اقىلى جول تالاپقا ساي ما؟

اۆتوبان نەگە جابىلا بەرەدى؟

پاۆلوداردان ەلورداعا دەيىنگى ءتورت جو­لاق­تى, 1ا ساناتىنا جاتاتىن اۆتوباننىڭ 191 شاقىرىمى ءبىزدىڭ وبلىستىڭ, وزگەسى اقمولا ءوڭىرىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. بۇ­گىن­دە جەڭىل كولىكتەر بۇل جولدا ءبىر ارا­لىق­قا 490 تەڭگە, جۇك كولىكتەرى سالماعى­نا, ال اۆ­تو­بۋستار ورىن سانىنا بايلانىس­تى 2 390 تەڭ­گەدەن 11 990 تەڭگەگە دەيىن تولەيدى. ساعاتىنا 140 شاقىرىمعا دەيىن ىزعىتۋعا بولاتىن جاڭا ستاندارتتاعى جولدىڭ ارقاسىندا باس قالاعا دەيىنگى ۋاقىت بۇرىنعىعا قاراعاندا قىسقاردى, جەڭىل كولىكپەن نەبارى 3-3,5 ساعاتتا جەتىپ باراسىز. وسىلايشا كۇرە جول قازىرگى ۋاقىتتا كولىك اعىنى بويىنشا ەلىمىزدەگى شەشۋشى ينفراقۇرىلىمنىڭ بىرىنە اينالىپ ۇلگەردى. وكىنىشكە قاراي, وسى ەكى ارالىقتا جولاۋشىلاردىڭ كوڭىلىنە ۇنامايتىن كەمشىلىكتەر جەتەرلىك.

قىستا ەڭ ءجيى جابىلاتىن جول – ەلورداعا اپاراتىن اۆتوبان. بوران سوقسا, كوكتاي­عاق پايدا بولسا, اۆتوبان جابىلۋعا دايىن تۇرادى.

ارقاعا بەت قاراتپايتىن اياز بەن كوز اشتىرمايتىن بوران ءالى جەتىپ ۇلگەرگەن جوق. سوعان قاراماستان بيىل قاراشا ايىنىڭ باسىنان بەرى اۆتوبان كۇن رايى­نا بايلانىستى بىرنەشە مارتە جابىلىپ ۇلگەردى. بۇل ماسەلە جۇرگىزۋشىلەرگە ۇنامايدى. اتالعان جولمەن تۇراقتى جۇرەتىن كولىك جۇرگىزۋشىلەردىڭ ويىنشا, «قازاۆتوجولدىڭ» قىستا جولدى تازالاۋعا, كوكتايعاققا قارسى ماتەريالدى شاشۋعا الەۋەتى جەتكىلىكسىز.

– جولعا جاۋاپتى كومپانيادا قار تازالايتىن ارنايى تەحنيكالار مەن قىزمەتكەرلەر سانى از سياقتى. قىستا قار قالىڭ جاۋعاندا كولىكتەر كولوننا بولىپ كەپتەلىپ تۇرىپ قالامىز. ال جولدى تازالاپ جۇرگەن ارنايى كولىكتەردى وتە سيرەك كورەمىز. بەتوندى جول قىستا وتە تايعاق, ءسال جىلىمىق بولسا جولدىڭ بەتى ايناداي جارقىراپ شىعا كەلەدى. الايدا كوكتايعاققا قارسى قۇم مەن وزگە دە ماتەريال­دار شاشىپ جۇرگەندەردى ۇشىراستىرعان ەمەسپىز. ماسەلە تۋىنداپ, جول-كولىك اپاتتارى جيىلەي باستاسا عانا تەحنيكالارى بوي كورسەتەدى. رەسەي جاققا ءجيى ساپارلاپ تۇرامىن. كورشى ەلدىڭ جولدارىندا بەلگىلى ءبىر قاشىقتىق سايىن تەحنيكالار بازاسى ورنالاسقان. قار جاۋسا, كوكتايعاق بولسا, بىردەن ىسكە كىرىسەدى. ناتيجەسىندە, جولدى جاۋىپ تاس­تاۋ دەگەن تاجىريبە ولاردا وتە سيرەك. ال بىزدەگى سەرۆيستىك كومپانيالار بۇل ىسكە جاۋاپسىز قارايتىنىن بايقايمىز. وسىنداي جاۋاپسىزدىقتان اپاتتار تۋىن­داپ, قانشاما ادامنىڭ ءومىرى قيىلىپ جاتىر. بۇعان قوسا اۆتوباننىڭ شىدەرتى مەن بوزشاكول اراسىنداعى جول ۋچاسكەسى دە بۇگىندە ءار جەرى تەسىلىپ, تۇندە ءجۇرىپ وتۋگە اسا قاۋىپتى. بىلمەيتىن ادامدار قاتتى جىلدامدىقپەن ءجۇرىپ, كولىگىن ءبۇلدىرىپ الىپ جاتىر, كەيدە وسىنىڭ سالدارىنان جول-كولىك اپاتتارى دا بولىپ تۇرادى, – دەيدى ەكى ورتادا جۇك تاسىمالدايتىن بەرىك ەسقاليەۆ ەسىمدى جۇرگىزۋشى.

«قازاۆتوجول» اق پاۆلودار وبلىس­تىق فيليالىنىڭ دەرەگىنشە, رەسپۋب­لي­كالىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردى قىسقى ۋاقىتتا كۇتىپ ۇستاۋ ءۇشىن جۇ­مىس­تاردى ورىنداۋعا ارنالعان 107 تەح­نيكا بار.

– وبلىس اۋماعىندا رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە 1662,78 شاقىرىم جول بار, ولاردى كۇتىپ ۇستاۋعا «قاجسەرۆيس» جشس پاۆلودار وبلىستىق فيليالى جاۋاپتى. شتاتتا اۋىر تەحنيكامەن جۇ­مىس ىستەۋگە ماماندانعان بىلىكتى ماماندار بار, سونداي-اق اۋىر تەحني­كا­نىڭ جارامدىلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن ءوز اۆتو­شارۋا­شىلىقتارىن ۇستايدى. سەرىكتەستىك كەيىنگى ءتورت جىلدا 31 تەحنيكا ساتىپ الدى, – دەپ حابارلادى كومپانيادان.

رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنا قىزمەت كورسەتۋگە اتالعان كومپانياعا بيىل 5,6 ملرد تەڭگە قاراجات بولىنگەن. ونىڭ 2,9 ملرد تەڭگەسى اقىلى جولدارعا باعىتتالعان. بۇل قاراجاتقا جول بويىنداعى قار ۇس­تاي­تىن ۋچاسكەلەرگە ترانشەيالار مەن بىلىكتەر, اعاشتان قالقاندار ورناتۋ جوس­پارلانعان. بۇعان قوسا جيەكتەر مەن بەتكەيلەردىڭ ءشوبى شابىلىپ, بۇتالار مەن وزگە دە وسىمدىكتەر وتالىپ, شۇڭقىرلار جامالعان. قىسقى ۋاقىتتا پايدالانۋ ءۇشىن «قاجسەرۆيس» 14033 تەكشە مەتر قۇم, 3367 توننا يلەۋ, 3502 توننا تەحنيكالىق تۇز, 2165 توننا كومىر, 5,4 توننا كوكتايعاققا قارسى رەاگەنت دايىن­داعان. جول بويىندا قىزمەت كورسەتۋگە 14 وندىرىستىك بازا, 9 قازاندىق, 12 جىلىتۋ بەكەتى دايىندالىپ جاتىر.

جارىعى جوق كوپىر قاۋىپتى

اۆتوبان بويىن جارىقتاندىرۋعا قا­تىستى جۇرگىزۋشىلەر شاعىمى كوپ. اسى­رەسە قالقامان, پوگرانيچنيك جانە شىدەرتى اۋماقتارىنداعى كوپىرلەردىڭ ماڭىندا جارىق شامدارى ءجيى ءسونىپ قالادى. سونىڭ كەسىرىنەن تۇنگى ۋاقىتتا جۇر­گىزۋشىلەر بۇرىلاتىن جەردەن ءوتىپ كەتىپ, سارساڭعا ءتۇسىپ جۇرگەنى. بيىل اتالعان ەلدى مەكەندەرمەن قوسا, «بوز­­شا­كول» جانە «قاراعاندى» جول ايرىق­تارىندا جارىق جۇيەسى دۇرىس ىستە­مەي تۇر. بۇل تۇيتكىلدىڭ سەبەبىن «قاز­اۆتو­جولدان» سۇراعانىمىزدا, كوم­پانيانىڭ وڭىرلىك فيليالى ديرەك­تو­رىنىڭ ورىنباسارى المات شويىنباەۆ بىلاي دەپ جاۋاپ قايتاردى:

«10 كيلوۆاتتىق كابەلدىڭ ىستەن شىعۋى­نا بايلانىستى «بوزشاكول», «قارا­­عاندى» جول ايرىقتارىندا جارىق شام­­دارى قوسىلماي قالدى. ال بيىلعى 28 قازاننان باستاپ «قاجسەرۆيس» جشس-نىڭ ەلەكتر­مونتەرلەر بريگاداسى «قىزىلوردا – پاۆلودار – ۋسپەنكا – رف شەكاراسى» اۆتو­جو­لىنىڭ 1206–1367 شاقى­رى­مىندا جا­رىق­­تاندىرۋدى قالپىنا كەلتىرۋ جۇ­­مىستارىن باستادى. قالقامان جانە پوگرانيچ­نيك جول ايرىقتارىندا جارىق جۇيە­سى بار, بىراق اقاۋ انىقتالعان جەرلەردە جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ۋچاس­كەدە جارىقتاندىرۋدى قالپىنا كەل­تىرۋ جۇمىستارى قاراشا ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى», دەيدى ول.

انىقتاپ بىلگەنىمىزدەي, اقىلى ۋچاس­كەلەر ايرىقتارىنداعى جارىق­تان­­دى­رۋدى ءىشىنارا اجىراتۋدىڭ سەبەبى – جارىق شامدارى مەن ولاردىڭ جيناق­تاۋىشتارىنىڭ جۇمىس ىستەۋ مەرزىمىنىڭ از بولۋىنان ەكەن. سال­دارىنان قۇرىلعى مەزگىل سا­يىن ىستەن شىعىپ, جارىقتاندىرۋ جۇيەسى توقتاپ قالادى. كۇن ساۋ­لەسى از, ءتۇنى ۇزاق قىس كەزدە جول قيى­لىستارىنىڭ جارىقتاندىرىلۋى قىس مەزگىلىندە اسا ماڭىزدى ماسەلە.

ساپاسىز سەرۆيس

كەلەسى ماسەلە – جول بويىنداعى سەر­ۆيس­تىڭ ساپاسىزدىعى. جانار-جاعارماي قۇيۋ ستانسالارىنىڭ, ءدامحانالار مەن قوناقۇيلەردىڭ, جىلى دارەتحانالاردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى ايقىن بايقالادى. بۇل كەم­شىلىك, اسىرەسە ەلوردادان بەرى قايت­قاندا وزەكتى. اقمولا وبلىسىنان باستاپ ەكىباستۇزعا دەيىن جانار-جاعارماي ستانسالارى جوق. كولىك اعىنى قالىڭ, ورتاسى تەمىر قورشاۋمەن بولىنگەن اۆتوباندا رەتسىز توقتاۋعا رۇقسات جوق. مۇنى جاقسى بىلەتىن جۇرگىزۋشىلەر استانا قالاسىنان شىعاردا ماشيناسىنىڭ باگىنە اۋزى-مۇرنىنان شىعارىپ بەنزين قۇيىپ الادى. ال اۆتوموبيلدەرگە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ نەبارى بىرنەشە بەكەتى عانا ورنالاسقان.

وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ەكىباستۇزداعى فيليالىنىڭ ديرەكتورى مەديات مۇساناپ جول بويىمەن اۋىر جۇك كولىكتەرى ءجيى جۇرەتىنىن, سىرتتان كەلەتىن تاسىمالداۋشىلارعا بۇل اۋماقتا ساپالى قىزمەت كورسەتىلمەي وتىرعانىن جەتكىزدى.

– جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر جول بو­يىندا كاسىپ اشۋعا ىنتالى. الايدا «قازاۆتوجول» ۇسىناتىن تالاپتار ولار­دىڭ كوڭى­لىنەن شىقپايدى. جانارماي قۇيۋ بەكەتتەرىن, ءدامحانالار سالۋ تۋرالى ۇسىنىستار بولعانىمەن, ولارعا قا­جەتتى جەردى راسىمدەۋ, ينفراقۇرىلىم تارتۋ ۇلكەن ماسەلەگە اينالىپ تۇر. ۇلت­تىق كومپانيا كاسىپ باستاعىسى كەلە­تىندەرگە ۋادەنى ءۇيىپ-توككەنىمەن, ءىس جۇزىندە ايتقانىن ورىنداي الماي كەلەدى. وسىدان بىرەر جىل بۇرىن اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ تاپسىرىسىمەن شىدەرتى كەنتى ماڭىندا كوپفۋنكتسيونالدى جول بويى كەشەنىن (كەمپينگ) تۇرعىزعان. قۇنى شامامەن 1,5 ملرد تەڭگە تۇراتىن جوبانىڭ قۇرىلىسى اياقتالعانىمەن, ول بۇگىندە قاڭىراپ بوس تۇر. سەبەبى نىساندى جالعا الۋعا دارمەنى جەتەتىن الەۋەتتى كاسىپكەر جوق. ونى قويىپ, جول بويىندا كولىكتەرگە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن سەرۆيستىك ۇيىمدار مەن تەحنيكا دوڭگەلەگىن جون­دەيتىن شەبەرحانالار دا جوقتىڭ قاسى. الدا قىس كەلە جاتىر. بۇل ماسەلەلەر سۋىق تۇسكەن مەزگىلدە اسا وزەكتى, – دەيدى ول.

جوعارىداعىداي كەشەننىڭ تاعى ءبىرى ەكىنشى ساناتتى اقىلى اۆتوجولعا جاتاتىن «پاۆلودار – قالباتاۋ» تاس جولىندا, دالىرەك ايتقاندا اققۋلىدا 5 جىلدان بەرى بوس تۇرعانىن ايتىپ وتسەك تە بولادى. جالپى سوماسى 1 ملرد تەڭ­گەگە جۋىق قاراجاتقا سالىنعان الىپ قۇرى­لىستى ءالى كۇنگە جالعا الاتىن كاسىپ­كەر تابىلمادى. جەرگىلىكتى بەلسەندى تۇر­عىنداردىڭ سوزىنە قۇلاق تۇرسەك, ۇلت­تىق كومپانيانىڭ («قازاۆتوجول») مۇن­داي كوپفۋنكتسيونالدى كەشەندەردى ءاۋ باستا سالعانىنىڭ ءوزى قاتەلىك بولعان. جولاۋ­شى­لارعا ارنالعان بارلىق قولايلى جاع­­دايدىڭ تۇتاس كەشەنىن, اتاپ ايت­قان­دا, جانارماي قۇيۋ ستانساسى, قوناق­ۇي, ءدامحانا, اۆتوكولىك جۋ ورنى, تەحني­كالىق قىزمەت كورسەتۋ ستانساسى جانە دەمالۋعا ارنالعان الاڭى بار جول بويى سەرۆيسىن ۇستاپ تۇرۋ اسا قىمبات. بارلىعى ءبىر جەردە شوعىرلانۋىنا بايلانىستى ولاردى ءبىر ورتالىقتان جىلىتۋ, كۇتۋ, قىزمەت كورسەتۋ, قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەكاقى تولەۋ قىرۋار قاراجاتتى تالاپ ەتەدى. 2019 جىلى ەلىمىز بويىنشا مۇنداي 41 نىسان سالىناتىنى ايتىلعان. الايدا العاشقى 4 كەشەندى سالىپ, ولاردىڭ جارتىسى پايدالانۋسىز تۇرىپ قالعاندا, جوبانىڭ ءوزى ءساتسىز ەكەنى ايقىن بولدى. ءسويتىپ, اكتسيونەرلىك قوعام ودان ءبىرجولا باس تارتقان.

جىلى اجەتحانا جەتىسپەيدى

پاۆلودار مەن استانا اراسىندا جولاۋشىلار تاسىمالىن جۇزەگە اسىراتىن جەكە كاسىپكەر اسەت قايراتوۆ ەكى ارا­لىقتا جىلى اجەتحانا جەتىسپەيتىنىن ايتادى. بۇل قىستا جولاۋشىلار ءۇشىن قيىندىق تۋدىرادى.

– جىلى اجەتحانا ەلوردادان كەلە جاتقاندا ەكىباستۇز قالاسىنا 30 شا­قى­رىم قالعان جەردە (بايەت اۋىلى تۇسىندا) جانە تورتقۇدىق ەلدى مەكەنى ماڭىندا ورنالاسقان. ودان باسقا شىدەرتى كەنتى مەن قالقامان اۋى­لىنداعى ءدامحانالار ىشىندە مۇنداي اجەتحانا ىلۋدە ءبىر كەزدەسەدى. بۇل ءدام­حانالاردىڭ بارلىعى تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەمەيتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. ال بايەت پەن تورتقۇدىقتىڭ اراسى شامامەن 100 شاقىرىمداي. ەندەشە بۇل ەكى ارالىقتا جولاۋشىلاردىڭ قا­جەتتىلىگى ءۇشىن تاعى دا قوسىمشا زا­مانعا ساي اجەتحانا سالىنۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. «قازاۆتوجول» ۇلكەن كەشەندەردى سالعانشا, ورنىنا شاعىن ءدامحانالار مەن جانارماي قۇيۋ ستانسالارىن تۇرعىزعانى ىڭعايلى بولار ەدى. ولاردى جالعا العان كاسىپكەر قىستا جى­لى­تۋعا دا كوپ شىعىندالماس ەدى. ءارى ولار نىسان­داردى ساتىپ الىپ, ءارى قاراي ءوزى دامى­تاتىنى انىق, – دەپ ەسەپتەيدى اسەت قايراتوۆ.

جىلى اجەتحانالار مەن ءدامحانالار ماسەلەسى «پاۆلودار – قالباتاۋ», «پاۆلو­دار – رەسەي فەدەرا­تسياسىنىڭ شەكا­راسى» اقىلى جولدارىندا دا وزەكتى. ماسەلەن, رەسەي فەدەراتسياسى باعىتىنداعى جولدا جىلى اجەتحانا 100 شاقىرىم جەردەگى تەرەڭكول اۋىلىندا عانا ورنالاسقان.

وڭىردەگى وزگە جولداردىڭ ءحالى نەشىك؟

پاۆلودار وبلىسىنىڭ اۋماعىنداعى جالپى ۇزىندىعى 5,5 مىڭ كيلومەتر كولىك جولدارىن كۇتىپ ۇستاۋعا 3,4 ملرد تەڭگە بولىنگەن. بۇعان رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار جولدار ەنەدى.

پاۆلودار وبلىسى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ناريمان وماردىڭ سوزىنشە, قىس كەزەڭىندە جالپى پايدالانىمداعى اۆتوموبيل جولدارىندا قاۋىپسىز جانە ۇزدىكسىز جول قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 38 مەردىگەرلىك ۇيىممەن شارتتار جاسال­عان. سونداي-اق كوكتايعاققا قارسى 8,3 مىڭ توننا ماتەريال دايىندالىپ, جولداردا 387 ارنايى تەحنيكا مەن 850-دەي جۇمىسشى جۇمىلدىرىلعان. ايماق جولدارىندا 3 نەگىزگى كوپىر, 846 جارىق تىرەگى, 16 جول ايرىعى, 3 مىڭعا تارتا جارىق شامدارى بار. ال ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ اقپاراتى بويىنشا 97 مەردىگەرلىك ۇيىم كوشەلەر مەن ەلدى مەكەندەردى كۇتىپ ۇستاۋعا جا­ۋاپتى. ولاردىڭ 576 ارنايى تەحنيكاسى بار, جول جيەكتەرىندەگى قاردى كۇرەۋ, جيناۋ جۇمىستارىنا 600-دەي جۇمىسشى جۇمىلدىرىلادى دەپ جوسپارلانعان.

بۇل ماسەلەنى تارقاتۋ ءۇشىن «قاز­اۆتو­جول» كومپانياسىنىڭ باسشى­لى­عى اسا بايىپتى ءارى شەشىمدى ىستەر اتقارادى دەپ سەنەمىز. جولداردى اقىلى ەتپەس بۇرىن ونىڭ بويىندا جولاۋشىلار ايالداپ, دەمالاتىن زامانعا ساي سەرۆيستىك ورىندار تۇرعىزعانى ابزال. سەرۆيس جاقسارسا, اقىلى جولداعى قاۋىپ ازايىپ, كو­لىك اعىنى مولايا تۇسەتىنى انىق.

پاۆلودار وبلىسى