فوتو: اقوردا
مەملەكەت باسشىسى تۇرىكمەنستانعا رەسمي ساپارى بارىسىندا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار مەن قابىلدانعان ەكىجاقتى قۇجاتتار جونىندە پىكىر ءبىلدىردى. ولاردىڭ اراسىندا دوستىقتى نىعايتۋ جانە كوپجاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى تەرەڭدەتۋ تۋرالى دەكلاراتسيا ايرىقشا ماڭىزعا يە.
«بۇل قۇجاتتا ءبىز باۋىرلاس حالىقتاردى جاقىنداستىرۋعا, قازاق-تۇرىكمەن قاتىناستارىن مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە ەكى تاراپتىڭ دا نيەتتى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە راستادىق. سونىمەن قاتار 2027 جىلعا دەيىنگى ءتيىستى كەشەندى جوسپار قابىلداندى. الداعى ۋاقىتتا تۋىسقان قوس حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن ايتۋلى شارالاردى كوبىرەك وتكىزۋگە ۋاعدالاستىق. كەزدەسۋدە ەكىجاقتى ساۋدا-ساتتىق ماسەلەسىنە ايرىقشا ءمان بەرىلدى. بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءوزارا تاۋار اينالىمى 28 پايىزعا ارتىپ, جارتى ميلليارد دوللاردان استى. بيىل دا وڭ ديناميكا بايقالادى. ءبىز تاۋارلار نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋ جانە ساۋدا-ساتتىقتى ودان ءارى وركەندەتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ جونىندە كەلىستىك. قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن, ەڭ الدىمەن, بيداي جەتكىزۋ كولەمىن ۇلعايتۋعا بولادى. ەلىمىزگە ەكسپورتتى ارتتىرۋعا جانە ءبىزدىڭ نارىقتا ۇزاق مەرزىمگە تۇراقتاپ قالۋعا تۇرىكمەن بيزنەسىنىڭ دە الەۋەتى جەتەدى. ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن تاياۋ كەلەشەكتە ءبىر ميلليارد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋگە بولادى دەپ سانايمىز. قازاقستان تاراپى ساۋدا-ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىمىزدى تولىق پايدالانۋ ءۇشىن وڭىرارالىق ىقپالداستىقتى بىرلەسە نىعايتۋدى ۇسىندى. بۇگىن وسى فورماتتاعى ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەستىكتىڭ باستاماسى رەتىندە ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگى مەن بالقان ءۋالاياتىنىڭ اكىمشىلىگى اراسىندا ىنتىماقتاستىق جوسپارىنا قول قويىلدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, تاراپتار ەكونوميكانىڭ باستى سەكتورلارىندا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ پەرسپەكتيۆاسىن زەردەلەۋ جونىندە ۋاعدالاسقان.
«ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىقپالداستىقتى كەڭەيتۋ باسىم مىندەت رەتىندە بەلگىلەندى. سوڭعى جىلدارى بۇل باعىتتا ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋ بار. قازاقستان تۇرىكمەنستاننىڭ گاز-كوندەنسات كەن ورىندارىن يگەرۋ, سونداي-اق قۇبىر ينفراقۇرىلىمىن كەڭەيتۋ جوبالارىنا بەلسەندى قاتىسۋعا نيەتتى. بۇگىن QazaqGaz كومپانياسى مەن «تۇرىكمەنگاز» مەملەكەتتىك كونتسەرنى اراسىندا گاز سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنە وسىناۋ اسا ماڭىزدى باعىتتاعى ۋاعدالاستىقتاردىڭ ساپالى ءارى ۋاقتىلى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى. قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز كومپانيالارى كاسپي تەڭىزىندە مۇناي سەرۆيسى قىزمەتتەرىن كورسەتۋ ءۇشىن تۇرىكمەن ارىپتەستەرىمەن ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋعا مۇددەلى. بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ناتيجەسىندە كولىك-ترانزيت بايلانىستارىنا قولايلى جاعداي جاسالىپ جاتىر. وسى رەتتە ەلدەرىمىزدىڭ اۋماعى ارقىلى وتەتەتىن جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى تۇراقتى تۇردە ارتىپ كەلە جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. بىلتىر ەلدەرىمىز اراسىندا تەمىرجول ارقىلى تاسىمالداناتىن جۇك كولەمى 20 پايىزعا ارتىپ, 1,5 ميلليون تونناعا جۋىقتادى. بۇل ىستە, اسىرەسە, «سولتۇستىك – شىعىس» كولىك ءدالىزىنىڭ ماڭىزدى بولشەگى سانالاتىن «قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران» تەمىرجول باعىتى ايرىقشا ءرول اتقارادى. بۇدان بولەك, ەكى مەملەكەتتىڭ ورتاسىنداعى «تۇرىكمەنباشى – گارابوگاز – قازاقستان شەكاراسى» باعىتى بويىنشا جول ينفراقۇرىلىمىن ءبىر-بىرىمەن جالعاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. «قازاقستان – تۇرىكمەنستان – اۋعانستان» تەمىر جولىن سالۋ پەرسپەكتيۆاسى تالقىلاندى. تاراپتار بۇل تاقىرىپتا ناقتى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدە. سونىمەن قاتار ءبىز ەلدەرىمىز اراسىنداعى اۋە قاتىناسىن تەزىرەك قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋعا كەلىستىك. بۇل شارالاردىڭ ءبارى ەكى ەل اراسىنداعى كولىك قاتىناسىن ودان ءارى نىعايتا تۇسۋگە وڭتايلى جاعداي تۋعىزادى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كەلىسسوزدە تالقىلانعان ماڭىزدى تاقىرىپتىڭ ءبىرى – مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋ. بۇدان بولەك, تاراپتار ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە مۇددەلى ەكەندەرىن راستاپ, تۇرىكمەنستاندا قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىن اشۋ پەرسپەكتيۆاسىن قاراستىرۋعا ۋاعدالاستى. سونداي-اق ورتالىق ازياداعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا ءمان بەرىلدى.
تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى بريفينگتە ىنتىماقتاستىقتىڭ قازىرگى احۋالى جانە پەرسپەكتيۆتى باعىتتارىنا توقتالىپ, تۇرىكمەن-قازاق ديالوگى سىندارلى سيپاتتا دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىنگى كەزدەسۋ بارىسىندا ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ قازىرگى جاي كۇيى مەن كەلەشەگى, سونداي-اق ءوزارا مۇددەمىزگە ساي كەلەتىن وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ساياسات ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ەكى ەل ىقپالداستىعىنىڭ ناقتى باعىتتارى ايقىندالدى. كەلىسسوزدەر ءوزارا سەنىمگە جانە اشىقتىققا نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناس داستۇرىنەن اينىماي, سىندارلى ءارى مازمۇندى سيپاتتا ءوتتى. ساياسات, ەكونوميكا جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالاردىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا قالىپتاسقان ەكىجاقتى ديالوگتىڭ قازىرگى دەڭگەيىنە جوعارى باعا بەرىلدى», دەدى سەردار بەردىمۇحامەدوۆ.
پرەزيدەنتتەر قازاق-تۇرىكمەن قاتىناستارىن ودان ءارى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان كەلىسسوزدەر قورىتىندىسىنا كوڭىلدەرى تولاتىنىن جەتكىزدى.
