ەلىمىزدە زەينەتاقى وسەدى

الدىمىزدا 2027 جىلعا دەيىن زەينەتاقىنىڭ ەڭ تومەنگى بازالىق مولشەرلەمەسىن, ەڭ تومەنگى كۇن­كورىس دەڭگەيىن 70%-عا, ال جوعار­عى شەگىن 120%-عا جەتكىزۋ ماق­ساتى تۇر. ورىندالۋى ءۇشىن ساتى­لى قادامدار لەگى باستالىپ كەتتى. 2025 جىلى ايلىق ەسەپ­تىك كورسەتكىش مولشەرى 240 تەڭ­گە­گە كوبەيمەك. ياعني 3 692 تەڭگە­دەن 3 932 تەڭگەگە كوتەرىلەدى. سايكەسىنشە, مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن جاردەماقى مەن زەينەتاقى كولەمى دە ۇلعايماق. ۇكىمەت زەينەتاقى تولەمدەرىن ەل تۇرعىندارىنىڭ جاسى مەن ەڭبەك ەتكەن جىلدارىنا قاراي 8,5%-عا دەيىن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىر.

ناقتى ايتار بولساق, زەينەت­ا­قى­نىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرى – 62 771 تەڭگە بولدى. قازىر – 57 853 تەڭگە. بازالىق زەينەتاقى 28 215 تەڭگەدەن 32 360 تەڭگەگە وسەدى. ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى 43 407 تەڭگەدەن 46 228 تەڭگەگە كوبەيەدى. ال ەڭ تومەنگى جالاقى دەڭگەيى ەش وزگەرىسسىز قالماق. ياعني 85 مىڭ تەڭگەنى قاناعات تۇتامىز. كەلەر جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ءبىرشاماسى بەلگىلەنىپ تە قويدى. الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ 42 تۇرىنە 6 ترلن تەڭگەدەن استام شىعىس كوزدەلدى. بيىلمەن سالىستىرعاندا 12,5%-عا وسەدى.

ەسكە سالا كەتەيىك, قازىر ەلىمىز­­دە 2 ملن 400 مىڭنان استام زەينەتكەر بار. ولارعا جىل باسىنان بەرى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3,5 ترلن تەڭگەگە جۋىق زەينەتاقى تولەندى. ونىڭ ىشىندە, بازالىق زەينەتاقىعا 1 ترلن 82 ملرد تەڭگە, ىنتىماقتى زەينەتاقى تولەۋگە 2 ترلن 355 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ال جيىنتىق زەينەتاقىنىڭ ورتاشا مولشەرى 131 556 تەڭگەگە جەتتى.

2018 جىلدان باستاپ مەملەكەت­­تىك بازالىق زەينەتاقى تولەمى ءار ادامعا جەكە-جەكە تاعايىندالىپ كەلەدى. ياعني ازاماتتىڭ زەينەتاقى جۇيەسىندەگى ءوتىلى ەسكەرىلەدى. ونى زاڭدا بەلگىلەنگەن نورمالارعا سايكەس, ءوز قالاۋىنشا شەشىپ الۋعا دا بولادى. كەيىنگى ۋاقىت­تا قوردان اقشا شەشۋ قارقى­­­­نى ۇدەي ءتۇستى. وتكەن ايدا جيناق­تارىن شەشىپ العاندار سانى ايتار­لىق­تاي ارتقان. كوبى شوتتاعى اقشاسىن تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاق­سارتۋعا جۇمساعان. بۇعان 56 مىڭ­داي ءوتىنىش تۇسكەن. قازان ايى­مەن سالىستىرعان 25%-عا ارتىق. جالپى, بارلىعى 46,3 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. ال ەمدەلۋگە 21 مىڭعا جۋىق ءوتىنىش كەلگەن. بۇعان قوردان 20,5 ملرد تەڭگە اۋدارىلدى.

باس بانكتىڭ حابارلاۋىنشا, بيىل قاراشادا بجزق-عا اۋدارىمدار 20,7 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. 31 جاستان 40 جاسقا دەيىنگى سالىمشىلاردا جيناقتاردىڭ ەڭ كوپ كولەمى 6,02 ترلن تەڭگە بولىپ وتىر. وسى توپقا جاتاتىندار سانى 3 ملن-نان كوپ. ال 41 جاستان 50 جاسقا دەيىنگى وتانداستارىمىزدا 5,95 ترلن تەڭگە بولعان. مۇنداي 2,4 ملن شوت بار. بارىنەن بۇرىن 51 مەن 60 جاسقا دەيىنگىلەر كوپ اقشا جيناعان – 5,2 ترلن تەڭگە. قىزىعى, ەڭ از زەينەتاقى جيناقتارى ەگدە جاستاعىلارعا تيەسىلى ەكەن. 71-80 جاستاعى سالىمشىلاردىڭ شوتتارىندا 8,9 ملرد تەڭگە, 81 جاستان اسقانداردا 1,6 ملرد تەڭگە بار.

ايتپاقشى, زەينەتاقى جينا­عىنا مۇقيات بولعان ابزال. بۇلاي دەيتىن سەبەبىمىز, كەيىنگى كەز­­­­­دە­رى وسىعان قاتىستى جالعان, قاۋىپ­تى اقپاراتتار ءجيى تاراپ ءجۇر. الەۋ­­مەتتىك جەلىلەردە, ونلاين-حابار­­لاندىرۋ پلاتفورمالارىن­­­­دا ەڭ تومەنگى جەتكىلىكتىلىك شەگىنەن (تجش) اساتىن زەينەتاقى جينا­­­عىن الۋعا كومەكتەسەمىن دەگەن ۇسى­­­­نىس­تار قاپتاعان. ونى تەك زەينەت جاسىنا تولعاندا, شەتەلگە كەتكەندە ياكي مۇراگەرلىك ءۇشىن عانا الۋعا بولاتىنىن ەسكەرگەن ءجون. زەينەتاقى قورىنىڭ ءباسپاسوز قىز­مەتى زاڭدا بەكىتىلگەن جاع­داي­­­دان باسقا سەبەپپەن قارجى­نى شەشىپ الامىن دەۋ الاياقتىق دەپ مالىمدەدى. ەگەر زاڭسىز قىزمەتكە كەلىسسەڭىز, اقشاڭىزدان ايرىلىپ قالاسىز. قاۋىپتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن زاڭ بويىنشا اقشانى قانداي ماقساتقا الۋعا بولاتىنىنا نازار اۋدارايىق:

• ەڭ تومەنگى جەتكىلىكتىلىك شە­گى­نەن اساتىن جيناقتارى بار سالىم­شىلار (تجش-دان اساتىن سوما شەگىندە);
• زەينەتاقىسى جوعالعان تا­­بىس­­تىڭ (بۇرىن الىنعان جالا­قى­سى­­نىڭ) كەمىندە 40% قۇراي­تىن زەينەتكەرلەر – ولار شوتتا قالعان جيناقتارىنىڭ 50%-ىنا دەيىن پايدالانا الادى;
• ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدارى بويىنشا زەينەتكەرلەر (جيناق­تا­رىنىڭ 100%-ىنا دەيىن پايدالانا الادى);
• زەينەتاقى اننۋيتەتى شارتىن جاساسقان سالىمشىلار (جي­ناق­­تارىنىڭ 100%-ىنا دەيىن پايدا­لانا الادى).