قايتا ورالعان باكالاۆريات
«بولاشاق» ستيپەندياسىنا قاتىستى ەڭ ماڭىزدى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – باكالاۆريات باعدارلاماسىنىڭ قايتا قوسىلعانى. قازىرگى تاڭدا ۇمىتكەرلەر «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن تەك ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرادا وقي الادى. بۇدان بىلاي باكالاۆرياتقا دا اتالعان باعدارلامامەن ۇزدىك شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرىلمەك. باكالاۆريات باعدارلاماسى وسىدان 15 جىلداي بۇرىن جابىلىپ قالعان ەدى. ونىڭ بىرنەشە سەبەبى بولدى, الدىمەن 4 جىل بويى وقىتۋ قارجىلاي تۇرعىدا ءتيىمسىز, ەكىنشى جاعىنان قاناتى ءالى تولىق قاتايماعان جاستاردىڭ شەتەلگە بىردەن كەتۋىنە تەرىس كوزقاراس كوبەيدى. ودان دا بۇرىن شەتەلدەن ماگيستر جانە دوكتور دارەجەسىن الىپ كەلگەن تاجىريبەلى مامانداردىڭ وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردە ساپالى كادر دايارلاۋعا جۇمىلدىرۋ ماقساتى العا شىعىپ, باكالاۆريات باعدارلاماسى «بولاشاقتان» الىنىپ تاستالدى. ەندى ەلدە ءوزىن ابدەن دالەلدەگەن حالىقارالىق وليمپيادالاردىڭ جەڭىمپازدارى وسى باكالاۆريات باعدارلاماسىمەن «بولاشاق» ستيپەندياسىنا ۇمىتكەر بولا الادى. وسىعان دەيىن بۇل وزگەرىسكە قاتىستى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك: «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا باكالاۆرلار ساناتىن قالپىنا كەلتىرەمىز. كوپ ادام وسى ماسەلەگە قاتىستى مىقتى, ءبىلىمدى جاستار تاعى شەتەلدەرگە كەتەتىنى تۋرالى وي ايتادى. بۇل شەشىم كەرىسىنشە ەڭ ۇزدىك مەكتەپ تۇلەكتەرىن مامان بولعاندا ەلگە اكەلۋ ماقساتىندا قابىلدانىپ وتىر. سەبەبى بايقاساڭىزدار, جىل سايىن الەمنىڭ بىرنەشە ەلىنەن, نەبىر بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەردەن وقۋعا شاقىرتۋ العان مەكتەپ تۇلەكتەرى جايىندا ءجيى ەستيمىز, وقيمىز. ولار شەتەلگە كەتسە, كەلۋى ەكىتالاي. ونىڭ ۇستىنە كەيبىرىنە تولىق گرانت بەرىلمەيدى, تولىق گرانت بەرىلسە دە جاتاقحاناسى تولەنبەيدى. ال «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن اتتانسا, بارلىق جاعدايى جاساۋلى, اتا-اناسى دا كوپ الاڭدامايدى, ەڭ باستىسى, وقۋىن بىتىرگەن سوڭ ەلگە كەلۋگە مىندەتتەلەدى. ءبىزدىڭ دە كوزدەپ وتىرعانىمىز – وسى», دەپ تۇسىنىكتەمە بەرگەن بولاتىن. وليمپيادالار مەن ءبىلىم بايگەلەرىنىڭ ءتىزىمىن رەسپۋبليكالىق «بولاشاق» باعدارلاماسى كوميسسياسى بەكىتەدى جانە وقۋ جەڭىمپاز جەڭگەن پروفيل بويىنشا عانا جۇرگىزىلەدى. مىسالى, بيولوگيا پانىنەن حالىقارالىق وليمپيادانىڭ جەڭىمپازى تەك سول بيولوگيا باعىتى بويىنشا وقۋعا تاپسىرا الادى.
مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە جاڭا مۇمكىندىك
كەزەكتى وزگەرىس مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە جاڭا ءۇمىت سىيلارى ءسوزسىز. سەبەبى جاۋاپتى مينيسترلىكتىڭ حابارلاۋىنشا, مەملەكەتتىك قىزمەت اپپاراتىنىڭ جۇمىس ساپاسىن ودان ءارى جاقسارتۋ ماقساتىندا «بولاشاق» باعدارلاماسىنا «مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر» دەپ اتالاتىن كاتەگوريا ەنگىزىلدى. بۇل كاتەگوريا بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە «ماگيستراتۋرا» باعدارلاماسىمەن وقۋعا ءتۇسۋ ءۇشىن ءتىل كۋرستارىنان وتۋگە مۇمكىندىك بەرىلەدى. نەگىزى ءتىل كۋرستارى كەيبىر ماماندىقتاردا الىنىپ تاستالعان, بۇعان ارنايى گرانت بەرىلمەيدى. بىراق مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر «IELTS»-تان (international English language testing system) 5 بالل السا, ەلىمىزدە 3-9 اي ارالىعىندا تىلدىك دايىندىق كۋرسىنان ءوتىپ, شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تالابىنداعى IELTS-تان 6 نەمەسە ودان دا جوعارى بالدى جيناۋى ءۇشىن تەگىن ءارى ستيپەنديا الىپ وقۋىنا جاعداي جاسالادى. تىلدىك كۋرستان وتۋگە جولداما العان ۇمىتكەر جۇمىستان تولىق بوساتىلادى جانە ارى قاراي قاجەتتى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورنىنا قۇجات تاپسىرۋعا جەتەكشىلىك ەتۋدى «بولاشاق» حالىقارالىق باعدارلامالار ورتالىعى جاۋاپكەرشىلىگىنە الادى. وسى وزگەرىستىڭ ەڭ ءتيىمدى تۇسى, ۇمىتكەرلەردى قىزىقتىراتىن جاعى دەۋگە كەلەر, بۇل – اتالعان كاتەگوريامەن ءتۇسىپ, وقۋىن تامامداعان تۇلەكتەردىڭ ءوز ەڭبەك ءوتىلىمىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مۇشە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, يۋنەسكو, تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ۇيىمى سياقتى حالىقارالىق مەكەمەلەردە وتەي الاتىنىندا. نەگىزى شەتەلدە «بولاشاقپەن» وقىپ كەلگەن تۇلەكتەر جۇمىسپەن وتەۋ تالابىن ەلدە وتەۋگە مىندەتتى. ال جاڭا كاتەگوريا بويىنشا بىتىرگەن ستيپەندياتتار ەلىمىز مۇشە حالىقارالىق ۇيىمداردا ەڭبەك ەتىپ وتەي الادى. مۇنى شەتەلدىك تاجىريبە جيناۋعا جاسايتىن تالاپ رەتىندە قاراستىرۋعا كەلەتىندەي.
كەرەمەتى مەن كۇشەيتىلگەنى دە بار
«بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ اينالاسىنداعى تاعى ءبىر جاقسى جاڭالىق – ۇمىتكەرلەردىڭ ستيپەندياعا جىلىنا ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت قۇجات تاپسىرا الاتىنىندا. جالپى, ستيپەندياعا ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋ جىلىنا ەكى مارتە جۇرگىزىلەدى. ماسەلەن, بۇعان دەيىن ۇمىتكەرلەر بيىل جىل باسىنداعى ىرىكتەۋگە قۇجات تاپسىرىپ, وقۋعا تۇسە الماسا, وندا كەلەسى جىلدى كۇتەتىن. وعان دەيىن اعىلشىن دەڭگەيى ءتۇسىپ كەتۋ, باسقا دا دايىندىعىنىڭ ناتيجەسىن تومەندەتۋ قاۋپى بار ەدى. مىنە, وسى جاڭا وزگەرىستەرگە ساي, جىل باسىندا تاپسىرىپ تۇسە الماعان ۇمىتكەر كەلەسى جىلدى كۇتپەي, سول جىلدىڭ سوڭىندا قايتا قۇجات وتكىزىپ, باعى مەن بابىن سىنعا سالا الادى. بۇل – جاقسى جاڭالىق, ارينە.
دەسەك تە وزگەرتىلگەن قاعيدادا كۇشەيتىلگەن تالاپ تا بار. سوعان ساي قاجەتتى بالل جيناماعان تاپسىرۋشىلار كەلەسى كەزەڭگە جىبەرىلمەيدى. بۇعان دەيىن ۇمىتكەرلەر SHL (الەمدە قىزمەتكەردى جۇمىسقا قابىلداۋدا كەڭىنەن قولدانىلاتىن, ادامنىڭ سىني ويلاۋ دەڭگەيىن انىقتايتىن ۆەربالدى, ماتەماتيكالىق, لوگيكالىق تەستىنىڭ ءتۇرى) تەستىن تاپسىراتىن, سودان سوڭ اڭگىمەلەسۋ كەزەڭىنە اۆتوماتتى تۇردە وتەتىن. ەندىگى جەردە وسى تەستىدەن جەتكىلىكتى بالدى جيناي الماعان ۇمىتكەرلەر كەلەسى كەزەڭگە وتە المايدى.
جاڭا قاعيداعا سايكەس كەزەكتى وزگەرىس بويىنشا كونكۋرستىق ىرىكتەۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتار تىزبەسىنە ۋاجدەمەلىك حات (موتيۆاتسيالىق حات) ەنگىزىلدى. بۇعان دەيىن قالاي ەدى؟ ادەتتە مۇنداي موتيۆاتسيالىق ەسسە تۇرىندە ىرىكتەۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭدەرىندە ەمەس, كەيىندى كەزەڭدەرىندە, ياعني شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتكە كەرەك قۇجات رەتىندە وتكىزىلەتىن. ەندى ۇمىتكەرلەرگە العاشقى ىرىكتەۋدەن-اق كوميسسيا مۇشەلەرىن شەتەلدە وقىپ كەلگەننەن كەيىن ەلگە قانداي پايدا تيگىزەتىنىن ۋاجدەمەلىك حاتىنداعى دەرەكتەر, دالەلدەرمەن دايەكتەۋگە, كوزىن جەتكىزۋگە تۋرا كەلمەك.
جاۋاپتى مينيسترلىك بۇل وزگەرىستەردىڭ «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسىن جەتىلدىرىپ, ەلىمىزدىڭ ءارتۇرلى سالالارىندا بىلىكتى ماماندار دايارلاۋعا باعىتتالعانىن مالىمدەدى.
