سۋرەت: azattyq-ruhy.kz
«جازۋشى ءبىر ۇرپاقتى عانا ەمەس, تۇتاس ءبىر ۇلتتى تاربيەلەيدى» دەگەن ءتامسىل دۇرىس ايتىلعان» دەپ باستاپ ءسوز سويلەدى استانا قالاسى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى سانسىزباي ەسىلوۆ. قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسى مۇنداي ءىس-شارالاردى جۇيەلى تۇردە وتكىزەتىنىن, بۇعان دەيىن حالىق باتىرلارى ساعادات نۇرماعانبەتوۆ, المۇقان سەمبينوۆ, راقىمجان قوشقارباەۆقا ارنالعان بىرنەشە عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا, ءتۇرلى جيىن ۇيىمداستىرىلعانىن ەسكە الدى.
استانا قالاسىنداعى ساكەن سەيفۋللين مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مارات ابسەمەتوۆ «ساكەن سەيفۋلليننىڭ زەرتتەلمەگەن قىرلارى مەن بەيمالىم سىرلارى» دەگەن تاقىرىپتا وتە قىزىقتى بايانداما جاسادى. مارات ورالباي ۇلى تىڭ دەرەكتەر مەن دايەكتەمەلەر كەلتىردى. ساكەننىڭ شىعارماشىلىعى ءوز الدىنا, ونىڭ مەملەكەت قايراتكەرلىگى دە نەشە اتانعا جۇك بولعانداي. تالاسىپ-تارتىسا ءجۇرىپ ءالىپبيدى قولدانىسقا ەنگىزۋگە احمەت بايتۇرسىن ۇلى ەكەۋى قول جەتكىزگەن. العاش ۇشاققا وتىرىپ كوككە كوتەرىلگەن اقىن «بىزدە اۆياتسيا بولۋى كەرەك» دەپ نەمىستىڭ «يۋنكەر» سامولەتىن الدىرىپتى. ورىنبوردا اەروكلۋب اشقىزعان. سول اەروكلۋبتا تالعات بيگەلدينوۆ پەن يۋري گاگارين وقىعان كورىنەدى.
ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تاريح فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت ءومىرباي بەكماعانبەتوۆ بەيىمبەتتىڭ ادەبيەتكە ادالدىعى تۋرالى پىكىر ءوربىتتى. بياعاڭ جازۋعا مۇلدە شارشامايتىن, كۇي تالعامايتىن, قالامىن قولىنان تاستامايتىن ەڭبەكقور جازۋشى بولعانىن ايتىپ, شىعارمالارىنا كەڭىنەن تالداۋ جاسادى. تۋىندىلارىنداعى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك, ۇلت ازاتتىق كوتەرىلىس, ايەل تەڭدىگى سەكىلدى تاقىرىپتار بۇگىن دە كوركەمدىگىمەن, شىنايىلىعىمەن ەل ەسىندە. «شۇعانىڭ بەلگىسى», «راۋشان كوممۋنيست», «جالبىر», «امانگەلدى» سياقتى شىعارمالارى ادەبيتەتتىڭ جاۋھارلارى.
ءومىربايان جولدىباي ۇلىنىڭ تەرەڭ ماعىنالى بايانداماسىنان قار جاۋسا دا سونبەيتىن, بالتالاسا دا تامىرىنان اجىرامايتىن بەيىمبەتتىڭ بەرىك تۇعىرىن كوردىك. «بەيىمبەت جاۋ بولسا, مەن دە جاۋمىن» دەپ باسىن بايگەگە تىككەن عابەڭنىڭ (مۇسىرەپوۆ) اتاقتى ءسوزىنىڭ شىنايىلىعىن سەزىندىك.
– قالاممەن ەمەس, قانىمەن جازىپ قالدىرعانداي «دالا», «كۇيشى», «قۇلاگەر» سىندى پوەمالار نەشە عاسىر وتسە دە ۇلتتىڭ قۇندىلىعى بولىپ قالا بەرەتىن ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ شىعارماشىلىعى باعا جەتپەس بايلىعىمىز. ول العاشقى شىعارماسىن 1928 جىلى «ساعاناق» دەگەن اتپەن شىعارىپتى. وندىرە جازاتىن ءىلياس شىعارمالارىن بۇركەنشىك ەسىممەن جاريالاپ وتىرعان. 42-گە جۋىق بۇركەنشىك اتى بولىپتى. كوپشىلىگى «قاپتاعاي» دەپ بەرىلگەن. بۇركەنشىك ەسىممەن جاريالاعان شىعارمالارىن زەرتتەي ءتۇسۋ كەرەك. ولاردىڭ ىشىندە نەبىر ءىنجۋ-مارجاندار جاتۋى مۇمكىن عوي, – دەدى اقىن تۋرالى بايانداما جاساعان ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتى جاۋىنباي جىلقىباي ۇلى.
ءىلياستانۋشى, جانسۇگىروۆتىڭ جەرلەسى, اتالاس تۋىسى ءىلياس رىسپەك ۇلى اتاسىنىڭ «مامانيا» مەكتەبىندە اقىنمەن بىرگە وقىعانىن ايتىپ, شىعارمالارىنا توقتالدى. «قۇلاگەر» پوەماسى العاشقىدا «اس» دەگەن اتاۋمەن شىققان ەكەن. قۇلاگەردى ولتىرگەن باتىراش تا, قوتىراش تا ەمەس, باسقاداي ساياسات پەن امالدار بولعانىنان حاباردار ەتتى.
«قۇلاگەر» پوەماسىن ساحنالاپ, كەرەمەت قويىلىم جاساعان الماتىداعى ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى تەاتردىڭ جاس رەجيسسەرى فارحاد مولداعالي ەسىمىن ايتا كەتسەك ارتىق ەمەس. سپەكتاكل كورەرمەندەر ىقىلاسىنا بولەنىپ, تەاترلار بايقاۋىندا باس جۇلدەنى جەڭىپ العانى كوپشىلىككە ايان.
جيىننىڭ مودەراتورى, «ارقا» راديوسىنىڭ ديرەكتورى سەرىك سەيىتمان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ, وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى ءمىنسىز اتقاردى. ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر ءتيىستى ورىنداردىڭ نازارىنا جەتەتىنىنە استانا قالاسى ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن جۇمىس ءبولىمىنىڭ باس مامانى جاننا ابدۋاليقىزى سەندىردى. دوڭگەلەك ۇستەلدى استانا قالاسى ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ پلەنۋم مۇشەسى, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور كۇلزيرا يسكاكوۆا ۇيلەستىرە بىلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
ء«وز ۇلىن, ءوز ەرلەرىن ەسكەرمەسە, ەل تەگى قايدان السىن كەمەڭگەردى» دەپ ءىلياس جانسۇگىروۆ ايتقانداي, ارىستارىمىز ۋاقىت وزعان سايىن, ۇرپاق الماسقان سايىن بيىكتەپ, زاڭعار شىڭعا اينالدى.
قارلىعاش قۇسپان,
استانا قالاسى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ مەدياتوپ مۇشەسى
