شىنتۋايتىندا, بورداقىلاۋ الاڭى 38 گەكتار جەردى الىپ جاتىر. ءدال قازىر ەكى مىڭنان استام قارا مال بورداقىلانىپ جاتىر. وزدەرىندە سيىر بولماعاندىقتان, بورداقىلاناتىن مالدى قوستاناي, سولتۇستىك قازاقستان, اقمولا وبلىستارىنىڭ ۇيىمداسقان شارۋاشىلىقتارىنان دا, جەكەمەنشىكتەن دە الادى. سوندىقتان تۇقىمى ارقيلى. گەرەفورد, اۋليەكول, انگۋس, اقباس, سونداي-اق جەرگىلىكتى جەردىڭ تۇقىمى ازىپ كەتكەن مالىنا دەيىن بار.
– مۇندا 2019 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيمىن, – دەيدى «بيبورد» جشس بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اسەت ساندۋروۆ, – ءتورت-بەس جىلعى تاجىريبەدە اسىلتۇقىمدى مالدىڭ اراسىندا وزگەدەن وق بويى ءتاۋىرى قازاقتىڭ اقباس سيىرى. بىرىنشىدەن, ءوز تابيعاتىمىزعا بەيىمدەلگەن. بورداقىلاۋ الاڭىندا سەمىرتىلگەن مالدار قىسى-جازى اشىق اسپان استىندا تۇرادى. ساقىلداعان سارى ايازعا قىڭبايدى. ويتكەنى اقباس تۇقىمداس مال قوڭىر كۇز جەتكەندە قىسقا دايىندالا باستايدى. ءجۇنى وسەدى. ارينە, قىسقى مەرزىمدە مال ازىعىن 20-30 پايىزعا كوبەيتەمىز. ازىعى مول بولعان سوڭ قوڭدانا بەرەدى. كۇنىنە ءبىر جارىم كيلو مولشەرىندە سالماق قوسادى. بۇل ءتاپ-ءتاۋىر كورسەتكىش.
اسەت بازارباي ۇلىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مال شارۋاشىلىعىنداعى ەڭبەگىڭ وتەلۋى ءۇشىن اسىلتۇقىمدى مالعا يەك ارتقان ءجون. بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ ماماندارى ءۇش وبلىستىڭ ۇيىمداسقان مال شارۋاشىلىعى ۇجىمدارىن ارالاپ, وزدەرى ۇناتقان مالعا كەلىسىمشارت جاساپ, تىرىدەي سالماعى 250 كيلودان كەم ەمەسىن ساتىپ الادى. ال جەكەمەنشىكتىڭ قولىنداعى ءبىرلى-جارىم مالدىڭ ءبارى بىردەي تالاپقا ساي كەلە بەرمەيدى. بورداقىلاۋ الاڭى العان مالدىڭ اعزاسىندا كىنارات بولسا, قايتىپ ول شارۋاشىلىقتارمەن جۇمىس ىستەمەيدى. بۇل تالاپتىڭ ەكى جاققا بىردەي تيىمدىلىگى بار. عىلىمي ەسەپ بويىنشا قارا مالدىڭ تىرىدەي سالماعى 18 ايدىڭ ىشىندە 400 كيلوعا جەتۋى كەرەك. وسى ۋاقىتتىڭ ىشىندە مۇنداي كورسەتكىشكە قول جەتپەسە, جۇمسالعان مال ازىعى ەسەبىنەن شىعىنعا ۇشىرايدى. جەكەمەنشىكتىڭ مۇنداي كورسەتكىشكە جەتۋ مۇمكىندىگى ازداۋ. ولاردىڭ مال ازىعى بورداقىلاۋ الاڭىنداعىداي ەمەس, ءشوپ پەن جەم عانا. ال الاڭدا مال اعزاسىنا قاجەتتى دارۋمەن, تۇز, بور, سۇرلەم, بارلىعى بەلگىلى ءبىر مولشەرمەن ەسەپتەلىپ, ابدەن ارالاستىرىلىپ, بايىتىلعان ازىق رەتىندە بەرىلەدى. ەكىنشىدەن, جەرگىلىكتى جەردەگى مالدىڭ تۇقىمى ابدەن ازىپ كەتكەن.
– بۇرىن پۋحالسكىدەگى بورداقىلاۋ الاڭىندا جۇمىس ىستەگەنىمدە, – دەيدى اسەت بازارباي ۇلى, – توڭىرەكتەگى اۋىلدارعا اسىلتۇقىمدى بۇقا ساتىپ الىپ بەرىپ, ەكى جىل سايىن اۋىستىرىپ, تۇقىمىن جاقسارتۋعا تىرىستىق. الداعى ۋاقىتتا بۇل جەردە دە وسىنداي تاجىريبەنى جۇزەگە اسىرۋ ويىمىزدا بار. حالىقتىڭ قولىنداعى مالدىڭ تۇقىمى اسىلدانسا وزدەرىنە دە جاقسى, بورداقىلاۋ الاڭدارى ءۇشىن دە ءتيىمدى.
مەڭگەرۋشىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بورداقىلاۋ الاڭىنا تاپسىرىلعان قارا مالدىڭ ءار كيلوسى ءۇشىن مەملەكەتتەن سۋبسيديا ەسەبىندە 200 تەڭگە تولەنەدى ەكەن. تاپسىرىلعان مالدىڭ تىرىدەي سالماعى 250 كيلو بولسا, ونى 200 تەڭگەگە كوبەيتسەڭىز, قوسىمشا ءتاپ-ءتاۋىر تابىس تاباسىز. وسى امال جۇزەگە اسسا, وڭىردەگى قارا مالدىڭ تۇقىمىن تولايىم جاقسارتىپ, جىلىگى تاتيتىن تابىس تابۋعا ابدەن بولار ەدى.
ەندىگى ءبىر ماسەلە, كادر جايى. مەڭگەرۋشىنىڭ سوزىنشە, قانشاما جاعداي جاسالسا دا, مەحانيزاتور تابۋ مەحنات. جاستار جاعى قارا جۇمىسقا كەلە بەرمەيدى. بۇل ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشۋ ءۇشىن سوڭعى جىلدارى كراسنويار سەلوسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى كوللەدجىمەن شارت جاساسىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. كوللەدج وقۋشىلارى تاجىريبەدەن وتكەن كەزدە جالاقىلارى تولىق تولەنەدى. وسىنداي قامقورلىقتىڭ نىشانىن سەزگەن تۇلەكتەر تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسىپ تا جاتىر.
بورداقىلاۋ الاڭى مال ازىعى ءۇشىن ەگىستىك القابىن باپتاپ وتىر. ءداندى داقىلدارمەن بىرگە كوپجىلدىق ەكپە ءشوپ ەگىپ, شابىندىق جەردى جاقسارتپاق. بىلتىر العاش رەت ەگىپتى. ەگەر جەر كولەمى كوبەيسە, ەكپە ءشوپ ەگۋ القابى كەڭەيە تۇسپەك. كەسە-كولدەنەڭ تۇرعان ءبىر ماسەلە – جايىلىمدىق جەردىڭ جوقتىعى. جەر بولسا اسىلتۇقىمدى سيىر باقپاق. سوندا ءوز ءتولى ەسەبىنەن-اق, بورداقىلاۋ الاڭىن تولتىرار ەدى.
اقمولا وبلىسى
