اسەت تۇرىسوۆ: تسيفرلى جوبالاردى ەنگىزۋ قارجى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن اشىقتىعىن ارتتىرادى

– الدىمەن مەملەكەتتىك قارجى سالاسىن تسيفرلى ترانسفورماتسيالاۋ دەگەنىمىز نە ەكەنىن تارقاتىپ بەرسەڭىز؟

– تسيفرلى ترانسفورماتسيا – مەملەكەتتىك قارجى جۇيەسىن باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن, اشىقتىعىن جانە قولجەتىمدىلىگىن ارتتىراتىن زاماناۋي وزىق تەحنولوگيالار مەن تاسىلدەردى ەنگىزۋ ۇدەرىسى. ونىڭ ماقساتى – ازاماتتارعا, بيزنەسكە جانە مەملەكەتتىك ورگاندارعا كورسەتىلەتىن قارجىلىق قىز­مەتتەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ, سونداي-اق ىشكى ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋ. تسيفرلىق ترانسفورماتسيانىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرى رەتىندە ۆەدومستۆولار اراسىندا قاجەتتى دەرەكتەرمەن نەعۇرلىم ءتيىمدى الماسۋ ءۇشىن ءتيىستى ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ مەن جۇيەلەردى ينتەگراتسيالاۋ, تسيفر­­­لى پلاتفورمالار ارقىلى بيۋدجەتتى جوس­پارلاۋ مەن ورىنداۋدى وڭتايلاندىرۋ, قارجىلىق قىزمەتتەر كورسەتۋ ءارى ازاماتتار مەن بيزنەستىڭ مەملەكەتپەن ءوزارا ءىس-قيمىلى ءۇشىن ونلاين-پلاتفورمالار قۇرۋ, قارجى سالاسىندا بولجام جاساۋ مەن شەشىم قابىلداۋ بويىنشا دەرەكتەردى جيناپ, تالداۋ ءۇشىن «Big Data»-نى پايدالانۋ, سالىق سالاسىنداعى بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋ مەن مەملەكەتتىك شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتتى, سونداي-اق قارجىلىق وپەراتسيالاردى باقىلاپ, قورعاۋ ءۇشىن بلوكچەين تەحنولوگيالارىن قولدانۋ, قارجىلىق وپەراتسيالار تۋرالى اقپاراتقا بايلانىستى كيبەرقاۋىپسىزدىك پەن قۇپيالىعىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, مەملەكەتتىك پلاتفورمالاردى ءتۇرلى كوممەرتسيالىق جۇيەلەرمەن (مىسالى, بانكتەرمەن) ينتەگراتسيالاۋدى ايتا الامىز.

– قارجى جۇيەسى ۇلكەن دەرەكتەردەن (Big data) تۇراتىنى ءمالىم. وسى بىتىراپ جاتقان مالىمەتتەردى جيناقتاپ, مەملەكەتتىك قارجى سالاسىن بىرىزدەندىرۋ ءۇشىن قانداي جۇمىس قولعا الىندى؟

– راس, قارجى مينيسترلىگىنىڭ اقپارات جۇيەلەرىندە كوپتەگەن دەرەك ساقتالعان جانە ولاردى ءتيىمدى پايدالانسا, بەرەتىن يگىلىگى مول. بۇل باعىتتا ءبىز اۋقىمدى, جوسپارلى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. ەگەر سالىق اكىمشىلەندىرۋ جۇيەلەرىنە توقتالساق, قازىر «Smart Data Finance» جوباسىن ىسكە اسىرۋدى قولعا الدىق. جۇيە «Big Data» تەحنولوگيالارىن پايدالانادى. بۇل سالىقتان جالتارۋ جاعدايلارىن انىقتاۋدى ايتارلىقتاي جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«Smart Data Finance» – كوزگە  بايقالمايتىن قيىن ءارى كۇردەلى ۇدەرىستەردى انىقتاپ, ۇلكەن كولەمدەگى دەرەكتەردى اۆتوماتتى تۇردە تالداۋدى قامتاماسىز ەتەدى. اتالعان جۇيەنىڭ اياسىندا ميلليونداعان جەكە جانە زاڭدى تۇلعاعا بايلانىستى, سونداي-اق قارجىلىق وپەراتسيا مەن ترانزاكتسيالار تۋرالى دەرەكتەر ساقتالادى. ونىڭ زاڭسىز سحەمالاردى ءتيىمدى انىقتاۋدا سەپتىگى زور. وسى جۇيەدە 11 ىشكى جۇيە قامتىلعان, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ۇيىمدارمەن 200-گە جۋىق ينتەگراتسيا جۇرگىزۋ كوزدەلگەن. اتالعان جوبانىڭ اياسىندا جاساندى ينتەللەكت پەن دەرەكتەردى ۆيزۋاليزاتسيالاۋدى پايدالاناتىن تالداۋ ورتالىعىن قۇرۋ قاراستىرىلعان. بۇل سالىق ورگاندارىنا تەز جانە ءدال شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن وزەكتى اقپاراتقا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى.

– كەلەسى جىلدان باستاپ ەلىمىزدە «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭ كۇشىنە ەنەدى. بۇل رەفورماعا سايكەس, بىرىڭعاي ساتىپ الۋ پلاتفورماسىنىڭ قىزمەتى جولعا قويىلىپ وتىر. پلاتفورمانىڭ ارتىقشىلىعى نەدە؟

– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋدا ايتقان تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا قارجى مينيسترلىگى بىرىڭعاي ساتىپ الۋ پلاتفورماسىن قۇرۋدى قولعا الدى. پلاتفورما مەملەكەتتىك ورگاندار, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ جەكەلەگەن سۋبەكتىلەرى جانە باسقا دا ساتىپ الۋ الاڭدارىنىڭ ساتىپ الۋلارىن بىرىكتىرەدى.

قازىر پايدالانۋشىلاردى بىرىڭعاي تىركەۋ, ونىڭ ىشىندە QR-تەحنولوگيا ارقىلى اۆتوريزاتسيالاۋ جولعا قويىلدى. انىقتامالىقتار (لوتتار مارتەبەسى, ءوتىنىم, كەلىسىمشارت, ساتىپ الۋ بەلگىلەرى) بىرىزگە كەلتىرىلدى. ءبىر جەردەن (ورتالىقتاندىرىلعان) ىزدەۋ بويىنشا تىزىمدەر (جوسپار, لوت, حابارلاندىرۋ مەن ساتىپ الۋ كەلىسىمشارتتارى) مەن تىزىلىمدەردى (قاتىسۋشى, جوسىقسىز قاتىسۋشى) الۋ بو­يىنشا فۋنكتسيونال ىسكە اسىرىلدى. وڭىرلەر مەن ساتىپ الۋ الاڭدارى بولىنىسىندە ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە اقپاراتتى كورسەتەتىن جوس­پار, حابارلاندىرۋ, لوت, كەلىسىمشارتتاردىڭ ينتەراكتيۆتى كارتاسى ازىرلەندى.

بىرىڭعاي ساتىپ الۋ پلاتفورماسىن دامىتۋ شەڭبەرىندە كەلەسىدەي بىرقاتار ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر:

• مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپارات جۇيەلەرى بويىنشا ءتيىستى دەرەكتەردىڭ نەگىزىندە ءونىم بەرۋشىلەردىڭ رەيتينگىن قۇرۋ;
• وپەراتسيالاردى اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن بانكتەرمەن جانە قىزمەت كورسەتۋشىلەردىڭ ERP جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيا جۇرگىزۋ;
• قوعامدىق مونيتورينگ جانە باقىلاۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ;
• باسقا ساتىپ الۋ الاڭدارىمەن ينتەگراتسيا جاساۋ;
• بىرىڭعاي ساتىپ الۋ تالداۋ ورتالىعىن قۇرۋ;
• تاۋار, جۇمىس جانە قىزمەتتەردىڭ بىرىڭعاي جىكتەۋشىسىمەن ينتەگراتسيا جۇرگىزۋ;
• تاۋاردى باعالاۋ تەتىگىن ەنگىزۋ ارقىلى ساتىپ الىناتىن تاۋارلاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ.

بىرىڭعاي پلاتفورماعا كوشۋدىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارى:

• ءارتۇرلى ساتىپ الۋ الاڭدارىنا قاتىسۋ ءۇشىن ء«بىر تەرەزە» قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى پايدالانۋشىلاردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋ;
• پايدالانۋشىلاردىڭ ءتۇرلى ساناتىنىڭ سۇرانىستارىنا ساي (كاستومدالعان) جەكە كابينەت;
• باقىلاۋشى اگەنتتىكتەرگە ساتىپ الۋ ۇدەرىستەرىنە مونيتورينگ پەن باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا جول اشىلادى.

– جىل سايىن ۇكىمەت وتىرىسىنان وڭىرلەردىڭ بيۋدجەت قاراجاتىن دۇرىس يگەرە الماي جاتقانى تۋرالى اقپاراتتى ءجيى ەستيمىز. بۇل رەتتە تسيفرلىق تەحنولوگيالار بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋىن باقىلاپ, بولىنگەن اقشانىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا سەپتىگىن تيگىزە الا ما؟

– ءبىز بارلىق اقپارات جۇيەسىن ينتەگرا­تسيا­لاۋ­دى جوسپارلادىق. سونىڭ ارقاسىندا بيۋدجەتتىك ۇدەرىستىڭ بۇكىل تىزبەگىن قادا­عا­لايمىز. بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ كەزەڭىندە شىعىستاردىڭ ءاربىر ءتۇرى ءۇشىن كەلەسىدەي قاجەتتى اقپاراتتى قامتيتىن بىرەگەي IDC سايكەستەندىرگىش بەرىلەدى: شىعىستاردى جوسپارلاۋعا قانداي باستاما نەگىز بولعانى (جولداۋ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ نەمەسە ۇكىمەت تاپسىرماسى, مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ قۇجاتتارى, ۇلتتىق جوبالار, مەملەكەتتىك ورگاننىڭ دامۋ جوسپارلارى جانە ت.ب.); شىعىستار قانداي نەگىزگى ۇلتتىق ينديكاتورلار مەن ستراتەگيالىق كورسەتكىشتەردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان; شىعىستاردى جوسپارلاۋعا قانداي مەملەكەتتىك ورگان جاۋاپ­تى جانە بىرىڭعاي بيۋدجەتتىك سىنىپ­تاماعا سايكەس ول قانداي بيۋدجەتتىك باع­دار­لاما/كىشى باعدارلاما/ەرەكشەلىك بويىنشا جىكتەلەدى.

بۇدان ءارى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۇدەرىسىنەن كەيىن جوسپارلاۋدان باستاپ ورىنداۋعا دەيىنگى بارلىق اقپارات مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءۇشىن «ە-قارجىمينى» جۇيەسىنە جانە تالداۋ مەن ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن احۋال ورتالىعىنا جىبەرىلەدى. وسىلايشا, بارلىق جۇيەنى بىرىكتىرۋ ارقىلى بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ مەن ورىنداۋ ۇدەرىسى بارىنشا اشىق, ءتيىمدى جانە ىڭعايلى بولادى.

– قىزىقتى جوبا كوپ ەكەن. ال كليەنتتەرمەن كەرى بايلانىس قانشالىقتى جولعا قويىلعان؟

– وتە ورىندى جانە وزەكتى سۇراق. كەيىنگى ۋاقىتتا پايدالانۋشىلار ءتۇرلى ورگاندارعا جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولىپ كەلدى: 1414 بايلانىس ورتالىعى, ەلەكتروندىق قارجى ورتالىعى مەن مينيسترلىكتىڭ باسقا ۇيىمدارى. بۇل قولايسىزدىق تۋدىرىپ, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا بايلانىس ۇدەرىسىن قيىنداتتى. وسى ماسەلەنى رەتتەۋ ءۇشىن قارجى مينيسترلىگى سالىق پەن كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋگە, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ مەن مەملەكەتتىك م ۇلىكتى باسقارۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى جۇيەلى تۇردە شەشۋ ءۇشىن بارلىق بايلانىس ارناسىن – تەلەفون, چات-بوت, تەحنيكالىق قولداۋ قىزمەتىن بىرىكتىرەتىن بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعىن قۇرىپ, ەنگىزدى.

قورىتىندىلاي كەلگەندە, جوعارىدا ايتىلعان جوبالاردى ەنگىزۋ مەملەكەتتىك قارجى جۇيەسىن باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن اشىقتىعىن نىعايتىپ, ازاماتتاردىڭ سەنىمىن ارتتىرۋعا اسەرىن تيگىزەدى.

– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

اڭگىمەلەسكەن –

اباي ايماعامبەت,

«Egemen Qazaqstan»