سۋرەت: el.kz
مۇراجاي بيىل ءوزىنىڭ جيىرما بەس جىلدىعىن اتاپ وتۋدە. اۋەل باستا سالىنۋىنا جازۋشىنىڭ جاناشىرلارى مەن ارتىندا قالعان قارا ورمانداي قالىڭ ەلى, ويلى وقىرماندارى تۇرتكى بولعان. وتپەلى كەزەڭنىڭ وكپەك جەلى ەلدىڭ اپشىسىن قۋىرىپ تۇرعان كەزدە سالىندى. ىرگەتاسى قالانعاننان كەيىن ەل يگىلىگىنە جاراعانشا بەس جىل وتكەن. اجارلى بولىپ شىعۋىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتى ارحيتەكتورى بىرلىك ەرەجەپوۆ كوپ ەڭبەك ءسىڭىرىپتى. بالاسى قوزىكورپەش پەن باۋىرى راۋناقتىڭ ارقاسىندا ءۇش مىڭنان استام جادىگەر جيناقتالعان.
– ادەبي مۋزەيدىڭ ءتورت زالى بار, – دەيدى مۋزەي مەڭگەرۋشىسى ۇلبولسىن كومباتۋروۆا. – ءبىرىنشىسى جازۋشىنىڭ بالالىق جانە جاستىق شاعىن قامتيدى, ەكىنشىسى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزى, ودان سوڭ قالامگەردىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا جالپاق جۇرتتىڭ رۋحاني جان دۇنيەسىنە جىلى اعىس بولىپ قۇيىلعان ادەبي ەڭبەكتەرى.
ەڭ ءبىر قۇندىسى – قايسار قالامگەردىڭ ءوزى جۇمىس ىستەگەن بولمەسى. مىنا ءبىر جەردە اق پلاششى, قولجازبالارى, جازۋشىنىڭ ءوز داۋسى جازىلعان تاسپا تۇر. وقىرمانعا وي سالۋ ءۇشىن تاعى ءبىر دەرەك كەلتىرە كەتەلىك. اسقاق رۋحتى جازۋشى 1924 جىلى اتباسار قالاسىندا ازاپتى كەزەڭدى باسىنان وتكەرسە كەرەك. ءوزى ءتارىزدى جەتىم بالالارمەن بىرگە كوپىردىڭ استىن پانالاعان. جاناشىر ادامدار ءبىر توپ جەتىم بالانى بالالار ۇيىنە تاپسىرعان. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ بالالار ءۇيى قىزىلوردا قالاسىنا كوشىرىلىپتى. ءسوز اراسىندا ايتا كەتەيىك, وسى اتباسار قالاسىندا جازۋشىنىڭ اكەسى 1895 جىلى سالعان ءۇي دە ساقتالىپ قالىپتى. الىس-جاقىن اعايىنى دا وسىندا. باياعىدا جەتىمدىكتىڭ ازابىن تارتىپ جۇرگەن كەزىندە باۋىرلارىنا باسىپ, مەيىرىم توگۋگە مۇمكىندىكتەرى بولماپتى. تەك كىشى باۋىرى راۋناقتى عانا پانالاتسا كەرەك. 1940 جىلى الاپات سوعىستىڭ الدىندا ءالى ەشكىمگە بەلگىسىز ءىلياس اعا اتباسارعا ءاتۇستى سوقسا كەرەك. ايتسە دە قالانىڭ كونەكوز قاريالارى بۇل وقيعادان بەيحابار. 1950 جىلى دا ات ءىزىن سالعان. وندا دا قۇشاق جايىپ قارسى العان ەشكىم بولماعان. اكە-شەشەسىنىڭ قابىرىن ىزدەگەن دەسەدى. تابا الماپتى. بالاپان باسىنا, تۇرىمتاي تۇسىنا ساعالاعان زاماندا قاي جەردەن توپىراق بۇيىرعانى بەلگىسىز. ايتەۋىر, وسى قالانىڭ ماڭىندا ەكەنى انىق. جالعىز اكە-شەشەسى عانا ەمەس, ەت جاقىن تۋىستارىنىڭ دا قايدا جەرلەنگەنى بەلگىسىز. قوناقۇيدە ءبىر قونىپ شىعىپ, تاڭەرتەڭ جۇك تاسيتىن پويىزعا ءمىنىپ, اتتانىپ كەتكەن دەسەدى. مۇنىڭ بارلىعىن تاپتىشتەپ جازىپ وتىرعانىمىز, قالامگەردىڭ تىرشىلىكتە تەپەرىشتى از كورمەگەنىن ۇقتىرۋ.
ۇلبولسىن دانيارقىزى جازۋشىنىڭ مايدان دالاسىنداعى ەرلىگى تۋرالى ءتاپ-ءتاۋىر تاراتىپ ايتادى. «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن», «لەنينگرادتى قورعاعانى ءۇشىن» مەدالدارىن كورسەتىپ, اۋىر جاراقاتى تۋرالى دا اڭگىمەلەپ بەردى. وسى جاراقاتىنان كەيىن مۇگەدەك بولۋى سەبەپتى اسكەر قاتارىنان بوساتىلعان. الاشتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن, جاۋىنگەرلىك رۋحىن, ەل قورعاعان ەرلەردىڭ تەڭدەسسىز ءىس-قيمىلىن كورسەتە بىلگەن جازۋشىنىڭ وسىنشاما اۋىرتپالىقتى باسىنان كەشە ءجۇرىپ, رۋحىنىڭ سىنباعاندىعى تالايدى تاڭ-تاماشا قالدىرادى.
– ءبىز الماتى, ماسكەۋ, بريۋسسەل قالالارىندا تۇراتىن تۋىسقاندارىمەن حابارلاسىپ تۇرامىز, – دەيدى ادەبي مۋزەيدىڭ مەڭگەرۋشىسى. – وسىنداي بايلانىستىڭ ارقاسىندا كەيىنگى ۇرپاققا ادەمى ۇلگى بەرەتىن جادىگەرلەر سانى جىل وتكەن سايىن مولايىپ كەلەدى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ۇيىمداستىرعان «رۋحاني قازىنا-2018» رەسپۋبليكالىق كونكۋرسىندا ۇزدىك ۇجىم رەتىندە تانىلدىق.
ادەبي ورتادان شەت جاتقان مۋزەيگە الاشتىڭ يگى جاقسىلارىنىڭ تالايى ات باسىن بۇرىپتى, رۋحىنا باس يگەن. كەلەر جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ تۋعانىنا 110 جىل تولادى. ادەبي مۋزەي ۇجىمى وسى مەرەيتويعا قاپىسىز قامدانۋ ۇستىندە. جان الىپ, جان بەرىسكەن سان شايقاستا ەل قورعاعان ەرلەردىڭ ەسىمىن ءتىرىلتىپ, عاسىرلار قويناۋىنان ارشىپ الىپ, تۋعان حالقىمەن تابىستىرعان تالانتتى جازۋشىنىڭ ءوز ەسىمى تاعى ءبىر ايگىلەنسە ارتىق ەمەس قوي.
اقمولا وبلىسى,
اتباسار اۋدانى
