وبلىستىق جۇمىلدىرۋ دايارلىعى جانە ازاماتتىق قورعاۋ باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى بەكتۇرعان ماساتوۆتىڭ مالىمەتىنشە, سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ جۇمىستارىنا 1 511 ادام, 244 تەحنيكا, 187 موتوپومپا, 20 ءجۇزۋ قۇرالى, 3 تىكۇشاق تارتىلادى. بولۋى ىقتيمال سۋ تاسقىنىنا 48,5 توننا جانار-جاعارماي, 235 توننا ينەرتتى ماتەريال, 300 مىڭنان استام قاپشىق, 69 دانا شاتىر, 5 مىڭنان استام توسەك جابدىعى دايىن تۇر.
«اتىراۋ قالاسىنىڭ ماڭىنداعى سوكولوك كانالىنىڭ جانىنان 24 شاقىرىم قوسىمشا ارنا قازىلىپ, ءتۇبى تەرەڭدەتىلدى. گوگولسكي كانالىنىڭ 30 شاقىرىمىندا ءدال وسىنداي جۇمىستى اتقارۋ قولعا الىندى. ەنى – 18, تەرەڭدىگى – 2 مەتر. وسى كەزگە دەيىن 14 شاقىرىمىن-داعى جۇمىس اياقتالدى», دەدى ب.ماساتوۆ.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى مارات مۋرزيەۆتىڭ مالىمەتىنشە, يندەر اۋدانىندا ورنالاسقان 80 شاقىرىمدىق اقساي كانالىندا جوندەۋ جۇمىسى اياقتالدى. كانال 1984 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن.
«بۇل – كانالعا كەيىنگى 40 جىلدا جۇرگىزىلگەن اۋقىمدى جۇمىس. ەندى ونىڭ ناتيجەسى قانداي بولادى؟ الدىمەن كۇردەلى جوندەۋدەن سوڭ شارۋالاردى سۋمەن قامتۋ ۇزدىكسىز جۇرگىزىلەدى. ەكىنشىدەن, مال سۋارۋعا سۋ بەرۋ ساپاسى جاقسارادى. كانالدىڭ باستاۋ بولىگىندە 2 اگرەگاتى بار ناپە-1,1 ماركالى جۇزبەلى ناسوس ستانساسى قويىلدى. سۋ ارناسىن جاڭعىرتۋ جوباسى جاساقتالىپ, ونىڭ قۇرىلىسىنا سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى ارقىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2022–2024 جىلدارى 1058,9 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى», دەيدى م.مۋرزيەۆ.
بولىنگەن قارجىعا كانال ارناسى ارشىلىپ, 8 سۋ قويماسى تازالانعان. ونىڭ ىشىندە تورتەۋى جاڭادان قازىلسا, تورتەۋى بۇرىننان بار.
«بۇرىننان تۇرعان جۇزبەلى ناسوس كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ, جاڭا ترانسفورماتور ورناتىلدى. سۋ ەسەپتەيتىن 1 گيدروبەكەت تۇرعىزىلىپ, ناسوس ستانساسىنىڭ اۋماعى قورشالدى. سۋ رەتتەگىش 1 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعى, 9 وتكەل جاڭادان تۇرعىزىلدى. وسىنداي اۋقىمدى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە, اقساي كانالىنان اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردىڭ سۇرانىسىنا سايكەس 1 مىڭ 400 گەكتار سۋارمالى ەگىستىككە, 60 مىڭ گەكتار جايىلىمدىق القاپقا سۋدى ۇزدىكسىز جەتكىزۋگە بولادى», دەپ مالىمدەدى م.مۋرزيەۆ.
وبلىستىق قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربەرگەن قۇسايىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇرساي كانالى مەن جەم وزەنىنىڭ ارناسىن تەرەڭدەتۋ جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. سۋ ارناسىنىڭ ەكەۋى دە جىلىوي اۋدانىندا ورنالاسقان.
«جالپى ۇزىندىعى 95 شاقىرىمدى قۇرايتىن جوبا اياسىندا قۇرساي كانالىنىڭ 46,1, جەم وزەنىنىڭ 48,9 شاقىرىمىن تەرەڭدەتۋ جوسپارلاندى. جوبا جوسپارىنا سۋ ارنالارىنىڭ جاعالاۋىنا 61 شاقىرىم بوگەت سالۋ ەنگىزىلدى. وسى كەزگە دەيىن قۇرساي كانالىنىڭ 35 شاقىرىمىنىڭ ەنى 28 مەترگە كەڭەيتىلىپ, ءتۇبى 4 مەترگە تەرەڭدەتىلدى. جاعالاۋى بەكىتىلدى. جەم وزەنىنىڭ 25 شاقىرىمىندا وسىنداي جۇمىس اتقارىلدى. سۋ ارنالارىنىڭ 61 شاقىرىمىنا بوگەت سوعۋ جوسپارلانعان ەدى. قازىر ونىڭ 10 شاقىرىمىندا جۇمىس اياقتالدى», دەدى ن.قۇسايىنوۆ.
جىلىوي اۋدانىنداعى بىلتىرعى تامىزدا باستالعان جۇمىسقا 450 ادام, 204 تەحنيكا تارتىلعان.
«جەم وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا بوگەت سالۋداعى ماقسات – قۇلسارى قالاسىن تاسقىن سۋدان قورعاۋ. بوگەت قالانى اينالا سالىنىپ جاتىر. تاسقىننىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى كوكتەمگە دەيىن اياقتالادى», دەدى ن.قۇسايىنوۆ.
ماحامبەت اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ باس مامانى ەرلان جۇماشەۆتىڭ ايتۋىنشا, جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا 17 ەلدى مەكەن ورنالاسقان. جاعالاۋداعى بوگەتتىڭ جالپى ۇزىندىعى 116 شاقىرىمدى قۇرايدى.
«قازىر ماحامبەت, العا اۋىلدارىندا جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىن بەكىتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جاعالاۋعا ارنايى بەتون بلوك قويىلىپ, قيىرشىق تاس پەن گيدرووقشاۋلاعىش ماتەريال توسەلدى. وزەندەگى سۋ دەڭگەيىن باقىلايتىن قوسىمشا ينجەنەرلىك قۇرىلىمدار ورناتىلدى. ماحامبەت اۋىلىندا بۇل جۇمىستىڭ 65, العا اۋىلىندا 30%-ى ورىندالدى. اۋدان اكىمدىگى جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋى مەن قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپالى جۇرگىزىلۋىن قاداعالاۋعا الدى», دەيدى ە.جۇماشەۆ.
باس ماماننىڭ پىكىرىنشە, قيىرشىق تاستى توسەۋ ءادىسى سۋ ەروزياسىنا توزىمدىلىكتى ارتتىرادى. سونداي-اق جاعالاۋدىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى. توپىراقتى نىعايتاتىن تاس توسەلگەن سوڭ جاعالاۋدى اباتتاندىرۋ, كوگالداندىرۋ شارالارىن قولعا الۋ جوسپارلانىپ وتىر. تۇرعىندارعا زيانسىز, ەكولوگيالىق قاۋىپسىز ادىستەر پايدالانىلادى.
«جايىق وزەنىنىڭ ماحامبەت, باقساي, سارايشىق, بەيبارىس, ەسبول, اقتوعاي اۋىلدارىنداعى جاعالاۋىندا 28 شاقىرىم بوگەت نىعايتىلدى. ەندى جاڭادان 8 شاقىرىمدىق توسقاۋىل سالىنىپ جاتىر. ونى اتقارۋعا 20 ادام, 18 تەحنيكا تارتىلدى», دەيدى ە.جۇماشەۆ.
قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ اكىمى قانات ءازمۇحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدىق وكرۋگتەرگە سۋ تاسقىنى قاۋپىن توندىرەتىن ەكى وزەن بار – ويىل, نوعايتى.
«باستاۋىن اقتوبە وبلىسىنداعى مۇعالجار تاۋىنان الاتىن ويىل وزەنى اۋدانداعى 7 اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اۋماعىمەن اعىپ وتەدى. ءبىراز جىل بۇرىن بۇل وزەن سۋى تارتىلىپ, ەكولوگيالىق اپات الدىندا تۇردى. كەيىنگى ءۇش جىلدا ويىل وزەنى ارناسىنان اسىپ, جاعالاۋداعى اۋىلدارعا قاۋىپ ءتوندىردى. تابيعي سيپاتتاعى اپاتتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اۋداندىق ارنايى شتاب قۇرىلىپ, تاسقىنعا قارسى توسقاۋىل بولار قاۋىپسىزدىك شارالارى اتقارىلدى. بيىل سەلگە قارسى دايىندىق شارالارى ەرتە باستالدى. ويىل وزەنىنىڭ بويىندا ورنالاسقان اۋىلدىق وكرۋگتەر اۋماعىنداعى قاۋىپتى ۋچاسكەلەردە بوگەتتەردى نىعايتۋ, بيىكتەتۋ قولعا الىندى», دەيدى ق.ءازمۇحانوۆ.
اۋدان اكىمىنىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, 9 اۋىلدىق وكرۋگتىڭ تەڭگەرىمىندە ۇزىندىعى 41,2 شاقىرىم بوگەت بار. قازىر ميالى, جانگەلدين, كوزدىعارا, تايسويعان اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە بوگەتتىڭ وسال تۇسىن بيىكتەتۋ باستالدى. تاسشاعىل, جامبىل, قىزىلقوعا اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە جاعالاۋداعى بوگەتتى نىعايتۋ ماقساتىنداعى بيىكتەتۋ جۇمىسى تولىق اياقتالدى. وسىنداي جۇمىس ەندى ويىل اۋىلدىق وكرۋگىندە باستالعالى وتىر. اقپان ايىنا دەيىن ەكى وزەن جاعالاۋىندا 26,5 شاقىرىم بوگەت بيىكتەتىلدى.
«كەيىنگى جىلدارى نوعايتى وزەنىنەن ساعىز اۋىلدىق وكرۋگىنە بىرنەشە رەت قاۋىپ ءتوندى. وسىعان بايلانىستى اتالعان وزەننىڭ جاعالاۋىن بيىكتەتىپ, ارناسىن قۇمنان تازالاۋعا شەشىم قابىلداندى. سۋ ارناسى كەڭەيتىلىپ, 2 شاقىرىم بوگەتتى نىعايتۋ جۇمىسى اياقتالدى», دەپ ءمالىم ەتتى ق.ءازمۇحانوۆ.
اتىراۋ وبلىسى
