بيىل ءبىلىم سالاسىن نە كۇتىپ تۇر؟

بالاباقشالار ليتسەنزيالانادى

ء«بىلىمدى ۇلت» ۇلتتىق جوباسىنداعى ءبىرىنشى مىندەت – مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ. وسى مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن «قاراجات بالاعا» قاعي­داتى بويىنشا ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋ جولىمەن مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ ارقىلى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار جەلىسىن دامىتۋ جونىندەگى جۇمىس جالعاسادى. ناتيجەسىندە, بيىل 2 جاس­تان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋدى 95%-عا, 3 جاس­تان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋدى 100%-عا جەتكىزۋ جوسپارلانعان.

وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, وسى جىلى بىرقاتار مەجە بەلگى­لەنگەن. اتاپ ايتقاندا, بارلىق وڭىردە «اقشا – بالاعا» قاعيداتىمەن جولدامالاردى ەسەپكە الۋدىڭ, بەرۋدىڭ, كەزەككە قويۋدىڭ بىرىڭعاي بازاسىن ەنگىزۋ, مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا بارمايتىن بالالاردىڭ اتا-انالارىنا ارنالعان كونسۋلتاتسيالىق پۋنكتتەر جەلىسىن 388 بىرلىككە دەيىن كەڭەيتۋ, 260 مەملەكەتتىك بالاباقشانى جاڭارتۋ, «تىلگە بويلاۋ» قازاق تىلىنە ەنۋ جوباسىمەن 500 مىڭ بالانى قامتۋ, سونىمەن قاتار بالاباقشالاردىڭ قىزمەتىن ليتسەنزيالاۋدى ەنگىزۋ كوزدەلگەن.

1300 اۋىل مەكتەبى جاڭارادى

ساپالى ءبىلىم بەرۋگە باعىت­تال­عان ء«بىلىمدى ۇلت» ۇلت­تىق جو­­باسىنىڭ ەكىنشى مىندەتى – ورتا ءبىلىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ. اتاپ ايتقاندا, وڭىرلەر, قالا­لىق جانە اۋىلدىق مەكتەپ­تەر اراسىنداعى وقىتۋ ساپا­سى­­نىڭ الشاقتىعىن ازايتۋعا (PISA) نەگىز­دەلگەن. ۇلتتىق جوبا اياسىندا وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ بويىنشا كەشەندى شارالار قابىلدانباق.

ءۇشىنشى مىندەت – مەكتەپتەردى جايلى, قاۋىپسىز جانە زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ ورتاسىمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ. وقۋشى ورىن­دارى­نىڭ تاپشىلىعىن قىسقارتۋ ءۇشىن بيىل 1000 مەكتەپ سالۋ جوس­پار­لان­عان. ناتيجەسىندە, ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردى جويۋ جانە اپاتتى مەكتەپتەر ۇلەسىن 0,1%-عا دەيىن قىسقارتۋ كوزدەلگەن. اتالعان ۇلتتىق جوبا نەگىزىندە وسى جىلى شاعىن قالالاردا, اۋدان ورتالىقتارىندا, اۋىلداردا 5000 مەكتەپ جاڭعىرتىلىپ, بالالاردى وقىتۋ ءۇشىن قاۋىپسىز جانە قولايلى جاعدايلار جاساۋ قاراستىرىلعان.

مينيسترلىكتىڭ بىزگە بەرگەن اقپاراتىنا قاراعاندا, جوعا­رى­داعى مىندەتتەرگە قوسا 2025 جىلى 329 مىڭ وقۋشىعا جاڭا ورىن اشۋ, ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى ار­نايى پسيحولوگيالىق-پەداگو­گيكالىق قولداۋمەن جانە ەرتە تۇزەتۋمەن 100% قامتۋ, مەكتەپتەردە ينتەرنەت جىلدامدىعىن 100%-عا ارتتىرۋ, قوسىمشا بىلىم­مەن قامتۋدى 90-عا دەيىن ۇل­عايتۋ, 1000 زاماناۋي فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, روبوتتەحنيكا, STEAM پاندىك كابينەتتەرىن ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. سون­داي-اق 1300 اۋىل مەكتەبىن جا­ڭار­تۋ جوباسى دا بيىل باس­تالادى.

جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى

قولجەتىمدى, ساپالى تەحنيكا­لىق جانە كاسىپتىك بىلىممەن قام­تا­ماسىز ەتۋ ء«بىلىمدى ۇلت» ۇلتتىق جوباسىنىڭ ءتورتىنشى مىندەتى سانالادى. وسى جىلى جاستاردىڭ 100%-ى قاجەتتى ما­ماندىقتار بويىنشا تەگىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك بىلىم­مەن قامتا­ما­سىز ەتىلەدى. بۇل 9 سىنىپتى بىتىرۋشىلەرگە قاتىستى بول­ماق. بۇگىندە تەح­­نيكالىق جانە كاسىپتىك بىلىممەن قامتۋ كور­سەت­كىشى 90%-دى قۇرايدى. وسى وقۋ جىلىندا مەملەكەتتىك تاپ­سىرىسقا 143 مىڭ ستۋدەنت قابىل­داندى. قامتۋدى ۇلعايتۋ ناتي­جە­سىندە NEET ساناتىنداعى جاس­تار ۇلەسىن تومەندەتۋ جوسپار­­لانعان.

ءبىلىم جۇيەسىنىڭ بۇل باعى­تىن­دا بيىل ايتۋلى جىل بولاتىن سەكىلدى. سەبەبى بۇعان دەيىن دە ايتىلعانداي, بيىل پرە­زيدەنتتىڭ باستاماسىمەن جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى بولىپ جاريالاندى. وسىعان وراي مينيسترلىك وسى جىلى تەح­نيكالىق جانە كاسىپتىك بى­لىمگە قاراستىرىلاتىن ماق­سات­تى تاپسىرىستى 10 مىڭ ورىنعا ۇلعايتپاق. قازىر 30 مىڭ ستۋدەنت تۇلەكتەردىڭ تاجىري­بە جيناۋ مەن جۇمىسقا ورنالاسۋىن ۇيىمداستىراتىن كاسىپ­ورىن­داردىڭ وتىنىمدەرى بو­­يىن­شا وقيدى. بيىل ولاردىڭ جالپى سانى 40 مىڭ ادامعا دەيىن ارتادى. سونىمەن قاتار ۇكى­­­­مەت مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسى­رى­سىنىڭ قۇنىن 2 ەسەگە ارتتىرۋدى, شاعىن بيزنەس قاراجاتى ەسەبىنەن 120 كوللەدجدىڭ ماتە­ريال­دىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاراقتاندىرۋ جانە نىعايتۋدى, كوللەدج بازاسىندا 50 شاعىن كاسىپورىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازىر كوللەدجدەردە ستۋدەنتتەر پراكتيكادان وتەتىن 40 شاعىن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. كەلەسى جىلى تاعى 10 شاعىن كا­سىپ­ورىن اشىلادى.

نەگىزى جۇمىسشى مامان­دىق­تارى جىلىنداعى مىن­دەتتەر مەجەسى مۇنىمەن بىتپەك ەمەس. ويتكەنى جۇمىسشى مامانداردى كوللەدج­دەر دايىن­داي­تىن­دىق­تان, ءدال وسى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم سالاسىنا سالماق تۇسكەلى تۇر. وقۋ-اعارتۋ مي­نيسترلىگى جۇمىسشى مامان­دىق­تارىنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋدى, «ادال ازامات – ادال ەڭبەك – ادال تابىس» قاعيداتى بويىنشا ەڭبەكقورلىق پەن كاسىبيلىكتى دارىپتەۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. بۇل رەتتە بەلسەندى كاسىپتىك باعدار بەرۋ جۇمىسىن, جۇمىسشى كادر­لاردى دايارلاۋ ءىسىن جەتىلدىرۋ, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم­نىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جۇمىسشى كادرلاردى دايارلاۋعا جانە قول­داۋعا قاتىسۋىن كەڭەيتۋ, جۇ­مىس­شى كاسىپتەرىنىڭ ءيميدجىن ىلگەرى­لەتۋ, جۇمىسشىلاردىڭ قۇقىق­تارىن قورعاۋدى كۇشەي­تۋ, جۇمىسشى جاستاردىڭ الەۋ­مەتتىك بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ مىندەتى تۇر. بۇل باستامالار ەڭبەككە دەگەن قۇرمەتتى قالىپ­تاس­تىرۋعا, جوعارى بىلىكتى كادر­لار دايارلاۋعا, ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋداعى جۇمىسشى ما­مان­­دىقتارىنىڭ ءرولىن نىعاي­تۋعا باعىتتالماق.