سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – اۆتور
وسكەمەن گارنيزونىنىڭ قاسىم قايسەنوۆ اتىنداعى 27943 اسكەري بولىمىندە ءباسپاسوز تۋرى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل كۇنى باق وكىلدەرى اسكەري ءبولىمنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ, وزدەرىن تولعاندىرعان سۇراقتارعا بارىنشا اشىق جاۋاپ الا الدى. ءتىپتى, اسكەري كيىم كيىپ, توزىمدىلىكتەرى مەن مەرگەندىكتەرىن دە سىناپ كوردى.
ەڭ اۋەلى اسكەري گارنيزوننىڭ ات شاپتىرىم اۋماعىندا ۇيىمداستىرىلعان قارۋ-جاراق كورمەسىن قىزىقتادىق. اك-47 اۆتوماتتارىنان بولەك امبەگە بەلگىسىز قارۋدىڭ ءتۇر-ءتۇرى ءتىزىلىپ تۇر. سونىڭ ءبىرى – ۇشاقتى قارسىسىنان قۇلاتىپ تۇسىرەتىن, بولماسا قۋىپ ءجۇرىپ اتاتىن «يگلا-1» زەنيتتى جىلجىمالى قارۋى. يىققا سالىپ, شۇرىپپەنى باسسا, 2 مىڭ مەتر قاشىقتىقتا قارىشتاپ كەلە جاتقان ۇشاقتى جارىپ جىبەرۋگە قاۋقارلى ەكەن. سونداي-اق ۇشقان وعى 3 مىڭ مەترگە ۇزاپ كەتكەن ۇشاقتى دا قاعىپ تۇسىرەدى. ال اك-47 اۆتوماتىنا تاعىلاتىن سوڭعى ۇلگىدەگى سۇڭگى پىشاقتىڭ بىرنەشە فۋنكتسياسى بارىن كىم بىلگەن؟ كادىمگى پىشاقتى تىستەۋىككە اينالدىرىپ, بولات سىمدى قيىپ جىبەرە الاسىز. كەرەك كەزدە بالعانىڭ دا قىزمەتىن اتقارادى. ءار قارۋدى ۇستاپ كورىپ, قىزىقتاعان جۋرناليستەر اۋىر اسكەري تەحنيكالاردى دا تاماشالاعان. جەڭىل بروندالعان تەحنيكانى جويۋعا ارنالعان تاعى ءبىر زەنيتتى قوندىرعى مينۋتىنا 1 600-2 000 وقتى قارشا بوراتا الادى ەكەن. ەندى ويلاڭىز, كوزدەگەن نىساناسىن ءبىر-اق ءساتتى بىت-شىتىن شىعارادى. الايدا, زاماننىڭ دامۋىنا قاراي سوعىس تاكتيكاسى دا وزگەرگەن. جاۋ تىلىنا ۇشىپ بارىپ, جايپاپ كەتەتىن كۆادروكوپتەرلەر شىعىپ جاتقان ۋاقىتتا ءبىزدىڭ تەحنيكالار قاۋقارسىز با دەگەن ويدا قالارسىڭ. بىراق اسكەر باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا ەلىمىز كۆادروكوپتەرگە قارسى قارۋ ويلاپ تاپقان. دەمەك, قازاقستاننىڭ قارۋى دا الەمنەن قالىسىپ تۇرعان جوق.
ۇيىمداستىرۋشىلار ءباسپاسوز تۋرىنىڭ كەلەسى ءبولىمى دەپ ساربازدار جاتقان كازارماعا باستادى. مۇنداعى ساربازدار كۇنى كەشە عانا اسكەر قاتارىنا الىنىپتى. قاز-قاتار ءتىزىلىپ, قولدارىنداعى تىلدەي قاعازدان انتتىڭ ءماتىنىن جاتتاۋعا دەن قويعان. تورگى جاقتا ەكى سارباز بەينە قوڭىراۋ ارقىلى اتا-اناسىمەن سويلەسىپ وتىر. كومانديرلەردىڭ ايتۋىنشا, بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا ءار سارباز ءۇي-ىشىمەن سويلەسۋگە قۇقى بار. بۇرىنعىداي حات جازاتىندار سيرەك. اسكەر قاتارىنا الىنعان ءار سارباز تۋرالى جان-جاقتى دەرەك تە وسى جەردە جيناقتالادى ەكەن. كوزدەرى جاۋدىرەپ وتىرعان بالالاردىڭ ءبىرى اقتوبە وبلىسىنان كەلسە, ەندى ءبىرى پاۆلوداردان جەتكەن. ەندى ءبىرى – الماتى وبلىسىنىڭ ازاماتى. بارلىعى ءبىر جىل ءبىر كازارمادا ءبىر كىسىدەي اسكەري قىزمەتىن وتەيدى. ءبىر جىل از با, كوپ پە, ايتەۋىر اسكەري تاربيە الىپ شىعادى. توسەك جيناپ, جاعا تىگۋدەن باستاپ, قارۋ اتۋعا دەيىن ۇيرەنەدى.
جارتى جىلدى ارتقا تاستاعان ساربازدارمەن اسحانادا جولىقتىق. كويلەگى كوك, قارنى توق كورىنەدى. الىپ جاتقان تاماقتارىنىڭ ءبىرىنشىسى كوجە بولسا, ەكىنشىسى – قۋىرداق. سالاتى دا بار. شاي مەن ءتاتتى كومپوت قاتار بەرىلەدى. ۇيدە جەي بەرمەيتىن الما, اپەلسين اسكەردەگى مازىردە قاراستىرىلعان.
– التى اي بولدى, وتان الدىنداعى قىزمەتتىك بورىشىمدى وتەپ جاتىرمىن. العاش كەلگەندە 120 كگ ەدىم, قازىر 90 كيلوعا ءتۇستىم. كۇندەلىكتى رەجىمدى ساقتايمىز. تاڭەرتەڭ جۇگىرۋ, جاتتىعۋ, تۋرنيككە تارتىلۋ... تاڭعى اسىمىز دا تويىمدى, قۇنارلى. تارتىپكە ۇيرەتەدى ەكەن. اسكەردەن سوڭ دا وسى رەجىمدى بۇزباۋعا تىرىسامىن, دەيدى جەزقازعاننان شاقىرىلعان سەرجانت ەراسىل سەرىك ۇلى.
جەزقازعان, الماتى, اقتوبە دەيمىز عوي. سوناۋ ساۋد ارابيالىق ساليح تا 27943 اسكەري بولىمدە بورىشىن وتەپ ءجۇر. ابداللا ساليح سامي ەل-توم مۋحامماد يبن احماد يۋسۋفتىڭ ۇلتى اراب بولعانىمەن, جۇرەگى – قازاق. قازاقشاعا سۋداي.
– قازاقستاندا تۋىپ, ارابياعا كوشىپ كەتكەنبىز. ەكىنشى سىنىپ وقىپ جۇرگەندە قايتا كوشىپ كەلدىك. قازاقشا وقىعاندىقتان, تازا سويلەيمىن, دەيدى ساليح سارباز.
جاتتىعۋ الاڭى. بۇل جەردە باق وكىلدەرى اسكەري كيىم كيىپ, ءتۇرلى كەدەرگىلەردەن ءوتتى. كورگەن كوزگە وڭاي كورىنگەنىمەن, جاتتىعۋعا كىرىسىپ كەتكەندەردىڭ كەيبىرەۋى اھىلەپ-ۋھىلەپ, مارەگە ازەر جەتكەن. سپورتقا قابىلەتى بار جىگىتتەر كەدەرگىلەردەن قينالماي ءوتتى. كەدەرگىلەر كوزگە وڭاي كورىنگەنىمەن, «وققا ۇشقان» قارۋلاستى سوعىس الاڭىنان سۇيرەپ شىعارۋ, ودان سوڭ تىكەنەكتى سىم تارتىلعان تۇستان جەر باۋىرلاپ ءوتۋ وڭايعا سوعا قويمايدى. ودان ءوتتىم بە دەسەڭ, الدىڭنان تەرەڭ شۇڭقىر كەزدەسەدى. ول جەردەن ءوزىڭدى عانا ەمەس, 20 كيلولىق جاشىكتى بىرگە سۇيرەپ شىعۋىڭ كەرەك. ءالىڭ ءبىتىپ, دىڭكەڭ قۇرىپ تۇرعاندا انشەيىندە سالماعى سەزىلمەيتىن قارۋ دا يىقتى باسادى. ونىڭ ۇستىنە اينالاڭ كوك ءتۇتىن. قاقالىپ-شاشالاسىڭ. جاتتىعۋدان سوڭ اسفالتتا وسكەن ارىپتەستەردىڭ ەستەن تانىپ, قۇلاپ تۇسكەنىن دە كوردىك. الايدا اسكەر قاتارىنا الىنعان ساربازدار جاتتىعۋعا بىرتىندەپ كىرىسەدى ەكەن. انت قابىلداي سالا, ءۇش شاقىرىمعا جۇگىرتىپ جىبەرمەيدى.
تارپ-تارپ باسىپ اۆتوبۋسقا جايعاستىق. باعىتىمىز – پوليگون. مەرگەندىگىمىزدى سىناماقپىز. جالپى, جۋرناليستەر ءۇشىن مۇنداي پوليگون ۇيىمداستىرىلىپ تۇرعانىمەن, ءدال بۇگىنگىدەي جاتتىعۋعا قاتىسىپ كورگەندەرى كەمدە-كەم. كەيبىرەۋلەرى جاۋدى قىرىپ سالعانداي, كەدەرگىدەن ەنتىكپەي وتكەندەرىن ايتىپ ماقتانعان. ايتەۋىر, ءبىر-ءبىرىن ازىلمەن قاعىتىپ, كوڭىلدى كەلەدى. اڭگىمە تاۋسىلعان سوڭ انگە باسقان. سول-اق ەكەن, ىڭىرانىپ كەلە جاتقان اۆتوبۋس كۇرت توقتاپ, اينالا كوك تۇتىنگە بوكتى. اسپانعا وق اتىلىپ, قارۋ كەزەنگەندەر اپىر-توپىر اۆتوبۋسقا باسىپ كىرگەن. ەكى ءجۋرناليستىڭ باسىنا قاپ كيگىزىپ, سىرتقا سۇيرەگەن. اتىلعان اۆتومات, جارىلعان گرانات... اينالا ازان-قازان بولدى دا كەتتى. ىشتەي وقۋ-جاتتىعۋ ەكەنىن ءبىلىپ تۇرعانىمىزبەن, الا كولەڭكە عيماراتقا الىپ كىرگەندە كەيبىر تىلشىلەر سەنەر-سەنبەسىن بىلمەي ساسقان. ەندى نە ىستەر ەكەن دەپ تۇرعانىمىزدا, تىستان ماسكا مەن كاسكا كيگەن ءبىر توپ سارباز لاپ قويدى. عيمارات ىشىنە باللون لاقتىرىپ, تۇتىنمەن تۇمشالادى. الگى «لاڭكەستەر» قولعا ءتۇسىپ, «تۇتقىندالعاندار» قۇتقارىلدى. شىندىعىندا, مۇنداي توسىن سىيدى جۋرناليستەر قاۋىمى كۇتپەگەن ەدى.
– مۇنداي بولاتىنىن قايدان بىلگەم. قورقىپ كەتتىم. ءبىر ءسات شىنىمەن دە شابۋىل جاسالدى ما دەپ ويلاپ قالدىم. ويتكەنى ءبارى شىنايى ەدى. ونىڭ ۇستىنە ارىپتەسىمدى «تۇتقىندادى». ەڭ باستىسى, اسكەريلەردىڭ جۇمىسىن ءتۇسىندىم. وڭاي ەمەس ەكەن. ساربازداردىڭ تىرشىلىگىن كوردىك. ۇيىمداستىرۋشىلارعا مىڭ العىس, – دەيدى «مەنىڭ ولكەم» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ديدار ەربولاتقىزى.
ءيا, اسكەريلەردىڭ اككىلىگىن, شاپشاڭدىعىن كوردىك. ءار جۋرناليست اك-47 اۆتوماتىنان وق اتىپ, مەرگەندىگىن سىنادى. اتۋدىڭ دا ءار ءتاسىلىن بايقادى. اۋەلى ورىننان وق اتسا, كەيىننەن ءجۇرىپ كەلە جاتىپ, شۇرىپپەنى باسقان. ايتا كەتەرلىگى, فوتوجۋرناليستەر مەن وپەراتورلار نىساناعا ءدوپ تيگىزىپ جاتتى. وعان تاڭعالعان اسكەريلەر باس شايقاستى.
– اسكەري ءباسپاسوز قىزمەتى كۇنىنە وراي باق وكىلدەرىنە ءبولىمنىڭ ءبىر كۇندىك جۇمىسىن كورسەتتىك. كورسەتىپ قانا قويماي, جۋرناليستەر قارۋ اسىنىپ, وزدەرىن اسكەري ءومىردىڭ ءبىر ساتىمەن سەزىندىرىپ كوردىك. ءبىر تاڭعالعانىمىز, بىرقاتار ءجۋرناليستىڭ دە فيزيكالىق دايىندىعى مىعىم. مەرگەندىگىن دە كورسەتتى. مۇنداي ءىس-شارانى تاعى دا ۇيىمداستىرامىز, دەدى 27943 اسكەري ءبولىمىنىڭ كومانديرى, پولكوۆنيك ازامات ەسىمجان ۇلى.
ءىس-شارادان سوڭ سىناقتان سۇرىنبەي وتكەن باق وكىلدەرىنە «اسكەري جۋرناليست» تاجىريبەلىك كۋرسىنان ءساتتى وتكەنى ءۇشىن ارنايى سەرتيفيكاتتار تابىستالدى. وسى ورايدا بارلىعى ءبىراۋىزدان قارۋ-جاراقتى جاتتىعۋدا عانا اسىپ جۇرەيىك دەگەن تىلەكپەن تارقاستى.
وسكەمەن
