زاڭ وكىلى مالىمدەگەندەي, شاھاردا قالا پروكۋرورى وكىمىمەن ءموبيلدى توپتار قۇرىلعان. ولاردىڭ قىزمەتى – جاسوسپىرىمدەرگە قاتىستى زاڭبۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ ءارى ولارمەن كۇرەسۋ. ءموبيلدى توپتار جىل باسىنان بەرى جۇزدەگەن تۇنگى رەيد ۇيىمداستىرىپ, بالالارىن قاداعالاماعان اتا-انالاردى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتتى. قىلمىس جاسايتىن جاسوسپىرىمدەر نەگىزىنەن تولىق ەمەس, تۇرمىسى تومەن وتباسىنان شىعادى. پروكۋراتۋرا 1 300 وسىنداي وتباسىن زەردەلەپ, 500-گە جۋىعىنا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋگە اتسالىستى.
شىمكەنتتە 237 مەكتەپ, 36 كوللەدج, 7 ۋنيۆەرسيتەت بار. پروكۋراتۋرا ءتيىستى سالا وكىلدەرىمەن وسى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ءىس-شارالار وتكىزىپ, وقۋشى, ستۋدەنتتەردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىن اشتى. قادالاعاۋشى ورگان مەكتەپ, كوللەدجدەگى پسيحولوگ مامانداردىڭ جۇمىسىن تەكسەرۋ بارىسىندا پسيحولوگ-پەداگوگتەرگە تاپشىلىق بارىن, بىلىكتىلىگىنىڭ تومەن ەكەنىن انىقتاعان. وسىعان وراي جانە باسقا دا قۇقىقبۇزۋشىلىق بويىنشا مەكتەپ, كوللەدج ديرەكتورلارىنا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك جازاسى قاراستىرىلدى. «كيبەرقاداعالاۋ» بىرگە جاسوسپىرىمدەردى سۋيتسيدكە يتەرمەلەيتىن سايتتار مەن كومپيۋتەرلىك ويىنداردى بۇعاتتادى.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعان جاندارعا كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا پروكۋراتۋرا جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسىنا قاراستى «باقىتتى جانۇيا» ورتالىعىندا ارنايى جوبانى قولعا الدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, تۇرمىستىق كيكىلجىڭنەن شارشاعان وتباسى مۇشەلەرىنە ماماندار پسيحولوگيالىق كومەكتەر ۇسىندى. اسىرەسە ماماندار اتا-انالار مەن بالالاردىڭ اراسىن جاقىنداستىرۋ, ەرلى-زايىپتى ازاماتتاردى ءبىر-بىرىمەن جاراستىرۋ باعىتىندا كوپ جۇمىس اتقاردى. 11 ايدا وتباسى شىرقىن بۇزعان 5 600 ازامات اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ونىڭ ىشىندە 4 800 تۇلعاعا قاتىستى «قورعاۋ نۇسقاماسى» شىعارىلدى. ونى بۇزعان 363 ادام اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتىنشە, بيىل تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق بويىنشا انىقتالعان دەرەكتەر سانى 32-دەن 146-عا ءبىر-اق وسكەن. زاڭ وكىلى ب.بايعوزيەۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنىڭ باستى سەبەبى وتباسىلىق قۇقىقبۇزۋشىلىق پەن قىلمىسقا قاتىستى زاڭنامانىڭ بيىل كۇشەيتىلۋىنە بايلانىستى بولعان.
سونىمەن قاتار شىمكەنت قالاسى بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ شتاب باسشىسى داۋرەن تۇرعىنباي اتقارىلعان جۇمىسقا قاتىستى ەسەپ بەردى. مامان مالىمدەگەندەي, دەپارتامەنتتىڭ اۋەلگى جۇمىسى «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرگە ارنايى مەموراندۋم ءتۇزدى. سونىڭ اياسىندا دوڭگەلەك ۇستەل ماجىلىستەرى, جەكە قابىلداۋ ۇيىمداستىرىلدى. وسى كۇنگە دەيىن كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا 9 جينالىس وتكىزىلدى. وندا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ قۇقىقتارى قارالىپ, زاڭ تۇرعىسىنان كەڭەس بەرىلدى. سونداي-اق 10 جەكە قابىلداۋ ۇيىمداستىرىلىپ, 20 كاسىپكەردىڭ ارىز-شاعىمى قارالدى.
دەپارتامەنت شەشكەن ماسەلەلەرگە كەلسەك, ازىق-ت ۇلىك سالاسىندا قىزمەت ەتەتىن كاسىپكەردىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنا تولەيتىن تاريف قۇنى 41 تەڭگەدەن 31 تەڭگەگە تومەندەتىلدى. شاھاردا بالالار جايالىعىنىڭ جالعان كوشىرمەسىن جاساعان الاياقتار ۇستالىپ, ولاردىڭ ءىسى سوتقا جولداندى. وسىنداي دەرەكپەن تۇرمىستىق حيميانىڭ كونترافاكتىلىك تۇرلەرىن شىعارعان توپ انىقتالىپ, 25 ملن تەڭگەدەن اسا كەلتىرىلگەن زالال شىعىنى ءوندىرىلدى. دەپارتامەنت حالىق كوپ شوعىرلاناتىن ايماقتاردا ءار توقسان سايىن ۇيىمداستىرىلاتىن «حالىق زاڭگەرى» اكتسياسىنا قاتىسىپ, تۇرعىندارعا كەرەكتى زاڭگەرلىك كەڭەستەر بەرىپ كەلەدى. 11 ايدا تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانى 133 ارىز-شاعىم قاراپ, 100-دەن استامى وڭ ناتيجەمەن شەشىلدى. «بيزنەستى قورعاۋ» جوباسى اياسىندا دەپارتامەنت تابالدىرىعىن توزدىراتىن كاسىپكەرلەر سانى كۇرت ازايعان.
اتالعان زاڭ مەكەمەسىندە بۇگىندە بىرنەشە ىلكىمدى باستاما قولعا الىنعان. بىرىنشىدەن, تەرگەۋ ارەكەتتەرى بەينەجازبا ارقىلى جۇرگىزىلەدى. بۇل سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەدى. ەكىنشىدەن, بارلىق ەكونوميكالىق ءىس نەگىزىنەن ەلەكتروندىق فورماتتا تىركەلەدى. ۇشىنشىدەن, تەرگەۋ راسىمىنەن تىس كاسىپكەرلەردەن قۇجاتتار سۇراتۋعا تىيىم سالىندى. تورتىنشىدەن, تەرگەۋ پروتسەسىنە شاقىرۋ ەكى ەسەگە قىسقاردى. وسىنداي رەفورمالاردىڭ ناتيجەسىندە, سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋگە تارتىلعان كاسىپكەرلەر سانى 90 پايىزعا ازايدى. قازىر ولار سالىقتىق اكىمشىلىكتەندىرۋ اياسىندا تەرگەلىپ جاتىر.
ء«بىز انىقتاعان قۇقىقبۇزۋشىلىقتىڭ قۇرىلىمىنا قاراساق, قوزعالعان ءىستىڭ 80 پايىزعا جۋىعى «وبنال» فيرمالارعا, قارجىلىق پيراميدالاردى ۇيىمداستىرۋشىلارعا, زاڭسىز ويىن بيزنەسىنە, زاڭسىز الكوگول ونىمدەرىن وندىرۋشىلەرگە, كونترافاكتىلىك ونىمدەردى جاساۋشىلارعا قاتىستى تەرگەۋلەردەن تۇرادى. بۇل سۋبەكتىلەردى بيزنەسمەندەر قاتارىنا جاتقىزۋعا بولمايدى. ويتكەنى ولار نە سالىق تولەمەيدى, نە الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىندامايدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز – زاڭسىز ارەكەتكە باراتىن وسىنداي توپتاردى انىقتاۋ», دەدى د.تۇرعىنباي.
ماماننىڭ ايتۋىنشا, دەپارتامەنت قالانى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋشى «قۋاتجىلۋورتالىق-3» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى باسشىلارىنىڭ بيۋدجەت اقشاسىن جىمقىرۋ دەرەكتەرىن انىقتاعان. ولار قۇرىلىستىڭ سمەتا قۇنىن ادەيى ءوسىرىپ, ىستەلمەگەن جۇمىستى ىستەدىك دەپ شاھاردىڭ جىلۋ مەن ەلەكتر جەلىلەرىن اۋىستىرۋعا بولىنگەن 1,1 ملرد تەڭگە قازىنا قارجىسىن جەپ قويعان. لاۋازىمدى تۇلعالار قاراجاتتى جىلىستاتۋ ءۇشىن «قولما-قول اقشا جاساۋشىلار» توبىمەن اۋىز جالاسقان. بۇل توپ 7 پايىز اقشالاي سىياقىعا 24 كاسىپورىن ارقىلى شوت-فاكتۋرا سەكىلدى جالعان قۇجاتتار ۇسىنعان. وسى الاياقتىق ارەكەتتى ىسكە اسىرعاندار استانا مەن شىمكەنت قالالارىنان جەكە ءۇي مەن پاتەرلەر, باسقا دا جىلجىمايتىن م ۇلىكتەر ساتىپ الىپ, بانك شوتتارىنا 50 ملن تەڭگە سالعان. ولاردىڭ بارلىق قىلمىسى اشكەرە بولىپ, ەنەرگەتيكا باسقارماسىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى, كوممۋنالدى كاسىپورىن مەن جەتكىزۋشى مەكەمەلەردىڭ باسشىلارى 2 جىلدان 7,5 جىل مەرزىمگە سوت ۇكىمىمەن باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
جالپى, بيۋدجەت سالاسىندا جىل باسىنان 12 قىلمىستىق ءىس انىقتالىپ, ولاردىڭ جەتەۋى سوتقا جولدانسا, قالعان بەسەۋى – وندىرىستە.
شىمكەنت
