كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
الماتىلىق كاسىپكەر يۆان چەركاەۆتىڭ باسىنان وتكەن جاعداي ەرىكسىز نازار اۋدارتادى. «Digital Business» ونلاين باسىلىمىندا جاريالانعان دەرەككە سۇيەنسەك, 2018 جىلى يۆان مەن ونىڭ كومانداسى الماتىدا مىڭنان استام POS-تەرمينال ورناتىپ, قۇرىلعىلاردىڭ ايلىق اينالىمى 500 ملن تەڭگەگە جەتىپ, ايلىق تابىس 5 ملن تەڭگەگە دەيىن بارادى. ەستە بولسا, 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلدەگى بۇكىل زاڭدى تۇلعا POS-تەرمينال ورناتۋعا مىندەتتەلگەن. باستاپقىدا ءبارى جاقسى بولادى. الايدا نارىقتا Kaspi گەگەمونياسىنىڭ ورناۋىمەن, يۆاننىڭ كاسىبىنىڭ دە باسىنا «قارا بۇلت» ءۇيىرىلىپ شىعا كەلگەن.
ارينە, بۇدان كاسىپكەر ساعى سىنا قويمادى. QR-كودقا بايلانعان بيزنەس-قۇرىلعىلار ورناتىپ, كاسىپتىڭ باسقا قىرىنا قاراي ويىسادى. بىراق تەحنولوگيالىق جەتىستىكتىڭ نارىقتى قوعاداي جاپىرىپ وتە شىققانىن امالسىز مويىندايدى. جىل باسىنداعى دەرەك بويىنشا, QR-كود پايدالانۋ كورسەتكىشى اجەپتاۋىر ۇلعايعان. قاڭتار مەن اقپاننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, QR-كود ارقىلى جاسالعان تولەم كولەمى 416,1 ملن ترانزاكتسيانى قۇراسا, POS-تەرمينالدار ارقىلى 367,3 ملن ترانزاكتسيا جۇزەگە اسىرىلعان.
قازىر POS-تەرمينال مەن QR فۋنكتسياسى ءوزارا ينتەگراتسيالانىپ, ءبىر مىندەتتى الما-كەزەك اتقارىپ تۇر. ياعني تۇتىنۋشى تەرمينال كومەگىمەن تولەم جاساۋ كەزىندە نە QR-كودتى سكانەرلەيدى, نە كارتاسىن جاناستىرادى. ءسويتىپ, چەك الادى. قازىر ەلدەگى جەتەكشى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر وزدەرىنىڭ جاڭاشا POS-تەرمينالدارىن بيزنەس يەلەرىنە ۇسىنىپ جاتىر. كوپ جاعدايدا ۇسىنىس بىلدىرسە بولعانى, بانك وكىلدەرى ءوزى اپارىپ ورناتىپ, قالاي قولدانۋ قاجەتتىگىن كورسەتىپ كەتەدى. ال بايىرعى POS-تەرمينالدار, ياعني تەك كارتامەن تولەم قابىلدايتىن ەسكى كاسسالىق اپپاراتتار نارىقتان ءبىرجولا كەتەتىن سياقتى. قازىردىڭ وزىندە ولاردى كوپ جەردەن كورمەيمىز. كارتامىزدى بەتىنە تاقاپ, سوسىن پين-كود تەرىپ جۇرگەنىمىز كەشە عانا سياقتى ەدى, تەحنولوگيا تەز دامىپ, جىلدام وزگەرىپ جاتقانىنىڭ دالەلى بار.
قازىر ەڭ كوپ كوزگە ىلىگەتىنى – Kaspi Pay مەن Halyk Pos. باسقا بانكتەر دە ءوز سايتتارىندا ءتيىمدى POS-تەرمينالدار مۇمكىندىگىن ناسيحاتتاعان. مۇنداي كاسسالىق POS-تەرمينالدان بولەك, ءموبيلدى POS-تەرمينال دا جىلدام دامىپ شىعا كەلدى. مۇندايدا كاسىپكەر ءوزىنىڭ ۇسىنعان تاۋارى مەن قىزمەتى ءۇشىن تولەمدى QR ارقىلى قابىلدايدى. ال بىرتىندەپ كەلمەستىڭ كەمەسىنە ءمىنىپ بارا جاتقان دەپ ايتىپ وتىرعانىمىز – ءداستۇرلى POS-تەرمينالدار, ياعني تولەم كارتاسىنا عانا نەگىزدەلگەن ءپورتاتيۆتى قۇرىلعىلار. ولاردى قولدانۋ اياسى جىلدان جىلعا تارىلا بەرەتىن ءتارىزدى.
قازىر دۇكەندەردە, ساۋدا ورتالىقتارىنداعى كاسسا ۇستەلىندە بىرنەشە POS-تەرمينالدىڭ (بىرنەشە بانكتىڭ قۇرىلعىسى) تۇرعانىن كورەمىز. ال وسىدان بىرەر جىل بۇرىن سول كەزدەگى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى اسەل جاناسوۆا بىرنەشە POS-تەرمينال ۇستاپ وتىرۋدىڭ قاجەتتىلىگى بولمايتىن جاڭاشىلدىق ەنگىزىلۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ ەدى ۆيتسە-مينيستر.
«سەن كىمنىڭ كليەنتىسىڭ – «Halyk Bank» پا, «Kaspi» مە, «Jusan» با, ماڭىزدى ەمەس. كەز كەلگەن بانك ءبىر-بىرىنىكىن وقي بەرەتىن QR بولادى. ونداي جاعدايدا بيزنەس ونشاقتى POS-تەرمينال ۇستامايدى, ءار تەرمينالعا جەكە-جەكە اقى تولەمەيدى. ءبىر عانا تەرمينال بولادى, سول ارقىلى بۇكىل نارىق قاتىسۋشىسىمەن جۇمىس ىستەۋگە بولادى. ءبىز وسىعان ۇمتىلۋىمىز كەرەك», دەگەن ەدى.
وسى ماسەلە بىلتىردان بەرى قايتا شاڭ بەردى. ۇلتتىق تولەم كورپوراتسياسىنىڭ باسشىسى بينۇر جالەنوۆ بۇكىل بانك ءۇشىن بىرىڭعاي QR-كودتىڭ ەنگىزىلەتىنىن مالىمدەدى. جوبا 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا ىسكە قوسىلماق. 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قاناتقاقتى رەجىمدە سىناپ كورەدى. بيىلدىڭ وزىندە تەلەفون ارقىلى بانك ارالىق اۋدارىمداۋ جاساۋ مۇمكىندىگى جۇزەگە اسادى. ارينە, بىرىڭعاي QR-دىڭ ەنگىزىلۋى ساۋدا جەلىلەرى مەن ءىرىلى-ۇساقتى دۇكەندەردەگى قولاقپانداي POS-تەرمينالدار سانىن دا كۇرت ازايتادى دەگەن ءسوز. بارلىق بانككە جالعىز QR-كود جەتكىلىكتى بولسا, دۇكەن يەلەرى ءار بانكتىڭ تەرمينالىنا تاپسىرىس بەرىپ قايتەدى؟ قارجى ينستيتۋتتارى سايتىنداعى ء«بىزدىڭ POS-تەرمينالعا تاپسىرىس بەر» دەيتىن انتالاعان جارنامانىڭ دا جالاۋى جىعىلماق ونداي جاعدايدا. بىراق ساۋدا جەلىلەرى ءبارىبىر قانداي دا ءبىر تەرمينالدى پايدالانۋى كەرەك قوي. مۇندايدا Kaspi, Halyk سەكىلدى ءىرى قارجى ۇيىمدارىنىڭ قۇرىلعىلارى نەگىزگى تەرمينال مىندەتىن اتقارۋى مۇمكىن. نە بولماسا قاي بانكتىڭ قوسىمشاسى ارقىلى تولەسەڭىز دە قابىل الاتىن بەيتاراپ QR-كود جاسالاتىن شىعار.
ال ازىرگە POS-تەرمينالدارعا قاتىستى مىناداي ءبىر ماسەلە بار. ول – تولەم كەزىندە ۇستالاتىن پايىز سوماسى تۋراسىندا. ەگەر تولەمدى بانك كارتاسى ارقىلى جاسايتىن بولساڭىز, كوميسسيا كوبىرەك ۇستالادى. ءار بانكتە ءارتۇرلى, دەگەنمەن ورتاشا مولشەرى – 1 مەن 2 پايىز ارالىعىندا (تەك «بانكتتسەنتر كرەديتكە» عانا – 0,4 پايىز). ال بانكتىڭ كارتاسىمەن باسقا بانكتىڭ POS-تەرمينالىنا تولەم ەنگىزسەڭىز 1,5 مەن 2,8 پايىز ارالىعىندا كوميسسيا ۇستالادى. ەگەر ء«موبيلدى پوس» ارقىلى تولەم جۇرگىزىلسە, پايىزدىق مولشەرلەمە ازداپ تومەندەۋ بولادى, شامامەن 0,4-1,5 پايىز ارالىعىندا.
جاقىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى ماگەررام ماگەرراموۆ QR-كود ارقىلى جاسالعان تولەم تۇبىرتەگى فيسكالدى چەكپەن تەڭەستىرىلۋگە ءتيىس دەپ مالىمدەمە جاسادى.
«نارىقتاعى تاۋاردىڭ باسىم بولىگى ونلاين-دۇكەندەر ارقىلى (سونىڭ ىشىندە بانك قوسىمشالارىنداعى دۇكەندەر) ساتىپ الىنادى. جەرگىلىكتى بولشەك جانە كوتەرمە ساۋداداعى تاۋارلاردى ساتىپ الۋ بانكتىڭ POS-تەرمينالى ارقىلى جۇرگىزىلەدى. وسى ەكۆايرينگتىك وپەراتسيا ناتيجەسىندە بەرىلەتىن چەكتەر فيسكالدى چەك بولىپ سانالمايدى. سايكەسىنشە, مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارىنا جۇزەگە اسىرىلعان اقشا وپەراتسياسى تۋرالى مالىمەت بەرىلمەيدى. بۇل تاۋار جانە قىزمەت ساۋداسى نارىعىنىڭ «كولەڭكەدە» قالۋىنا جاعداي جاسايدى», دەدى دەپۋتات.
بۇل جاعداي دا كاسسالىق اپپاراتتىڭ اينالاسىندا كوپ ۇزاماي تاعى ءبىر وزگەرىستىڭ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن اڭعارتاتىنداي.
قالاي بولعاندا دا, قازىرگى POS-تەرمينال – باياعى تۇيمەشەسى كوپ كاسسالىق اپپاراتتىڭ زاڭدى مۇراگەرى, زاماناۋي جابدىق ەدى, ەندى ونىڭ ءوزى اجەپتاۋىر وزگەرىستى باستان كەشەتىن سىڭايلى.
