اۋىل • 19 قاراشا, 2024

شارۋاسى – دالادا, ساۋداسى – قالادا

194 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ازامات شاديەۆ جاڭاارقا اۋدانى تۇگىسكەن اۋىلىنداعى «ازات» شارۋا قوجالىعىنا جە­تەك­شىلىك ەتەدى. ونىڭ بۇل كاسىپپەن اينالىسقانىنا ون بەس جىلداي ۋاقىت بولدى. 2007 جىلى قولدا بار مال باسىن كوبەيتۋدى, ءسويتىپ, شارۋاشىلىق قۇرۋدى العاش رەت ويلاس­­تىردى. «وسىنداي ويىم بار, سىزدەردەن كومەك, جاردەم بولا ما؟» دەپ كەڭسەلەردى دە جاعا­لاعان جوق. ءوز-ءوزىن سىناپ كورگىسى كەلەدى. جاي-كۇيىن جاساپ ەدى, مال باسى دا كوبەيىپ شىعا كەلدى.

شارۋاسى – دالادا, ساۋداسى – قالادا

ايتالىق, ازاماتتىڭ شارۋا قوجالىعىنان 200-دەي سيىر, 300-دەن اسا جىلقى, 500 باس قوي بيىل قىسقا ءتۇسىپ وتىر. كەيىنگى بىرەر جىلدا ول اقباس سيىر ءوسىرۋدى قولعا الدى. قازىر قوراسىندا 90 اقباس سيىرى بار. مەملەكەت اسىل تۇقىمدى مال باسىنا سۋبسيديا بەرەدى. «مال وسىرەمىن» دەسەڭ, مەملەكەتتىڭ دە وسىنداي قامقورلىعى بار. شارۋاشىلىققا قانداي تەحنيكالار قاجەت, ازاماتتا سونىڭ ءبارى دە بار. قىسقا كەرەكتى دەگەن 600 توننا ءشوبىن ەرتە كۇزدە دايىنداپ تا قويدى. ول الداعى ۋاقىتتا مال بورداقىلاۋمەن اينالىسۋدى كوزدەپ وتىر. بۇعان قاجەتتى قورا-قوپسى, شوپكە قوسا جەمى دە دايىن. تۇراقتى تۇردە ەڭبەك ەتەتىن 3-4 جۇمىسكەرى دە بار. ىسىنە تياناقتى شارۋا وسىنداي بولسا كەرەك-ءتى.

وسىرگەن مالدىڭ ءونىمىن دە ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋ كەرەك. ونىڭ ءسۇتى دە, ەتى دە ەلدىڭ كادەسىنە جاراپ جاتسا, مىنە, شارۋاشىلىقتىڭ پايداسى دەگەن سول. ازامات وسىدان بىرەر جىل كۇرە جولدىڭ بويىنان «ازات» ءدامحاناسىن اشقان بولاتىن. ءدامحانا قىزمەتىنە وتكەن-كەتكەن جولاۋشىلار ءدان ريزا. قولدىڭ ءسۇتى, قايماعى, مايى مەن قۇرتى, ت.ت. داستارقان مازىرىنەن قىسى-جازى ۇزىل­مەيدى. ءارى باعاسى دا قال­تاعا كۇش تۇسىرە قويمايدى. ارينە, سوسىن جولاۋشىلار ريزا بول­ما­عاندا قايتەدى؟

ۆا

ازامات شاديەۆ جاقىندا وبلىس ورتالىعى جەزقازعان قالاسىنان ساۋ­دا پاۆيلونىن اشتى. « ۇلىتاۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كور­پوراتسياسى» اق جەزقازعان قالا­سىن­داعى بۇرىنعى «Uly dala» ساۋدا پاۆيلون­دارىن فەرمەرلەرگە بەرۋدى ويلاستىرىپ, ولار­عا ۇسىنىس جاساعان ەدى. بۇل ۇسى­نىس­تى ازامات قۋانا قابىل الدى.

– ويتكەنى ۇسىنىستىڭ وتە ءتيىمدى ەكەنىن بايقادىق. كوممۋ­نال­دىق شىعىنداردى عانا تولەي­دى ەكەنبىز. الەۋمەتتىك باعىت ۇستان­عاندىقتان, ارينە, باعا نارىقتان تومەن بولادى. بىراق بۇدان ۇتىلمايمىز. باعا ارزان بولسا الۋشى كوپ بولادى. مۇندا ءبىز ءوزىمىزدىڭ ونىمدەرىمىزدى, سونداي-اق حالىق­تىڭ كۇندەلىكتى تۇتىنۋىنا قاجەتتى ازىق-ت ۇلىكتىڭ بارلىق ءتۇرىن ساتامىز. ءوزىم اۋىلدا شارۋا­شى­لىقتىڭ باسى-قاسىن­دا بولامىن, ال مۇنداعى ساۋدانى بالالارىم جۇرگىزەدى, – دەيدى ازامات.

– اۋىلدى كوتەرۋ تۋرالى ءجيى ايتامىز. سونىڭ ءبىر جولى – سول اۋىلداعى شارۋا قوجالىقتارىنا ونىمدەرىن وزدەرى ساتۋعا جاعداي جاساۋ. بۇل ەكى جاققا دا پايدالى, ءتيىمدى. سوندىقتان  جەز­قازعان قالاسىنداعى بوس تۇرعان ساۋدا پاۆيلوندارىن فەر­مەرلەرگە بەرۋدىڭ جولدارىن قاراستىردىق. ءتيىستى تالاپتارىن بەكىتتىك. شارۋا­شىلىقتىڭ جاعدايىن, جىل­دىق تابىستىڭ كولەمىن, ت.ب. ساراپتاپ, تەكسەرەمىز. ۇسىنى­سى­مىزدى قابىلداپ, تالاپقا سايكەس كەل­گەندەردىڭ ءبىرى «ازات» شارۋا قوجالىعى بولدى. ول قازىر ءوز ونىم­دەرىنە قوسا وبلىس­تىق تۇراق­تاندىرۋ قورى­نىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىن دە حالىققا ۇسىنىپ جاتىر, – دەيدى « ۇلىتاۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپ­­كەرلىك كورپوراتسياسى» اق باسقارما توراعاسى ا.جوكەباەۆ.

كاسىپ­كەرلىكتىڭ اياسىن ۇل­عاي­تا ءتۇسۋ ارقىلى شارۋا­سىن ودان ءارى شالقىتۋدى كوزدە­گەن ازامات بۇرىن جەڭىس اۋىلىنان شاعىن ءدامحانا اشقان بولسا, ەندى سونداي ءبىر ءدامحانانى جەزقازعان قالاسىنان دا اشۋدى ماقسات ەتىپ, قاراۋسىز قالعان عيماراتتاردىڭ ءبىرىن ساتىپ الىپ, جوندەۋ جۇمىس­تا­رىن جۇرگىزۋدە. كوپكە بارماي فەر­مەردىڭ بۇل ءدامحاناسى دا حالىق­قا قىزمەت كورسەتەتىن بولادى.

شارۋاشىلىعى شالقىپ, كاسىبى ورگە باسقان كاسىپكەر-فەرمەر قايى­رىمدىلىق شارالارىنان دا شەت قالماي, جوق-جىتىك جان­دار­عا ارقاشان جاردەمدەسىپ تۇرادى. مىسالى, ول جەزقازعان قالاسىنداعى ساۋدا پاۆيلونىنان اپتاسىنا 50 بولكە ناندى تەگىن تاراتىپ وتىر. بۇل ونىڭ قايىرىمدى شارۋالارىنىڭ بىرەۋى عانا.

 

ۇلىتاۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار