– استانادا دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى ءوتتى. ايتۋلى دودانى تاماشالاۋعا 100 مىڭنان استام تۋريست كەلەدى دەپ بولجانىپ ەدى. ورىندالدى ما؟
– ناقتى مالىمەتتەرگە سۇيەنىپ ايتساق, 2024 جىلعى 1-13 قىركۇيەك ارالىعىندا ەلىمىزگە 597 مىڭ شەتەلدىك تۋريست كەلگەن. ونىڭ ىشىندە 68 مىڭى استانا مەن الماتىنىڭ حالىقارالىق اۋەجايلارى ارقىلى, وزگەلەرى تەمىرجول, اۆتوبۋس, جەكە اۆتو سياقتى كولىك تۇرىمەن جەتكەن. ودان بولەك, وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, ەلىمىزدە «ەQonaq» جۇيەسى جۇيەلى تۇردە جۇمىس ىستەپ كەلەدى. جۇيە دەرەگىنشە, استانانىڭ ورنالاستىرۋ ورىندارىندا 12,4 مىڭعا جۋىق شەتەلدىك تىركەلگەن. سونىمەن قاتار, V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, ەتنواۋىل مەن ويىنداردى 250 مىڭنان استام ادام تاماشالادى.
– ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى قاڭتار-ماۋسىم ايلارىندا ەلىمىزگە كەلگەن شە-تەلدىك تۋريستەردىڭ سانى بىلتىرعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي جوعارى بولعانىن جاريالادى. تۋريستەردىڭ گەوگرافياسى كەڭەيىپ كەلە مە؟
– ارينە, شەتەلدىك تۋريستەردىڭ سانى عانا ارتىپ قويماي, اۋقىمى دا ۇلعايدى. بۇعان دەيىن ەلىمىزگە كەلۋشى تۋريستەردىڭ قالىڭ شوعىرى رەسەي, وزبەكستان, قىرعىزستان, ازەربايجان, قىتاي, تۇركيا ەلدەرىنەن كەلسە, بۇگىندە ۇزدىك بەستىككە ءۇندىستان, اقش مەملەكەتتەرى كىرەدى. سونداي-اق گەرمانيا, وڭتۇستىك كورەيا, ۇلىبريتانيا, گرۋزيا, مالايزيا, يتاليا, كانادا سىندى ەلدەردەن كەلەتىن تۋريستەردىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدى.
– ىشكى ءتۋريزمنىڭ جاي-كۇيى قالاي؟ قاي وبلىستاردا كورسەتكىش جوعارى؟
– بۇل جەردە ءبىر ماڭىزدى ماسەلەنى باسا ايتىپ كەتكىم كەلەدى. ءبىز ىشكى تۋريستەر سانىن تەك ورنالاستىرۋ ورىندارىنا سايكەس ەسەپتەيمىز. ياعني ورنالاسۋ ورىندارىنا (قوناقۇي, حوستەل, گلەمپينگ, ت.ب.) تىركەلمەگەندەر ستاتيستيكاعا كىرمەيدى. ال بيىلعى التى ايدىڭ قورىتىندىسىندا ورنالاسۋ ورىندارىنا جۇگىنگەن ىشكى تۋريستەر سانىنىڭ ءوزى بىلتىرعى جارتى جىلداعى ناتيجەمەن سالىستىرعاندا 349 مىڭ ادامعا ارتىپ, 3 ميلليون 431 مىڭ ادامعا جەتتى. ىشكى تۋريزمدە الماتى (768 مىڭ), استانا (520 مىڭ), شىمكەنت (237 مىڭ) قالالارىندا, اقمولا (222 مىڭ), الماتى (212 مىڭ), ماڭعىستاۋ (200 مىڭ), شىعىس قازاقستان (178 مىڭ) وبلىستارىندا جوعارى كورسەتكىش بايقالادى.
– تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەربول مىرزابوسىنوۆ دۇنيەجۇزىلىك تۋريستىك ۇيىمنىڭ (UNWTO) باس حاتشىسى زۋراب پولوليكاشۆيليمەن كەلىسىمگە كەلىپ, قازاقستان مەن UNWTO اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن بەكىتەتىن مەموراندۋمعا قول قويدى. ارىپتەستىك اياسىندا ءتۋريزمدى تسيفرلاندىرۋ, ءبىلىم بەرۋ, يننوۆاتسيالار, ينۆەستيتسيالاردى ىلگەرىلەتۋ, اۋىلدى جەرلەردەگى ءتۋريزمدى دامىتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق قامتىلادى ەكەن. ناقتى قانداي جوبالار جۇزەگە اسىرىلادى؟
– UNWTO مەن تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى اراسىنداعى مەموراندۋم تۋريزم سالاسىن ينكليۋزيۆتى جانە تۇراقتى تۇردە دامىتۋ ماقساتىنداعى نەگىزگى ىنتىماقتاستىق باعىتتارىن ايقىندادى. وندا تۋريستىك باعىتتاردىڭ تۇراقتى دامۋى ايقىندالدى. ەلىمىزدەگى ءارتۇرلى تۋريستىك باعىتتاردىڭ تۇراقتى دامۋىن قولداۋ, شەتەلدىك قوناقتاردى تارتۋ جونىندە جارناما جۇمىستارىن كۇشەيتىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق الەۋەتىن ءارتاراپتاندىرۋ قامتىلدى. تۋريزم سالاسىنداعى تاجىريبەنى جاقسارتۋ ماقساتىندا تسيفرلىق قۇرالدار مەن پلاتفورمالاردى ەنگىزۋ, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋعا جاردەمدەسۋ, سونداي-اق استاناداعى ءتۋريزمدى تسيفرلاندىرۋدىڭ ءبىرىنشى جاھاندىق حابىن قۇرۋدا بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا سمارت-ءتۋريزمدى دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋگە باسىمدىق بەرىلەدى.
ستۋدەنتتەر مەن ماماندارعا حالىقارالىق قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيتىن وقۋ ءارى ستيپەنديالىق باعدارلامالاردى ازىرلەۋ, سونداي-اق زەرتتەۋ ورتالىقتارىن, جاڭا حالىقارالىق اكادەميا قۇرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ ماڭىزدى. شىعارماشىلىق شەشىمدەردى قولداۋ ارقىلى تۋريزمدەگى يننوۆاتسيالاردى ىنتالاندىرۋ, وسى ماقساتتا ءبىلىم, تاجىريبەلى الماسۋ, سونىمەن قاتار دارىندىلار مەن كاسىپكەرلەردى تاربيەلەيتىن, تۋريزم سەكتورىنداعى ءوسۋدى, تۇراقتىلىقتى ارتتىراتىن يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى دامىتۋ قامتىلدى.
– ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىندا ينفراقۇرىلىمدى ورىستەتۋدە نەندەي جاڭاشىلدىق ەنگىزىلدى؟ توزىعى جەتكەن جولدار مەن سىن كوتەرمەيتىن سەرۆيس ساپاسى جاقسارا ما؟
– ۋاكىلەتتى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپاراتىنا سايكەس 61 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل باعىتتاعى جۇمىس ءارى قاراي دا جالعاسادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 13 ماۋسىمداعى تاپسىرمالارى اياسىندا الماتى تاۋ كلاستەرىنىڭ, ماڭعىستاۋ, بۋراباي كۋرورتتىق ايماقتارىنىڭ كەشەندى جوسپارلارىن ازىرلەۋ قولعا الىندى. كەشەندى جوسپار ءتۋريزمدى ۇزاقمەرزىمدى دامىتۋدا تۇراقتى بازانى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق قۇجاتقا اينالادى. جولداردى, جول بويىن, ينجەنەرلىك, كولىكتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ينتەرنەت پەن بايلانىستى كەڭەيتۋ سىندى ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزىلدى. كەشەندى جوسپارعا سايكەس تابيعي رەسۋرستار مەن تۋريستىك مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا تۇراقتى ينفراقۇرىلىم قۇرۋ, ونىڭ تۋريستەرگە تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرىلەدى.
– تۋريزم سالاسىن دامىتقىسى كەلەتىن ازاماتتاردى قولداۋعا قاتىستى جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر ىسكە اسىرىپ جاتقان جوبالارى بار ما؟ ولار ءوز ناتيجەسىن بەردى مە؟
– 2022 جىلدىڭ باسىنان مەملەكەتتىك قولداۋ اياسىندا 7 سالالىق شارا قولعا الىندى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ 4 شارا جۇزەگە اسىرىلدى. كاسىپكەرلىك نىساندارىنىڭ سانيتارلىق-گيگيەنالىق توراپتاردى كۇتىپ-ۇستاۋعا ارنالعان شىعىندارىنىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالاۋ جۇرگىزىلدى. تۋريستىك قىزمەت نىساندارىن سالۋ, رەكونسترۋكتسيالاۋ كەزىندە كاسىپكەرلىك نىساندارى شىعىندارىنىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋگە قاتىستى 2 جىل ىشىندە 10 تۋريستىك نىسانعا وتەماقى تولەندى, ونىڭ ىشىندە 1 بالالار لاگەرى, 1 ساناتوري, 4 قوناقۇي, 4 دەمالىس ايماعى بار. بيىل اكىمدىكتەر 39 ءوتىنىمدى قولدادى.
كاسىپكەرلىك نىساندارىنىڭ جول بويىنداعى سەرۆيس وبەكتىلەرىن سالۋدا شىعىننىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋ جونىندە بىلتىر – 10, بيىل 13 ءوتىنىم ماقۇلداندى. تۋريستىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن كاسىپكەرلىك نىساندارىن قولداۋ باعىتىندا 2022 جىلى – 2, بىلتىر – 8, ال بيىل 2 تۋراۆتوبۋس ساتىپ الىندى.
– «قازاقستان: تۋمىسىنان قايسار» جوباسى اياسىندا ەلىمىزدىڭ تۋريستىك الەۋەتىن كوتەرۋگە قاتىستى قانداي ءىس-شارالار اتقارىلماق؟
– ەتنوسپورت الامانىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كوشپەلىلەردىڭ تۋمىسىنان قايسار حالىق ەكەنىن پاش ەتۋىنىڭ استارىندا تابيعي بولمىسپەن قوسا قوناقجايلىلىق, اشىقتىق جانە جاسامپازدىقپەن ۇيلەسكەن ۇلى قاسيەت جاتىر.
كوشپەلى وركەنيەت, ونىڭ مۇراسى – ناعىز تۋريستىك برەند! دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن تاماشالاۋعا كەلگەن ءجۇز مىڭنان اسا قوناق ەلىمىزدى, مادەنيەتىمىزدى, سپورتىمىزدى, بولمىسىمىزدى تانىپ ءبىلدى. بۇل بىزگە ماقتانىش ءارى كەلەشەكتە دە تۋريستەردىڭ سالقار كوشىنىڭ تولاستاماۋىنا سەرپىن بەرەدى.
كوشپەلىلەر – قوناقجاي عانا ەمەس, قازىر وزەكتى بولىپ جاتقان قورشاعان ورتاعا قامقور بولۋ, سانالى تۇتىنۋ, تۇراقتى دامۋ قاعيدالارىنا نەگىزدەلگەن ءومىر سالتىن جۇرگىزگەن حالىق. سوندىقتان ءبىز دە ەلىمىزدى, كەڭ-بايتاق جەرىمىزدى الەمگە جاڭا تۋريستىك باعىت رەتىندە تانىستىرىپ قانا قويماي, ءتۋريزمدى ىلگەرىلەتۋگە, ونىڭ ورنىقتى دامۋىنا ايرىقشا نازار اۋدارامىز.
اڭگىمەلەسكەن –
قۋانىش نۇردانبەك ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
