جىل باسىنان بەرى الماتىدا ورىن العان 3 869 جول-كولىك وقيعاسىنىڭ سالدارىنان 4 211 ادام زارداپ شەككەن. ماماندار اپاتتاردىڭ نەگىزگى سەبەبى – قالاداعى كولىك قۇرالدارىنىڭ ەسەلەپ كوبەيۋى ەكەنىن ايتادى. بۇگىندە الماتىدا 650 890 اۆتوموبيل رەسمي تىركەلگەن بولسا, كۇن سايىن مەگاپوليسكە وزگە وڭىرلەردەن كەلەتىن كولىك سانى 550 مىڭنان اسىپ جىعىلادى.
اسىرەسە كەيىنگى جىلدارى موپەد پەن ەلەكترلى سكۋتەر ءتارىزدى بالامالى كولىك تۇرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ورىن الاتىن اپاتتار جيىلەگەن. پوليتسيا مالىمەتىنە سۇيەنسەك, بيىل موپەدتەردىڭ قاتىسۋىمەن 743 كەلەڭسىز جاعداي ورىن الىپ, 757 ادام ءتۇرلى دەڭگەيدە زارداپ شەككەن. وكىنىشتىسى, وسى وقيعالاردىڭ سالدارىنان 14 ادام قازا تاپقان. جول-كولىك وقيعالارىندا ەلەكتر سكۋتەرلەردىڭ دە ۇلەس سالماعى باسىم. ولاردىڭ قاتىسۋىمەن بولعان 103 جاعدايدا 109 ادام جاراقات العان. ال موتوتسيكل مىنگەندەردىڭ قاتىسۋىمەن ورىن العان 19 وقيعادا 2 ازامات ومىرمەن قوش ايتىسىپتى.
پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ رەسمي وكىلى سالتانات ازىربەك الماتى كوشەلەرىندە موپەدشىلەر مەن سكۋتەر پايدالانۋشىلاردى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ءۇشىن كۇن سايىن رەيد جۇرەتىنىن جەتكىزدى. ول رەيدتى 8 موتوتسيكل ەكيپاجى پاترۋلدەيتىنىن اتاپ ءوتتى. جىل باسىنان بەرى 31 894 موپەد جۇرگىزۋشىسى جانە 28 762 سكۋتەر پايدالانۋشىسى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. سونىمەن قاتار كامەلەتكە تولماعاندارعا موپەد پەن سكۋتەر جۇرگىزۋگە رۇقسات ەتكەنى ءۇشىن 113 اتا-اناعا قاتىستى شارا قابىلدانعان.
«الماتىدا جىل باسىنان بەرى بارلىعى 3 420 483 رەت جول قوزعالىسى ەرەجەلەرى بۇزىلعان. ماس كۇيىندە كولىك قۇرالدارىن باسقارعانى ءۇشىن 1 890 جۇرگىزۋشى ۇستالدى, 2 846 ادام جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرىلدى, ال 6 مىڭنان اسا كولىك قۇرالى, ونىڭ ىشىندە 1 700 موپەد ارنايى تۇراققا قويىلدى», دەيدى س.ازىربەك.
ەلىمىزدە جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا ءھام ميكروموبيلدەردىڭ قاتىسۋىمەن بولاتىن اپاتتى جاعدايلاردى ازايتۋ ماقساتىندا اۋقىمدى شارالار جۇرگىزىلىپ جاتىر. قازان ايىنىڭ باسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ موپەد يەلەرىن جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋعا جانە كولىك قۇرالدارىن تىركەۋگە مىندەتتەيتىن زاڭعا قول قويعانى ءمالىم. زاڭعا سايكەس تىركەلۋ ءۇشىن موپەد يەلەرى بىرقاتار قۇجاتتى ۇسىنۋعا ءتيىس. بۇلار – جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجات (نەمەسە تسيفرلىق قۇجاتتار سەرۆيسى ارقىلى ەلەكتروندىق نىساندا), سالىق كودەكسىنىڭ 553 جانە 615-باپتارىندا كوزدەلگەن كقتك جانە متنب بەرگەنى ءۇشىن تىركەۋ الىمى مەن مەملەكەتتىك باجداردىڭ تولەنگەنىن راستايتىن قۇجاتتار, ەگەر بار بولسا, تەحنيكالىق قۇجات نەمەسە اشىق كوزدەردەن الىنعان موپەدتىڭ تەحنيكالىق سيپاتتامالارى تۋرالى مالىمەتتەر, مەنشىك يەسىنىڭ ءوتىنىشى, كولىك قۇرالىن تەكسەرۋ اكتىسى. موپەد راماسىنىڭ ءنومىرى بولماعان جاعدايدا, سايكەستەندىرۋ ءنومىرىن تىركەۋگە دەيىن موپەد يەسىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ۋاكىلەتتى ورگان بەرۋگە ءتيىس.
جول-كولىك وقيعالارىنىڭ باستى سەبەبى – جۇرگىزۋشىلەردىڭ جول ەرەجەسىن ساقتاماۋى. ونىڭ ىشىندە جىلدامدىقتى شامادان تىس ۇدەتۋ نەمەسە ءتۇرلى وقىس قيمىل جاساپ, باسقا كولىكتەرگە جول بەرمەۋ جاعدايلارى ءجيى تىركەلەدى. مەگاپوليستە جول قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋگە جانە جول-كولىك وقيعالارى كەزىندە ادام ءولىمىن ازايتۋعا باعىتتالعان ءىس-قيمىلدار جىل سايىن پىسىقتالىپ كەلەدى. دەگەنمەن كەيىنگى جىلدارى موپەد, ەلەكترلى-سوماكات, سكۋتەر سەكىلدى ميكروموبيلدەر سانىنىڭ ارتۋى ماسەلەنى ۋشىقتىرىپ وتىر.
ساراپتاما كورسەتكەندەي, جول اپاتتارى نەگىزىنەن ءتورت جانە ودان دا كوپ جولاقتى كۇرە جولداردا جانە جول قوزعالىسى كەزىندە وقىس قيمىل جاساۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىن اۋماقتاردا ورىن الاتىنى انىقتالعان. ماماندار جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ قاتىسى بار جول-كولىك وقيعالارى كوبىنە جۇما كۇنى ساعات 10.00-دەن 20.00-گە دەيىنگى ارالىقتا ءجيى بولاتىنىن ايتادى. Vision Zero-نىڭ جاھاندىق كونتسەپتسياسىنا سالساق, جاياۋ جۇرگىنشى – جول-كولىك وقيعاسىنا قاتىسۋشى. بۇل قالا تۇرعىندارى ءۇشىن جەكە اۆتوكولىكتەردەن گورى ءتۇرلى قوعامدىق كولىكتىڭ قىزمەتىن پايدالانۋ ءتيىمدى ەكەنىن كورسەتەدى. زەرتتەۋ بويىنشا قوعامدىق كولىك دامىعان اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى اۆتوموبيلدەنگەن ورتاداعى ادامدارعا قاراعاندا جول-كولىك اپاتىنا بەس ەسە از تۇسەتىن كورىنەدى.
«جول-كولىك وقيعاسىن ازايتۋ ماقساتىندا الەمدىك تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, ءتۇرلى قادامدار جاسالىپ جاتىر. جكو ءجيى بولاتىن ۋچاسكەلەرگە زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. قاۋىپ تۋدىراتىن پروبلەمالى بۇرىلىستاردا جول قوزعالىسى وزگەرتىلدى. بەكەتتىك, تروتۋارلىق جانە قولدان جاسالعان كەدىر-بۇدىرلاردى, بوللاردتار تەگىستەلدى, كوزگە كەرى اسەر ەتەتىن ۆيزۋالدى ەلەمەنتتەر سانى ازايتىلدى, ادامدار كوپ جينالاتىن وتپەلى جەرلەرگە كنوپكالى باعدارشامدار ورناتىلدى, ديودتى جارىق شامدار قويىلدى. جاڭا ادىستەردى ەنگىزۋ ارقىلى جاياۋ جۇرگىنشىلەر قاۋىپسىزدىگى ارتا تۇسكەنىن بايقاپ وتىرمىز. «قاۋىپسىز قالا», «قاۋىپسىز كوشە», «قاۋىپسىز جىلدامدىق», «قاۋىپسىز قوعامدىق كولىك», «جول قوزعالىسىن باقىلاۋدىڭ ينتەللەكتۋالدى جۇيەسى», «بارلىق قىزمەتتى ۇيلەستىرۋ» جوبالارى وسى باعىتتا قولعا الىنعان», دەيدى الماتى قالاسى موبيلدىلىك باسقارماسىنىڭ ماماندارى.
ەرەجەنى مىڭ جەردەن كۇشەيتكەنمەن, ءار ازامات جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سالماعىن سەزىنبەسە قيىن-اق. كولىك سانى كۇن ساناپ وسكەن شاھاردا كەلەڭسىز وقيعالاردىڭ الدىن الۋ مەن قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار ۇزدىكسىز جۇرگىزىلگەنى ءجون.
الماتى
