۋ ءتاسىلىن, ياعني تۇلەكتەرىمىز كەز كەلگەن سالا­دا تابىسقا جەتىپ, باسەكەگە قابى­لەتتى بولۋىنا ىقپال ەتەتىن داعدىلار وقۋ ۇردىسىنە اسا قاجەت. ەرنات عاپۋ ۇلى اتاپ وتكەندەي, الەمدىك ەكونوميكالىق فورۋم بولاشاقتىڭ ماماندىقتارىن انىقتاپ, ناقتى ترەندتە بولاتىن, سۇرانىسقا يە داعدىلاردى جاريا ەتتى. ونىڭ ىشىندە كرەاتيۆتى, اناليتيكالىق ويلاۋ, ۇلكەن دەرەك­تەردى ساراپتاۋ, جاساندى ينتەل­لەكت سياقتى ۋاقىتپەن بىرگە جىلدام دامىپ جاتقان جاڭا زامان داعدىلارى كوللەدجدەر باع­دار­لاماسىنا بىرتىندەپ ەنۋگە ءتيىس. مۇنىمەن قوسا ستۋدەنتتەر وقۋ ورنىنان كاسىپكەرلىك داعدى­­­لار­دى دا مەڭگەرىپ شىعاتىن بولسا, كاسىبى ناسىبىنە اينالدىرىپ, ەكونوميكانىڭ دامۋىنا بارىنشا ۇلەس قوساتىنى انىق.

الماتى