ساياسات • 22 قاراشا, 2024

تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى وتىرىسى

145 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ 57-پلەنارلىق وتىرىسى ءوتتى. وعان دوستاستىققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعالارى قاتىستى. قازاقستان دەلەگاتسياسىن پارلامەنت سەناتىنىڭ سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆ باستاپ باردى.

تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى وتىرىسى

وتىرىس كەزىندە دوستاستىق ەلدەرى پار­لامەنتتەرىنىڭ دەپۋتاتتارى سايلاۋ ۇدەرىسىن حالىقارالىق بايقاۋ ينستيتۋتىنىڭ دەموكراتيا مەن سايلاۋ مادەنيەتىن دامىتۋداعى ءرولىن تالقىلادى. بۇل رەتتە سەنات توراعاسى وڭىردەگى ەلدەر ىنتىماقتاستىعىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمداردى وتكىزۋگە مونيتورينگ جۇرگىزۋ بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

«قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازان ايىندا ماسكەۋدە وتكەن تمد مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ سامميتىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز ءۇشىن دوستاستىقتىڭ الەۋە­تىن ودان ءارى نىعايتۋ مەن ونىڭ بەدەلدى حالىق­ارالىق ۇيىم رەتىندەگى ءرولىن ارتتىرۋ ءسوزسىز باسىمدىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى», دەدى م.اشىمباەۆ.

سونداي-اق پالاتا سپيكەرى حالىقارالىق بايقاۋ ينستيتۋتى دوستاستىق كەڭىستىگىندەگى سايلاۋ ۇدەرىستەرىنىڭ ماڭىزدى جانە اجىراماس بولىگىنە اينالىپ, ولاردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتكەنىن العا تارتتى.

«حالىقارالىق بايقاۋ دەگەنىمىز – سايلاۋ راسىمدەرىنىڭ ساقتالۋىن تەكسەرۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن جانە مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ديالوگتى قولداۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى. بۇل ءتاسىل سايلاۋ ۇدەرىستەرىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ءارى ولارعا دەگەن سەنىمدى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بايقاۋ ۇدەرىسى ەگەمەندىك پەن مەملەكەتتىلىكتى قۇرمەتتەۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل رەتتە حالىقارالىق بايقاۋ ميسسيالارىنىڭ قىزمەتى وبەكتيۆتى جانە اشىق سيپاتتا بولادى», دەدى سەنات سپيكەرى.

سونىمەن قاتار م.اشىمباەۆ پارلامەنتتىك ديالوگتىڭ مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاس­تىق­تى نىعايتۋداعى ماڭىزى تۋرالى ايتىپ, مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باس­تاماسىمەن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان قازاقستاننىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندەگى رەفور­مالارعا توقتالدى.

«قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, دەموكراتيا دەگەنىمىز – ناتيجە ەمەس, ءوز ەلىنىڭ تاعدىرىنا بەيجاي قارامايتىن ازاماتتار­دىڭ تۇراقتى قاتىسۋىن تالاپ ەتەتىن ۇدەرىس. ءبىز قازاقستانداعى بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ سايلان­بالىلىعىن كەڭەيتىپ جاتىرمىز. اۋىل­دىق ەلدى مەكەندەردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋ­دى قالىپ­تاستىردىق. ەندى اۋدان اكىمدەرىن سايلاۋ­دى قولعا الدىق», دەدى م.اشىمباەۆ.

بۇعان قوسا سەنات سپيكەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار اياسىندا قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە اسا ماڭىزدى ماسەلەلەر رەفەرەندۋمعا شىعارىلاتىنىن ايتتى.

«قازاقستاندا وتكىزىلگەن اەس سالۋ ماسەلەسى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم بار­لىق ماڭىزدى شەشىمدى ەل ازاماتتارىنىڭ پى­كىرىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلداۋعا ۇندەيتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» ساياساتى­نىڭ جارقىن كورىنىسىنە اينالدى. العاش رەت رەفەرەندۋمعا ەكونوميكالىق سيپاتتاعى ماسەلە شىعارىلدى. داۋىس بەرۋ ۇدەرىسىنە 40 مىڭنان اسا ۇلتتىق جانە 30 ەلدەن كەلگەن 170 حالىقارالىق بايقاۋشى مونيتورينگ جۇرگىزدى. بايقاۋ قورىتىندىسىندا تمد ميسسياسى رەفەرەندۋمنىڭ ەل زاڭناماسىنا جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس ەركىن ءارى اشىق وتكىزىلگەنىن جەتكىزدى. ءبىز تمد بايقاۋشىلار ميسسياسىنا وسىنداي وبەكتيۆتى جانە سىندارلى باعالاۋ ءۇشىن ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز», دەدى م.اشىمباەۆ.

سەنات سپيكەرى بىرلەسكەن جۇمىستىڭ الداعى كەزەڭدەگى باسىم باعىتتارىن بەلگىلەپ, 2025 جىلى تمد-عا توراعالىق ەتەتىن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىن قۇتتىقتادى.

وتىرىس بارىسىندا قاتىسۋشىلار تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ اگرارلىق ساياسات, تابيعي رەسۋرستار جانە ەكولوگيا جونىندەگى تۇراقتى كوميسسياسىنىڭ توراعاسى لاۋازىمىنا قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ولگا بۋلاۆكينانىڭ كانديداتۋراسىن بەكىتتى. ال سەناتور گەننادي شيپوۆسكيحتى تمد جاستار پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى ەتىپ تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.

پالاتا توراعاسى تمد پاا الاڭىندا پارلامەنتتىك دەلەگاتسيالاردىڭ باسشىلارىمەن بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر دە وتكىزدى.

بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق جينالىسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ناتاليا كوچانوۆامەن كەزدەسۋدە م.اشىمباەۆ كوپجاقتى الاڭدار اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل, سونداي-اق ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋ جونىندەگى اۋقىمدى ماسەلەلەردى تالقىلادى.

سەنات سپيكەرى تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادجليسي ولي مادجليسي ميللي توراعاسى رۋستامي ەموماليمەن كەزدەسۋ بارىسىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋى جولىنداعى بىرلەسكەن كۇش-جىگەرى جونىندە پىكىر الماستى. ماۋلەن اشىمباەۆ تاجىك پارلامەنتشىلەرىن «ورتالىق ازيانىڭ ورنىقتى دامۋى: پارلامەنتتەر مەن جەرگىلىكتى وكىلدى ورگانداردىڭ ءرولى» تاقىرى­بىنا ارنالعان پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىنا قاتىسۋعا شاقىردى. اتالعان ءىس-شارانى بيىلعى جەلتوقسان ايىندا استانادا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ماۋلەن اشىمباەۆ وزبەكستان رەسپۋب­ليكاسى ولي ءماجىلىسى سەناتىنىڭ توراعاسى تانزيلا نارباەۆامەن كەزدەسۋدە ارىپتەسىن 27 قازاندا اتالعان ەلدە دەموكراتيا مەن مەملەكەتتىڭ ساياسي جۇيەسىن دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن بەلگىلەپ بەرگەن سايلاۋدىڭ ءساتتى وتۋىمەن قۇتتىقتادى.

رەسەي فەدەراتسياسى فەدەرالدىق جينالى­سى فەدەراتسيا كەڭەسىنىڭ توراعاسى ۆالەنتي­نا ماتۆيەنكومەن سۇحبات بارىسىندا ماۋ­لەن اشىمباەۆ پارلامەنتتىك ديالوگتىڭ مەم­لەكەتارالىق ىنتىماقتاستىق جانە وزەك­تى ماسە­لەلەرگە قاتىستى سىندارلى شەشىم­دەر قابىل­داۋ كەزىندەگى ماڭىزدى رولىنە نازار اۋدار­دى. سونىمەن قاتار ول قازاقستان پار­لامەنتىنىڭ سەناتى مەن رەسەيدىڭ فەدەراتسيا كەڭەسى اراسىنداعى ىنتى­ماقتاستىق جونىندەگى كوميس­­سيا قىز­مەتىنىڭ ناتيجەلەرىنە جانە الداعى ۋاقىتتا پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ­دىڭ 2025–2027 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىنا قول قويۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار