كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
جاڭا رەفورمانىڭ كوزدەگەنى نە؟
ا.ءالنازاروۆانىڭ ايتۋىنشا, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ رەفورماسى اياسىندا كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەككە كىرەتىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار 13 اۋرۋ ءتۇرىنىڭ تەك التاۋى عانا تمككك پاكەتىندە قالادى. بۇل: تۋبەركۋلەز, ونكولوگيا, ايتۆ, جيتس, گەپاتيت, سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلار. قالعان 7 اۋرۋ ءتۇرى بىرتىندەپ ءمامس-كە بەرىلۋى كەرەك.
ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلاردىڭ تىزىمىنە تۋبەركۋلەز, ادامنىڭ يممۋن تاپشىلىعى ۆيرۋسىنان (ايتۆ) تۋىنداعان اۋرۋ, سوزىلمالى ۆيرۋستىق گەپاتيتتەر مەن باۋىر تسيرروزى, قاتەرلى ىسىكتەر, قانت ديابەتى, پسيحيكالىق, مىنەز-قۇلىق بۇزىلىستارى (اۋرۋلارى), تسەرەبرالدى سال اۋرۋى, جەدەل ميوكارد ينفاركتىسى, رەۆماتيزم, دانەكەر ءتىننىڭ جۇيەلى زاقىمدانۋلارى, جۇيكە جۇيەسىنىڭ دەگەنەراتسيالىق اۋرۋلارى, ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ ميەلينسىزدەندىرۋشى اۋرۋلارى, سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلار كىرەدى.
«نەگىزگى مىندەت – ەشكىمدى مەديتسينالىق كومەكسىز قالدىرماۋ. ەكىنشى مىندەت – ازاماتتاردى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە بارىنشا تارتۋ, ولار دا ءوز دەنساۋلىعى الدىندا مىندەتتەمە الۋى كەرەك», دەدى مينيستر.
ەل تۇرعىندارىنا ارنالعان وتاندىق مەديتسينالىق قىزمەتتەر بۇگىندە ەكى پاكەتكە بولىنگەن – «تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى», «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ». ال الەۋمەتتىك اۋرۋعا كۇدىكتى ناۋقاستار مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جارناسىن تولەمەسە ولارعا تەگىن دياگنوستيكادان ءوتۋ قۇقىعى بەرىلمەيدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بۇل كەمشىلىك الداعى ۋاقىتتا جويىلۋى, مەديتسينانى قارجىلاندىرۋ دۇرىس قۇرىلىمدالۋى قاجەت.
ايماقتارعا نەسىمەن ءتيىمدى؟
مينيسترلىك تاراتقان اقپاراتتارعا سۇيەنسەك, ەلىمىزدە مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتى 2027 جىلى ىسكە قوسىلادى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ شەڭبەرىندە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە قوسۋ 2025 جىلدان قاراستىرىلا باستايدى. مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتى مەديتسينالىق كومەك الاتىن تۇرعىندارعا, سونىڭ ىشىندە وڭىرلەردە تۇراتىن ازاماتتارعا نەسىمەن ءتيىمدى بولادى؟ بۇل ساۋالعا پاۆلودار وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءانۋار بۇيراشەۆ جاۋاپ بەردى.
– بىرىڭعاي پاكەتكە تمككك-نىڭ ەڭ از پاكەتى كىرەدى: جەدەل, پاللياتيۆتىك كومەك, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلارعا كۇدىك تۋىنداعان جاعدايداعى كومەك, امبۋلاتوريالىق ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ, ساقتاندىرىلماعاندارعا شۇعىل ستاتسيونارلىق كومەك. ال ءمامس بازالىق پاكەتى مەديتسينالىق كومەكتىڭ وزگە بارلىق (سوزىلمالى اۋرۋلار مەن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلارعا كومەك كورسەتۋدى قوسا العاندا) تۇرلەرىن قامتيدى. ۇسىنىلعان مودەل قارجىلاندىرۋ كولەمى جونىندە ءمامس – 70%, تمككك – 30% اراقاتىناسىن قامتاماسىز ەتەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ەڭ اۋەلى ءمامس پاكەتىنە ديناميكالىق باقىلاۋعا جاتاتىن سوزىلمالى اۋرۋلار, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلاردىڭ جەتى توبى, العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك بىرتىندەپ بەرىلەدى. بۇل جەردە وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارىنا كوپتەگەن ارتىقشىلىقتار تۋىندايدى. ونكولوگيالىق سكرينينگتەر پاتسيەنتتىڭ ساقتاندىرۋ مارتەبەسىنە قاراماستان بارشا ازاماتتارعا تەگىن بولادى. بارلىق الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلار جونىندە كۇدىك تۋىنداعان جاعدايدا تەكسەرۋلەر پاتسيەنتتىڭ ساقتاندىرۋ مارتەبەسىنە قاراماستان تەگىن جۇرگىزىلەدى. بۇل جەردە كەيبىر تۇرعىنداردا «مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا اقى تولەمەسەم, ماعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتپەيدى» دەگەن قورقىنىش تۋىنداۋى مۇمكىن. وزگەرىس وعان جول بەرمەيدى. كەرىسىنشە, ايماقتاردا ءمامس ارقىلى ادامدارعا قىزمەت كورسەتىپ وتىرعان مەديتسينالىق ۇيىمدارعا تۇسەتىن قاراجات كوبەيەدى. قارجىلاندىرۋ ۇلعايسا, مۇمكىندىك تە كوبەيەتىنى ءسوزسىز. ياعني مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتىن ەنگىزۋ مەديتسينالىق كومەككە قول جەتكىزۋدەگى تەڭسىزدىكتى شەشىپ, مەديتسينالىق ۇيىمداردى نەعۇرلىم اشىق قارجىلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ ءتۇسىندىردى باسقارما باسشىسى.
ءوڭىر مەديتسيناسىنداعى كۇرمەۋلى ماسەلە
«الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق پاۆلودار وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ باسشىسى جانگەلدى شايىمبەتوۆتىڭ پىكىرىنشە, بىرىڭعاي پاكەت وڭىرلەردەگى مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ دامۋىنا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر تۋدىرادى. سەبەبى ءمامس ارقىلى كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ سانى وسكەن سايىن ولاردىڭ الاتىن قاراجاتتارى دا كوبەيەدى.
– ەرتىس-بايان وڭىرىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا نەگىزگى ءۇش ماسەلە بار. ەڭ اۋەلى, مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ تسيفرلانۋى كەنجەلەپ تۇر. ناقتى ساپاعا قول جەتكىزۋدە بارلىق اقپاراتتار مەيلىنشە قولجەتىمدى بولۋى كەرەك. ەكىنشى ماسەلە, مەديتسينالىق ۇيىمدار اراسىنداعى مالىمەتتەردىڭ كىرىكتىرىلمەۋى. ۇيىمداردىڭ قولداناتىن اقپاراتتىق جۇيەلەرى ءارتۇرلى بولعاندىقتان, قىزمەتتەر مەن پاتسيەنتتەردىڭ اۋرۋلارىنا قاتىستى اقپاراتتاردى الماسا المايدى. سوڭعىسى, مەديتسينالىق مامانداردىڭ تاپشىلىعى. بۇل ماسەلە پاتسيەنتتەر تاراپىنان ارىز-شاعىمنىڭ جيىلەۋىنە سەبەپ فاكتوردىڭ ءبىرى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وسى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە باسىمدىق بەرگەنى ءجون. ال مەديتسينالىق ۇيىمدارعا قور تاراپىنان تولەم جاساۋ بۇرىنعىشا دەنساۋلىق مينيسترلىگى بەكىتكەن تاريفكە سايكەس جۇرگىزىلە بەرەدى. ولاردىڭ كورسەتكەن قىزمەتى اقپاراتتىق جۇيەلەر ارقىلى بىزگە تۇسەدى. بۇل جەردە بىردەن قاراجات اۋدارۋ دەگەن ءسوز جوق. اۋەلى فيليالداعى مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن باعالاۋ جانە شارتتىق مىندەتتەمەلەردى مونيتورينگتەۋ ءبولىمى كورسەتىلگەن قىزمەت ساپاسىن تەكسەرەدى. وندا 16 تاجىريبەلى ساراپشى جۇمىس ىستەيدى. ماماندارىمىز بارلىعىن ساپالى تەكسەرىپ شىققان سوڭ, ناتيجەگە وراي قىزمەت قاراجاتى تولەنەدى, – دەيدى فيليال باسشىسى.
تۇرعىنداردىڭ ءمامس-كە اۋداراتىن جارنالارى قورعا ەمەس, بىردەن ۇلتتىق بانكتىڭ ەسەپشوتتارىنا تۇسەدى. قور – وسى قاراجاتتى كورسەتىلگەن قىزمەتتەرگە بولەتىن وپەراتور عانا. ماماندار شاعىممەن وتە كوپ جۇمىس ىستەيدى. ەگەر ەمدەلۋشىگە مەديتسينالىق مەكەمەدە بەيىندى دارىگەرگە, كەيبىر مەديتسينالىق اناليزدەرگە جولداما بەرمەسە نەمەسە قىزمەتتى اقىلى الۋعا جىبەرسە, ت.ب. ماسەلەلەرگە كەزىكسە, بىردەن سول ۇيىمداعى «پاتسيەنتتەردى قولداۋ» قىزمەتىنە جۇگىنۋى كەرەك. ال ول جەردەن ماردىمدى جاۋاپ بولماسا, قورعا شاعىمدانعانى ابزال. شاعىم نەگىزدى بولسا جوسپاردان تىس مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. بۇدان بولەك, اعىمداعى, جوسپاردان تىس, نىسانالى, پرواكتيۆتى مونيتورينگ تۇرلەرى بار.
ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە دەن قويساق, ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلگەلى ايماقتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ بيۋدجەتى ەكى ەسە وسكەن. 2019 جىلى ول 42,5 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, قازىر بۇل كورسەتكىش 101,1 ملرد تەڭگەگە جەتىپ وتىر. مەديتسينالىق وڭالتۋ مەن كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق كومەك كورسەتۋگە 15 ەسە كوپ قاراجات ءبولىنىپ, ءمامس ارقىلى تولەنەتىن جوعارى تەحنولوگيالىق وپەراتسيالاردىڭ 28 ءتۇرى ورىندالىپ جاتىر. وڭىردە جىلدىڭ العاشقى 8 ايىندا جالپى قۇنى 1 ملرد تەڭگەدەن اساتىن سوماعا وپەراتسيالار جۇرگىزىلگەن. ءبىر وپەراتسيانىڭ قۇنى – 1-10 ملن تەڭگە ارالىعىندا. قورمەن شارت جاساسقان, ياعني ءمامس-تەن اقشا الىپ, تۇرعىندارعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ جاۋاپكەرشىلىگىن يەلەنگەن مەكەمەلەر سانى – 72. ولاردىڭ 32-ءسى عانا مەملەكەتتىك مەكەمەلەر.
ءمامس قاراجاتى مايشەلپەك ەمەس
ءمامس ارقىلى وڭىردەگى ەمدەۋ ۇيىمدارىن قارجىلاندىرۋدىڭ ەڭ ۇلكەن ۇلەسى باستاپقى ەمحانالىق دەڭگەيدەگى كومەك (65) پەن ستاتسيونارلىق جاعدايداعى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەككە (24%) تيەسىلى. ال كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق كومەكتىڭ ۇلەسى – 14,2%.
– ءبىزدىڭ ماماندار جىلدىڭ العاشقى 8 ايىندا ەمدەۋ ۇيىمدارىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا بايلانىستى 43 070 اقاۋدى انىقتادى. ناتيجەسىندە, 634,8 ملن تەڭگەگە ەكونوميكالىق ىقپال ەتۋ شارالارىن قولداندىق. بۇل ماسەلە بارلىق مەكەمەلەرگە قاتىستى. ال جىل باسىنان ولاردىڭ قىزمەتىنە تۇرعىندار تاراپىنان 877 شاعىم ءتۇستى. بىلتىر ءدال وسى كەزەڭدەگى شاعىمدار سانى 949 بولعان. كورسەتكىشتىڭ جاعىمدى جاققا قاراي وزگەرۋىنە مەديتسينالىق مەكەمەلەردە ساپا بولسا, قارجى كوبىرەك تۇسەتىنىن تۇسىنە باستاعانى اسەر ەتتى, – دەيدى ج.شايىمبەتوۆ.
جالپى, بۇگىندە پاۆلودار وبلىسىنداعى تۇرعىنداردىڭ 85,4%-ى نەمەسە 650 مىڭنان استام ادام ساقتاندىرىلعان. بۇلاردىڭ ىشىندە 400 مىڭ ازامات – 15 جەڭىلدىك ساناتىنا كىرەدى, ولارعا تيەسىلى جارنالاردى مەملەكەت تولەپ وتىر. ال قالعان 250 مىڭ ادام – قىزمەتكەرلەر, جۇمىس بەرۋشىلەر, ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشىلار, ەكونوميكالىق تۇرعىدان بەلسەندى ازاماتتار.
مەملەكەت باسشىسى ساقتاندىرىلماعان ازاماتتاردىڭ سانىن ازايتۋ تۋرالى تاپسىرما جۇكتەگەنى ءمالىم. ماماندار بۇل باعىتتا جۇمىس جۇرگىزە كەلە, جىل باسىنان جاڭادان 21 377 ادامدى ساقتاندىرعان. بىراق وبلىستا ءالى دە 111 مىڭنان استام ادام ساقتاندىرىلماعان. قازىر بۇل ماسەلەنى شەشۋگە قور مەن وبلىس بيلىگى بىرلەسە جۇمىس جاساپ جاتىر.
وسى ورايدا كەيبىر تۇرعىنداردىڭ كوكەيىندە: «قول-اياعىم ساۋ, ەشقاشان مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ تابالدىرىعىنان اتتاپ كورمەپپىن. ەندەشە مەن قورعا نەلىكتەن اي سايىن جارنا اۋدارىپ تۇرۋىم كەرەك؟» دەگەن ساۋالدىڭ تۋىندايتىنى جاسىرىن ەمەس. بۇل سۇراققا دا ج.شايىمبەتوۆ تولىمدى جاۋاپ قايتاردى: «جالپى, ءمامس جۇيەسى دەنى ساۋ ادامنىڭ ءوز جارناسى ەسەبىنەن وزگە ناۋقاس ادامعا كومەكتەسۋى قاعيداسى نەگىزىندە جۇرگىزىلەتىنى راس. كەيبىر ادامدارعا ءمامس-كە دەيىن كوپتەگەن مەديتسينالىق كومەك پەن قىزمەت تۇرلەرى قولجەتىمسىز ەدى. قازىر وڭالتۋ شارالارىنا ناۋقاستار كەز كەلگەن ۋاقىتتا بارا الادى. جىل باسىنان 6 مىڭعا جۋىق ادام وڭالتۋدان وتكەن, سونىڭ ىشىندە مي قان اينالىمىنىڭ بۇزىلۋى بار پاتسيەنتتەردىڭ 85,2%-ى ءوز دەنساۋلىقتارىن تۇزەدى. مۇنىڭ سىرتىندا «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسى اياسىندا 3 جىل ىشىندە پاۆلودار وبلىسىندا 180-گە جۋىق بالا دۇنيەگە كەلدى. بيىل ءمامس شەڭبەرىندە ەكۇ-عا تاعى 266 كۆوتا ءبولىندى. قارجىلاندىرۋ مەديتسينالىق كومەكتىڭ 2 مىڭنان استام تۇرىنە جۇرگىزىلەدى. وسىنىڭ بارلىعى ايماقتاعى مەديتسينالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ كوپشىلىككە قولجەتىمدى بولا تۇسكەنىنىڭ ايعاعى. قور فيليالى الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتى داعدارىس جاعدايىنداعى ازاماتتاردى ءمامس جۇيەسىنە تارتۋمەن اينالىسىپ جاتىر. «ە» ساناتىنا كىرەتىن ازاماتتار انىقتالىپ, ولاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرى, الەۋمەتتىك مارتەبەسى, ساقتاندىرۋ مارتەبەسىنىڭ بولماۋ سەبەپتەرىنە ەگجەي-تەگجەيلى تالداۋ جاسالدى. قازىرگى ۋاقىتتا «ە», «D» ساناتىنداعى ازاماتتاردىڭ ساقتاندىرۋ جارنالارىن بيۋدجەت ەسەبىنەن تولەۋ ارقىلى ولاردى جۇيەگە تارتۋ جايى قاراستىرىلىپ وتىر».
قارىزعا باتقان مەكەمەلەر
بۇعان دەيىن پاۆلودار وبلىسىنداعى بىرنەشە ەمدەۋ مەكەمەسى كرەديتورلىق قارىزعا بەلشەسىنەن باتىپ وتىرعانى تۋرالى ماسەلە كوتەرگەنبىز. انىقتاعانىمىزداي, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ كرەديتورلىق بەرەشەكتەرى ۇيىمداردىڭ باسىم بولىگىنە ءتان ءارى بۇل ءۇردىس ءبىراز جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقانى بايقالادى. بۇعان دالەل – وڭىرلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنان الىنعان مىنا رەسمي جاۋاپ:
«2022 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ بۇيرىقتارى نەگىزىندە ماي, ۋسپەن اۋداندىق اۋرۋحانالارىنىڭ, №1 پاۆلودار قالالىق اۋرۋحاناسىنىڭ (ەكى رەت), ەكىباستۇز قالالىق اۋرۋحاناسىنىڭ كرەديتورلىق بەرەشەگىن تومەندەتۋ بويىنشا ادىسنامالىق كومەك كورسەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ ساپارلارى جۇزەگە اسىرىلدى. توپ جوعارىدا اتالعان اۋرۋحانالاردىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنە تالداۋ جۇرگىزدى, كرەديتورلىق بەرەشەكتىڭ وسۋىنە اكەپ سوقتىراتىن بىرقاتار سەبەپ انىقتالدى. كاسىپورىندار اكىمشىلىگىنە بەرەشەكتىڭ ءوسۋىن تومەندەتۋگە قاتىستى ءىس-شارالار قابىلداۋ جونىندە ۇسىنىستار بەرىلدى. ۋاقتىلى قابىلدانعان شارالارعا سايكەس 2023 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي كرەديتورلىق بەرەشەكتى تولىعىمەن 3 مەديتسينالىق ۇيىم (ەرتىس, ماي, تەرەڭكول اۋداندىق اۋرۋحانالارى) وتەسە, 4 مەديتسينالىق ۇيىم ايتارلىقتاي قىسقارتتى (ۋسپەن, جەلەزين, اققۋلى اۋداندىق اۋرۋحانالارى مەن پاۆلودار وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى)».
باسقارما بۇعان قوسا كرەديتورلىق بەرەشەكتىڭ وسۋىنە سەبەپ بولاتىن فاكتورلاردى كەلتىردى: ۋرگەنتتىك, جوعارى شۇعىلدىق (جۇمىس رەجىمى 24/7); كاسىپورىنداردىڭ قابىلداۋ بولىمشەسىنە قاتىستى تىكەلەي شىعىندارى; جانساقتاۋ بولىمشەسىندەگى قىزمەتتەر بويىنشا وتەلمەيتىن شىعىندار, اقىسىز سيمۋلياتسيالىق وپەراتسيالار, گيستولوگيالىق زەرتتەۋلەرگە اقى تولەۋ.
قازىرگى ۋاقىتتا پاۆلودار وبلىسىندا كرەديتورلىق بەرەشەك 5 مەديتسينالىق ۇيىمدا بار, ولاردىڭ جالپى سوماسى 4 ملرد 545,3 ملن تەڭگەنى قۇرايدى («№1 پاۆلودار قالالىق اۋرۋحاناسى», «ەكىباستۇز قالالىق اۋرۋحاناسى», «№3 پاۆلودار قالالىق اۋرۋحاناسى», «پاۆلودار وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى», «پاۆلودار قالاسىنىڭ №5 ەمحاناسى»). دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى اتالعان ۇيىمداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىن تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر دەپ مالىمدەدى.
ماماندار بۇل ماسەلەگە ەمدەۋ ۇيىمدارىنىڭ قارجىسى ەش باقىلانبايتىنى سەبەپ دەيدى. ياعني ەمدەۋ ۇيىمدارىنداعى قاراجاتقا, سىرتتان ساتىپ الۋلار جۇرگىزۋ كولەمىنە قاداعالاۋ جۇرگىزىلمەيدى. وعان زاڭ رۇقسات بەرمەيدى. سالدارىنان مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ كرەديتورلىق قارىزى وسە بەرەدى. بۇل ماسەلە 2027 جىلى ەنگىزىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتىندە قاراستىرىلىپ, باقىلاۋ تەتىكتەرى ۇيىمداستىرىلعانى ابزال. سەبەبى بۇگىندە ءمامس ارقىلى پاۆلودار وبلىسىنا كەلەتىن قاراجاتتىڭ 70 پايىزىن مەملەكەتتىك ەمدەۋ ۇيىمدارى يەلەنىپ وتىر.
پاۆلودار وبلىسى