دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى باستالادى

نامىس پەن جىگەر ايگىلەنبەك

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءدۇبىرلى دوداعا دايىندىقتى پى­سىقتاعان كەڭەستە بايراقتى باسەكە جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلىپ, حالقىمىزدىڭ تەرەڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن, قوناق­جايلىق قاسيەتىن كورسەتۋگە ءتيىس ەكەنىن, مەيماندار مەن سپورتشىلارعا قاجەتتى جاعداي جاساۋ اسا ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرت­تى. سايىستاردى قابىلدايتىن ين­فراقۇرىلىم جاڭعىرتىلىپ, سپورت كەشەندەرىنە كۇر­دەلى جوندەۋ قار­قىندى جۇر­گىزىل­دى. ۇلتتىق ويىنداردى قابىلدايتىن كەشەندەر ماڭىنان جاڭا نىساندار دا سوعىلىپ, سايىستار عانا ەمەس, مادەني ءىس-شارالار وتەتىن ەتنواۋىل بوي كوتەردى.

ەلىمىزدە بۇعان دەيىن قىسقى ازيا ويىندارى, ستۋدەنتتەر ارا­­­سىندا بۇكىلالەمدىك قىسقى ۋنيۆەرسيادا سىندى ءدۇبىرلى دودا­لار جوعارى دەڭگەيدە ۇيىم­داستى­رىل­دى. ەندى مىنە, ەتنوسپورت الام­ا­نى­­نىڭ تۇڭلىگى تۇرى­لەتىن دە ءسات جاقىن.

قاشاندا «تويدىڭ بولعا­نىنان بولادىسى قىزىق». جۇمىلعان جۇدىرىقتاي ىنتى­ماقپەن ور­بىگەن ازىرلىك جۇ­مىستارى دا تيا­ناقتالدى. ۇيىم­­­داس­تىرۋ القاسى بارلىق شارانى جۇيەلى جۇر­گىزىلگەنىن ايتتى. كوشپەلىلەر ويىندارىندا سايىسقا قوسىلاتىن اتتار مەن قۇسبەگىلىك دوداسىندا قىراعىلىعى سىنالاتىن قۇس­تاردى ۇستايتىن ورىن قاجەتتى ۆە­تەرينارلىق-سانيتارلىق ستان­دارتقا ساي كەلەدى. پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە V دۇنيەجۇزىلىك كوش­پەلىلەر ويىندارىن دايىن­داۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى دي­رەكتسيا باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ابىلاي قوندىباەۆ پەن «ۇلتتىق جانە ات سپورتى تۇرلەرى ورتالىعى» رمقك ديرەكتورى باقداۋلەت ءسا­بي­توۆ ۇيىمداستىرۋ القاسى دا, قاتى­سۋ­شىلار دا ساقاداي-ساي ءازىر ەك­ەنىن جەتكىزدى

سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلبول ەردەنبەك

ا.قوندىباەۆ ءدۇبىرلى الامانعا جالپى سانى 560 ات اكەلىنگەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە 114 جۇي­رىكتى ات سپورتى ويىندارىنا قا­تىساتىن ۇلتتىق قۇراما مۇ­شەلەرى ءمىنىپ شىقسا, 300-گە جۋىق قىلقۇيرىق كوشپەلىلەر ويىندارىنا قا­تىساتىن شەتەلدىك كو­ماندالارعا ۋاقىتشا بەرىلەدى. قىرعىزستان, موڭعوليا, قىتاي سىندى ەلدەردەن كەلەتىن دەلەگاتسيا ءوز اتتارىن ءمىنىپ شىعادى. ەتنوسپورت الامانىنا قاتىساتىن اتتاردىڭ بارلىعى دا «ارعىماق» ات سپورتى كەشەنىندە جانە «قازانات» يپپودرومىندا ارنايى سوعىلعان قورادا تۇرادى.

ال ءداستۇرلى اڭشىلىق ونەر سا­يى­سىندا («قۇسبەگىلىك») كورەر­مەندەر 45 قىراننىڭ ونەرىن تاماشالايدى. بۇل ۇلت­تىق قۇرامانىڭ قۇستارى, سونداي-اق موڭ­عوليا مەن قىرعىزستاننان قىراندار, سۇڭ­قارلار مەن قارشىعالارىن قۇسبەگىلەر وزدەرى اكەلمەك. ءبىر اپتاعا ۇلاساتىن ايتۋلى ءىس-شارادا 1 300 ەرىكتى جۇمىلدىرىلادى. ابى­لاي قوندىباەۆ ەرىكتىلەر بىر­­نەشە باعىت بويىنشا قىزمەت اتقاراتىنىن ايتتى.

«دوداعا دەيىن ۇمىتكەرلەردەن 4 500-دەن اسا ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن, ونىڭ ىشىن­دە قىرعىزستان, وزبەك­ستان, اقش, تۇركيا, گەرمانيا, فرانتسيا, يسپانيا, وڭتۇستىك كورەيا, تۇرىكمەنستان, جانە گانا رەس­پۋبلي­كاسىنان دا ەرىكتى بو­لۋ­عا ىقىلاس تانىت­قاندار بار. ىرىك­تەۋدەن وتكەن كومەك­شىلەر ەندى قو­ناقتاردى قارسى الۋ, سپورتتىق الاڭ­­­داردا جۇمىس ىستەۋ, ترانسپورت, تاماق­تاندىرۋ باعىتتارى بو­­يىن­شا جۇمىس اتقارادى», دەدى ول.

اتالعان ديرەكتسيا وكىلى ەر­تەڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى وتەتىن «استانا ارەنا» ستاديونىنا قا­تىسۋشىلاردى اۆتوبۋسپەن جەتكىزۋ قىزمەتى ىسكە قوسىلاتىنىن ايتتى. كورەرمەندەرگە ەتنواۋى­ل, «قازانات» يپپودرومى, «ار­عى­ماق» ات سپورتى كەشەندەرىنە ءوز كولىكتەرىمەن بارۋعا رۇقسات ەتىل­مەيدى. ويىندار كەزىندە قوعامدىق اۆتوبۋستار ەش كەدەرگىسىز ءوز كەس­تە­سىمەن قاتىنايدى. سونداي-اق 7–13 قىركۇيەك ارالىعىندا, ياعني جارىس كۇندەرى كورەرمەندەر ءۇشىن ارنايى شاتل باسس ۇيىم­داستىرىلادى.

ء«ار كۇنى ساعات 08.00-دەن 21.00-گە دەيىن «استانا ارەنا» ستاديونى, ەكسپو جانە رەسپۋبليكالىق باس مەشىتتە اۆتوبۋستار جان­كۇيەرلەردى وسى سپورتتىق نى­ساندارعا اقىسىز تاسىمالدايدى. ودان باسقا قالا­لىق قوعامدىق كولىكتەر اقىلى تۇردە اتال­عان ءۇش نىسانعا بارادى», دەدى سپيكەر.

2014 جىلدان بەرى تۇراقتى ءوتىپ كەلە جاتقان كوشپەلىلەر ويىندارىندا 21 سپورت تۇرىنەن 97 مەدال جيىنتىعى ساراپقا سالىنادى. استانا ءتورىن ۇسىناتىن ءدۇبىرلى دوداعا 89 ەلدەن 2 430 قاتىسۋشى تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە جاتتىقتىرۋشىلار, سپورت­شى­لار, مادەني جانە عى­لىمي جو­بالارعا قاتىساتىن عا­لىمدار, زەرتتەۋشىلەر دە بار. مەدالدىڭ جالپى سانى – 581 دانا. دۇنيە­جۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ جۇلدە قورى – 250 ملن تەڭگە. سىي­اقى قاراجاتى ويىنداردىڭ باس سەرىكتەسى «حالىق بانك» تاراپىنان ءبولىنىپ وتىر.

عىلىمي باعدارلاماعا 12 ەلدەن 75 قا­تىسۋشى تىركەلگەن. كونفەرەنتسيا 9 قىر­كۇيەك كۇنى وتسە, مادەنيەت باعىتى بويىنشا ەتنواۋىلدا 100-دەن اسا مادەني ءىس-شاراعا 5 600 قاتىسۋشى ۇلەس قوسادى. ونىڭ ىشىندە ەتنوستىق مادەني توپ وكىلدەرى مەن ءداستۇرلى ءھام ەسترادا انشىلەرى, بيشىلەر بار. ەتنواۋىل بۇگىننەن جۇمىسىن باستايدى.

ا.قوندىباەۆ ءىس-شاراعا دايىن­­دىقتىڭ سوڭعى كەزەڭى قار­قىندى جۇرگىزىلگەنىن اتاپ ءوتىپ, اقپا­راتتىق قولداۋ كورسەتىپ, ما­ڭىز­دى وقيعانى ناسيحاتتاپ جۇر­گەن باق وكىل­دەرىنە ديرەكتسيا ۇجىمى اتىنان العىسىن ءبىلدىردى.

ء«بىز دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارىنىڭ اشىلۋىن اسىعا كۇتىپ وتىرمىز. وسى ايتۋلى وقي­عا قارساڭىندا دايىن­دىق قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر جانە ءبىز قاتى­سۋ­شى­لاردى جوعارى دەڭگەيدە قارسى الا­تىنىمىزعا سەنىمدىمىن», دەدى ول.

قوناقتاردى قابىلداۋ ءۇشىن ەلوردا­داعى 20 قوناقۇي مەن 331 كولىك قۇرالى جۇمىل­دى­رىلادى. قاتىسۋشىلار ءۇشىن قو­ناقۇيلەردەن سپورتتىق نىسان­دارعا ارنايى شاتل باسستار ۇيىمداستىرىلادى.

«ەرتەڭ قازمەديا ورتالى­عىندا جۋرنا­ليستەردىڭ اقپارات تاراتۋىنا ىڭعاي­لى بو­لۋى ءۇشىن ويىنداردىڭ اشىلۋ سالتاناتى تىكەلەي ەفيردەن كورسەتىلەدى. سونىمەن قاتار دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى كەزىندە «قازانات» يپپودرومىندا, ج.ۇش­كەمپىروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايىندا, «الاۋ» مۇز ايدىنى كەشە­نىندە ءباسپاسوز ورتا­لىقتارى جۇمىس ىستەي­دى. ەتنو­اۋىلدا ارنايى ستۋديا رەتىندە جاب­­دىق­­­تالعان كيىز ءۇي قۇ­رىلادى», دەدى ا.قوندىباەۆ.

سپيكەر ويىنداردان اقپارات تاراتۋعا تەك وتان­دىق قانا ەمەس, حا­لىقارالىق باق وكىل­دەرىنىڭ دە قىزىعۋشى­لىعى جوعارى ەكەنىنە توقتالدى. ءباسپاسوز اك­كرەدي­تاتسياسىنا جالپى سانى 64 ەلدەن 1 185 ءوتىنىم تۇسكەن. ولاردىڭ ىشىندە CNN, BBC, Euronews جانە ت.ب. الەمدىك جەتەكشى اقپارات قۇ­رالدارىنىڭ وكىل­د­ەرى دە بار.

ا.قوندىباەۆ كوشپە­لىلەر ويىندارىن تاماشالاۋشىلار ءۇشىن ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىن الا بيلەتتەر ساتىلا باستالعانىن ايتتى. ەرەسەكتەرگە ار­نالعان بي­لەتتەرىنىڭ قۇنى 500-دەن 15 000 تەڭگە ارالىعىندا ساتىلادى. ال بيلەتتەردىڭ ورتاشا باعاسى – 3 600 تەڭگە. زەينەتكەرلەر مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جان­دارعا, وقۋشىلارعا جەڭىل­دىكتەر قاراستىرىلىپ, بيلەت باعاسى ارزان­داتىلادى. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە ۇلت­تىق جانە ات سپورتى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باقداۋلەت ءسابيتوۆ قازاقستان قۇرا­ماسىنداعى 216 سپورتشى 21 سپورت تۇرىنەن دە دوداعا قوسى­لاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«بيىل اقپان ايىنان بەرى 11 ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا 42 وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى ءوتتى. استانا قالاسىندا بارلىق 21 سپورت تۇرىنەن كوماندا مۇشەلەرى ازىر­لىك­تەرىن پىسىقتاپ, ەرتەڭ باس­تالاتىن ءدۇبىر­لى دودادا ەل ءۇمىتىن اق­تايتىنىنا سەنىم بىلدىرەمىز», دەدى ب.ءسابيتوۆ.

بۇگىن «كوشپەلىلەر عالامى» ەتنواۋىل­دىڭ سال­تاناتتى اشىلۋ را­سىمىمەن باستالاتىن ءدۇ­بىرلى دودا 13 قىر­كۇيەك­كە دەيىن جالعا­سادى.

جورىقتىڭ ءماندى مارەسى

كوشپەلىلەر ويىندا­رىنىڭ قارساڭىندا باس­تالعان حالىق­ارا­لىق ما­رافون-بايگە بۇگىن مارەسىنە جەتەدى. سول­تۇس­تىك قا­زاقستان وبلى­سىنىڭ بوتاي قو­نىسىنان باستالعان بەس كۇندىك بايگە ەلوردادا اياقتالادى. كۇن سايىن 100 شاقىرىمدى وندىرگەن قاتى­سۋشىلار اتتارىنىڭ تاسىر­قاماۋىن تىلەپ, جۇلدە قورى قو­ماقتى دو­دانىڭ باي­گەسىن ول­جالاۋ­دان ءۇمىتتى.

« ۇلى دالا جورىعى» حالىق­ارالىق مارافون-بايگە بيىل تۇڭعىش رەت ۇيىم­داستىرىلىپ وتىر. دۇنيەجۇزىلىك كوش­پەلىلەر ويىندارىنا وراي اتقا قونعان شاباندوزدار جەر اپشىسىن قۋىرىپ كومبەگە تاياپ كەلەدى. حالىقارالىق مارافون-باي­گەگە قوسىلعان قىرعىزستاننىڭ قۇراما كو­مان­داسىنىڭ قارقىنى قاتتى بولعان ەدى. توپتى باستاپ, ءۇش كەزەڭدى دە وزگەلەردەن وق بويى وزىپ كەلگەن قىرعىزستان قۇراماسى كوشباسشىلىق اتاق­تان ايىرىلدى. سە­بەبى كەشەگى ءتورتىنشى كەزەڭدە كوماندا شا­بان­دوزدارىنىڭ ءبىر ەمەس, ءۇش اتى بىردەي سايىستان شىعىپ قالدى. جاڭا قىرعىز تۇقىمدى جىلقىلارىن مىنگەن شاباندوزداردان جاساقتالعان كوماندانى باستاپ كەلگەن باپكەر جەڭىسبەك باتىرقۇلوۆ ءۇش كە­زەڭدى كوشتىڭ الدىندا جۇرگەن شاكىرت­تەرىنىڭ تالپىنىسىنا قۋانعانىن, بىراق ات­تارىنىڭ بولدىرىپ السىزدىك تانىتقانىنا وكى­نىش ءبىلدىردى.

«اتتەگەن-اي دەيمىز, «بىل­مەيتىن جەردىڭ وي-قىرى كوپ» دەگەن. ءبىز مۇنداي جورىققا تۇڭعىش رەت قاتىسقاندىقتان تا­جىريبە كەمشىن ءتۇستى. ءتور­تىنشى كەزەڭدە ءۇش اتىمىز تاسىرقاپ سا­يىس­تان شىعارىلدى. وكى­نىشتى, ارينە. 500 شا­قىرىمدىق ما­را­فون-بايگەنىڭ كوپ بولىگىن ەڭسەرىپ, ما­رەگە جاقىن قالعاندا وسىنداي كۇيگە تاپ بولدىق. دەسە دە اس­تانا قالاسىنا دەيىن قالعان ەكى ارعى­ما­­عىمىزبەن شاۋىپ بارامىز», دەدى باپكەر.

جورىق سايىسىنىڭ باس دارىگەرى ەركە­بۇلان قوساەۆ شاباندوز دا, ولار تاقىم­داعان ارعى­ماقتار دا قاتاڭ باقى­لاۋدا بولاتىنىن ايتادى.

«بوتاي قونىسىنان استانا قالاسىنا دەيىن 500 شاقىرىم قا­شىق­تىقتىڭ باعىتى ارنايى كارتاعا سىزىلىپ بەلگىلەنگەن. شاباندوزداردىڭ ارقايسىسىنا دا كارتا بەرىلەدى جانە اتتارعا چيپ ورناتىلعان. مويىن مۇشەسىنە, قالىڭ ەتىنە باتىرماي تەرىنىڭ استىنا ور­ناتىلعان چيپ ارقىلى ولاردىڭ ءار 100 شاقىرىمدى قالاي ءجۇرىپ وتكەنىن مونيتوردان باقىلايمىز. قاتىسۋشىلار كارتا بويىنشا قانشا شاقىرىمدى شاۋىپ ءوتتى, بولماسا نەشە ۋاقىت بوكەن جەلىسكە سالعانىن, ءتىپتى ورگە كەلگەندە وگىزاياڭمەن جۇرگەن ۋاقىتتارىنىڭ بارلىعىن چيپ ارقىلى ەسەپكە الامىز. باعىتتان اداسىپ قيىس كەتسە, كەيىن ول ماسەلە دە تورەشىلەر القاسىنىڭ وتىرىسىندا تالقىلانادى. چيپ سالۋداعى ماقسات – قاتىسۋشىلاردىڭ ورتا جولدا ات اۋىستىرىپ مىنۋىنە جول بەرمەۋ. مارەگە جەتكەن سوڭ كەلەسى كەزەڭدى باستاماس بۇرىن شاباندوزداردىڭ دەنساۋلىعىن, اتتاردىڭ جاعدايىن ۆەتەرينار ماماندار ءجىتى باقىلاپ, سىر­قاتىن بايقاسا, سايىسقا جى­بەرمەيدى», دەدى ە.قوساەۆ.

حالىقارالىق مارافون باي­گەنىڭ باس تورەشىسى سەرىك ءابجا­نوۆ سايىس ادىلەتتى ءوتىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

«بۇل بايگە ەمەس, جورىق. مۇنى شاتاستىرماۋ كەرەك. باستى ماقسات كومانداداعى بەس اتتىڭ دا ءتورت كوزى تۇگەل كومبەدەن كورىنۋى كەرەك. بىراق كەي كوماندا مۇ­­شەلەرى ۋاقىتتان ۇتامىز دەپ ءتىپتى 50 شاقىرىمدى ءبىر ساعاتتان اسا ۋاقىت­تا ءوندىرىپ, اتتارىن زورىقتىرىپ تا العانى جاسىرىن ەمەس. ءتورتىنشى كەزەڭدە قاتىسۋ­شىلار جالتىر ەلدى مەكەنىنەن شىعىپ, توعاناسقا دەيىن 100 شاقىرىم جولدى ءجۇرىپ ءوتتى. جولاي باعىت بويىنشا بىرنەشە سۋات, باقىلاۋ پۋنكتى ور­­نالاسقان. جورىق ەرەجەسى بويىنشا قاتىسۋشىلار اتتارى شولدەمەسە دە سۋاتقا ايالداۋعا مىندەتتى. ويتكەنى شاباندوزدىڭ جاعدايى قالاي ەكەنىن دە باقى­لاۋعا مىندەتتىمىز. ەگەر اداسقان جاعدايدا وسى باقىلاۋ پۋنكتىندەگى ماماندار باعىتتى كورسەتىپ ءجون سىلتەيدى», دەدى باس تورەشى.

س.ءابجانوۆ قاتىسۋشى كومان­دالارعا ەرەجەنى بۇزسا, ايىپپۇل سالىناتىنىن دا ەسكەرتتى. ءتىپتى بۇعان دەيىن بىرنەشە كوماندا ايىپ ارقالاپ تا ۇلگەرىپتى. مىسا­لى, ءار كەزەڭدى باستار الدىندا كوماندالار رەتتىك سانى بويىنشا مارەدەن جورىقتى باستايدى. سول ۋاقىتتا دايىن بولماي كەشىگىپ شىقسا, ايىپ ارقالايدى. ۆەتەرينارلىق با­قىلاۋ ورتالىعىنىڭ ماماندارى تەكسەرەتىن مەزەتتە اتتارىن اكەلمەسە دە ۇپايى تومەندەيدى.

حالىقارالىق مارافون-باي­­گەسىنىڭ ەرەجەسى بويىنشا سوڭعى مارەگە دەيىن, ياعني 500 شا­قىرىمدى كوماندا مۇشە­لەرىنىڭ كەمىندە ۇشەۋى ءجۇرىپ ءوتۋى مىندەتتى. ەگەر ءۇش نەمەسە ءتورت اتى ورتا جولدا سايىستان شىعىپ قالسا, بايگە بەرىل­مەيدى.

اقش قۇراماسى كەلدى

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا كوكپاردان دوداعا قوسىلاتىن اقش قۇراماسى كەشە ەلورداعا ۇشىپ كەلدى. كوۆ­بوي­لاردى استانالىقتار سالتاناتپەن قارسى الىپ, ءان-جىردان شاشۋ شاشىپ, ۇلتتىق تاعام تۇرلەرىنەن ءدام تاتقىزدى.

ەتنوسپورت الامانىنا ءۇشىنشى مارتە كەلگەن كوۆبويلار بۇعان دەيىن قىرعىزدىڭ كوكبورى ويىنىنان دوداعا قوسىلىپ ىسىلدى. امەريكالىق كوكپارشىلار ناۋ­رىز ايىندا استاناعا ارنايى كەلىپ, كوكپاردان ۇلتتىق قۇراما مۇشەلەرىمەن جولداستىق كەزدەسۋ وتكىزىپ, ءتول ويىنىمىزدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنگەن ەدى. كوشپەلىلەر دوداسىنا اقش قۇراماسىن باستاپ كەلگەن كوماندا كاپيتانى سكوتت سيممەرمان كوكپار ويىنىنا بوزبالا شاعىنان قىزىققانىن, ات ۇستىندەگى ەپتىلىك پەن بىلەك كۇشى سىنالاتىن سايىستىڭ ءادىس-ءتاسى­لىن كوماندا مۇشەلەرى دە ءتاۋىر مەڭگەرگەنىن ايتتى.

«كوكپار سپورتىنا دەگەن قىزىعۋشىلىق ءبىزدى قازاقستانعا باستاپ اكەلدى. كوۆبوي­لاردىڭ قالاي ويقاستايتىنىن پاش ەتەمىز, باستىسى, ءبىز مىنەتىن ارعى­ماقتار ءالسىز بولماسا ەكەن دەيمىز. ءدۇبىرلى دودادا ۇزدىك­تەر قاتارىنان كو­رىنۋگە بارىمىزدى سالامىز. جان­كۇيەرلەرىمىزدىڭ سەنىمىن اقتاپ, كورەرمەندەرگە تارتىستى ويىن سىي­لاعىمىز كەلەدى», دەدى س.سيم­مەرمان.